Volledig scherm
Nederlandse 15-jarigen zijn slechter gaan lezen en vinden er geen bal aan. © ANP XTRA

Tieners lezen slechter dan buitenlandse leeftijdsgenoten (en vinden er geen bal aan)

Nederlandse 15-jarigen zijn slechter gaan lezen. Bijna een kwart van de tieners leest niet goed genoeg om teksten écht te begrijpen. De leesprestaties van Nederlandse jongeren dalen een stuk harder dan in andere landen. Ze vinden er bovendien geen bal aan om te lezen. 

Dat blijkt uit het internationale onderzoek PISA, waaraan 77 landen meedoen. De leerresultaten van 15-jarigen in die landen worden sinds 2003 elke drie jaar vergeleken. Voor het onderzoek hebben bijna vijfduizend Nederlandse tieners een toets gemaakt. 

Vooral op het gebied van lezen komen de Nederlandse jongeren er in dit onderzoek slecht uit. Tieners uit 23 andere landen scoren hoger op leesvaardigheid. Van de 35 zogenoemde OESO-landen (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) doen de leerlingen van 18 landen het beter. In 2015 gold dat nog voor 15-jarigen uit 7 andere OESO-landen. ,,Het zijn zorgwekkende resultaten”, concludeert onderzoeker Joyce Gubbels. ,,Voorheen zagen we wat schommelingen in de prestaties, nu zien we voor het eerst sinds 2003 echt een daling.”

Quote

Het zijn zorgwekken­de resultaten. Voorheen zagen we wat schommelin­gen in de prestaties, nu zien we voor het eerst sinds 2003 echt een daling

Joyce Gubbels, PISA-onderzoeker

Van de jongeren kan 24 procent niet op het gewenste niveau lezen. Met als gevolg dat ze teksten niet goed kunnen begrijpen. Ze hebben er moeite mee om de boodschap van berichten eruit te halen en conclusies aan een tekst te verbinden. In 2015 was die groep met 18 procent minder groot. 

Tijdverspilling

Bovendien vinden jongeren er geen bal aan om te lezen. Van alle onderzochte landen scoren Nederlandse 15-jarigen het laagst op leesplezier. Zo’n zestig procent leest alleen als het moet of om wat informatie op te zoeken. Bijna de helft van de tieners vindt lezen tijdverspilling. Voor slechts één op de vijf 15-jarigen is lezen een van de favoriete hobby's. 

De PISA-onderzoekers analyseren niet waardoor het lezen zo achteruit is gegaan. Dat moeten ze in aanvullende onderzoeken onder de loep nemen. ,,Verklaringen zijn nu echt gissen. Al zien we natuurlijk dat het leesplezier ook achteruitgaat”, zegt Gubbels.  

Onderwijsministers Van Engelshoven en Slob roepen op tot een leesoffensief. Daarmee willen ze dat ouders meer gaan voorlezen en jongeren stimuleren om zelf te lezen. ,,Ik lees bijvoorbeeld graag mijn kleinkinderen voor. Ik geniet van zo’n moment. We gaan met deze aanpak lezen stimuleren. Tegelijkertijd roep ik ouders en grootouders op hun kinderen en kleinkinderen voor te lezen”, zegt minister Slob. Bovendien krijgen scholen binnenkort een document met tips om het leesonderwijs te verbeteren. Ook gaan de ministers met mensen uit het onderwijs en leesorganisaties in gesprek hoe jongeren weer meer plezier in lezen kunnen krijgen. 

Leeslijst

Eerder pleitten de Onderwijs raad en Raad voor Cultuur al voor een vernieuwing van de verplichte leeslijst om lezen weer leuk te maken. Als het plezier weer terugkomt, zo redeneren ze, gaan jongeren meer lezen en worden ze er ook weer beter in. De boeken moeten meer bij de belevingswereld van tieners aansluiten. Zo kunnen ook strips, sportboeken of verhalen over bijvoorbeeld artiesten helpen om jongeren weer aan het lezen te krijgen. 

Bij de internationale vergelijking is ook onderzoek gedaan naar de prestaties voor natuurwetenschappen, waarin natuur- en scheikunde zijn verwerkt. Hoewel de scores van de Nederlandse 15-jarigen gemiddeld gelijk zijn gebleven, doen de meisjes het voor het eerst beter dan jongens. Jongens zijn wél teruggezakt. Ook zijn de 15-jarigen uit meer OESO-landen beter gaan scoren, namelijk zes tegenover vier in 2015. 

De Nederlandse tieners scoren internationaal gezien wel beter op wiskunde. Hoewel de prestaties nagenoeg gelijk zijn gebleven, laten de 15-jarigen nog slechts 1 OESO-land (en zes in totaal) voor zich. In 2015 waren dat er nog vier.