Volledig scherm
© Getty Images/iStockphoto

Twee beste ziekenhuizen: dit is waarom

UitlegDe Ziekenhuis Top 100 kent vanaf nu twee winnaars, als gevolg van specialisatie in de zorg. In 2018 zijn dat ZorgSaam in Terneuzen en het Jeroen Bosch Ziekenhuis in ’s-Hertogenbosch. 

Stel, uw galblaas moet eruit, bijvoorbeeld omdat u galstenen heeft of last van een pijnlijke ontsteking. Jaarlijks gaan zo’n 25.000 Nederlanders hiervoor onder het mes. Is de ingreep eenvoudig, dan kunt u terecht in het streekziekenhuis in de buurt. Is de operatie complexer, bijvoorbeeld als sprake is van veel littekenweefsel, dan vindt deze plaats in een gespecialiseerd centrum.

Gestimuleerd door overheids­beleid worden complexe medische handelingen steeds meer geconcentreerd in specialistische centra. De achterliggende gedachte is simpel: lastige ingrepen, niet alleen bij een galblaasverwijdering, maar zeker ook bij kanker of cardiologie, verlopen beter als het medisch team meer ervaring heeft. De patiënt heeft minder complicaties en soms zelfs een betere overlevingskans.

Meer is beter

Dit principe past de redactie al jaren toe bij het samenstellen van de Ziekenhuis Top 100: hoe meer operaties, hoe beter. Niet voor niets schroeven medische verenigingen de normen steeds verder op. Zo gold vorig jaar voor prostaatkankeroperaties nog een minimum van 20 operaties per ziekenhuis, dit jaar is de norm verhoogd naar 50 en in 2019 moet een ziekenhuis er 100 per jaar uitvoeren.

Onderzoek laat zien dat mannen die geopereerd worden in een ziekenhuis dat meer dan 100 van die operaties doet, 30 procent minder kans hebben om incontinent te raken. Ziekenhuizen die zo’n minimumaantal niet halen moeten stoppen en dat gebeurt ook. Kon iemand met blaaskanker in 2011 nog in 58 ziekenhuizen terecht voor een operatie, ­vorig jaar waren dat er nog maar 36. Van die 36 haalden 8 de medische norm van gemiddeld 20 operaties per jaar niet. Zeker 2 daarvan zijn inmiddels helemaal gestopt met de operatie, andere zijn samenwerking ­aangegaan met ziekenhuizen in de omgeving.

Onmisbaar

Quote

Ik heb in mijn carrière wel 1500 keizersne­des uitgevoerd en er zit echt een verschil tussen de tiende of de duizendste

Hans van der Schoot, voorzitter Samenwerkende Topklinische Ziekenhuizen

En zo neemt de concentratie van ­specialistische zorg almaar toe. Een goede ontwikkeling, vindt ook Hans van der Schoot, voorzitter van de Samenwerkende Topklinische Ziekenhuizen (STZ) en zelf jarenlang actief als gynaecoloog. ,,Dat meer ervaring leidt tot betere resultaten, daar is ­iedereen het wel over eens’’, zegt hij. ,,Ik heb in mijn carrière wel 1500 keizersnedes uitgevoerd en er zit echt een verschil tussen pakweg de tiende of de duizendste. Je moet het gewoon veel doen.’’

De verdergaande specialisatie leidt er wel toe dat de zogeheten topklinische ziekenhuizen en de algemene of streekziekenhuizen steeds minder goed te vergelijken zijn. Vandaar de aanpassing in de Ziekenhuis Top 100. Er zijn voortaan drie categorieën: streekziekenhuizen, topklinische ziekenhuizen en academische centra. Elke categorie bedient een eigen ‘markt’ en bij alle drie is kwaliteit belangrijk. Het maakt bovendien duidelijk dat de Ziekenhuis Top 100 niet alleen draait om ingewikkelde operaties. De meeste patiënten gaan voor een relatief kleine ingreep naar het ziekenhuis en hopen op een goed resultaat.

Het maakt streekziekenhuizen onmisbaar voor goede zorg. ,,Patiënten met een minder complexe aandoening moeten júist naar een streekziekenhuis, want daar hebben ze de meeste ervaring met minder complexe ingrepen. We moeten allemaal focussen op waar we goed in zijn’’, zegt STZ-voorzitter Van der Schoot. ,,Bovendien is een goede samenwerking tussen de verschillende soorten ziekenhuizen belangrijk. Een top­klinisch ziekenhuis doet een ­ingewikkelde operatie; voor- en nazorg ligt bij het streekziekenhuis.’’

Twee winnaars dus (het Jeroen Bosch Ziekenhuis als beste topklinische ziekenhuis, ZorgSaam Zeeuws-Vlaanderen als beste streekziekenhuis), maar de methode achter de Top 100 is hetzelfde gebleven. Uit de cijfers die ziekenhuizen jaarlijks verplicht ­bekendmaken heeft de redactie een selectie gemaakt. Aan deze cijfers is een score gekoppeld en vervolgens ­zijn de scores gerangschikt.

Keuzehulp

De Ziekenhuis Top 100 geeft ­jaarlijks inzicht in de kwaliteit van ziekenhuiszorg in Nederland en ­stimuleert ziekenhuizen tot verbeteringen. Openbaarheid zet aan tot verandering. De lijst biedt een overzichtelijke keuzehulp, maar medische keuzes maakt u ­uiteraard altijd in samenspraak met de (huis)arts.

De Top 100 beperkt zich tot medische gegevens; de uitkomst van zorg is voor u als patiënt uiteindelijk veel belangrijker dan de parkeertarieven of de telefonische bereikbaarheid. Ook bestuurlijke en financiële problemen, zoals bij het Slotervaartziekenhuis in Amsterdam of de MC Groep (de IJsselmeerziekenhuizen), zijn niet terug te vinden in de lijst.

Op termijn kan langdurig ‘gedoe’ in de organisatie de kwaliteit van zorg ­uiteraard bedreigen, maar dat is bij het inmiddels failliete Slotervaartziekenhuis over de kwaliteitscijfers van 2017 niet te zien. Het ziekenhuis laat – ­opmerkelijk genoeg – zelfs veel betere ­cijfers zien dan de voorbije jaren.

Bij de eveneens failliet verklaarde MC Groep, die met het Slotervaart deel uitmaakte van dezelfde organisatie, ligt dat anders. Die ziekenhuizen, met vestigingen in Lelystad, Dronten, Emmeloord en Urk, stonden al sinds september onder verscherpt toezicht van de Inspectie en eindigen ook in de ranglijst van streekziekenhuizen in de achterhoede.

Hekkensluiter: ‘Verbeteringen in gang gezet’  

Onderaan de lijst van streekziekenhuizen valt de Treant Zorggroep op. De ziekenhuizen in Stadskanaal, Hoogeveen en Emmen bezetten de laatste drie plaatsen en laten veel punten liggen bij de controle van medicatie bij kwetsbare patiënten en ondervoeding. Twee van de ziekenhuizen voldoen niet aan het minimumaantal operaties bij darmkanker. ,,De cijfers komen natuurlijk niet als verrassing, we hebben ze zelf aangeleverd’’, reageert David Post, bestuurslid van Treant. ,,We hebben al veel stappen gezet als het gaat om de kwaliteit van zorg, en we moeten er nog meer zetten.”

Post: ,,Deze cijfers gaan over 2017. In 2018 hebben we al veel verbetertrajecten in gang gezet, zoals het digitaal voorschrijven van medicijnen en het clusteren van complexere ingrepen. Ook hebben we maatregelen genomen om de medicatie bij ouderen te monitoren. De effecten hiervan zijn al bij de patiënten merkbaar, maar zullen we pas in 2019 in de lijst terugzien.”

Toch is dat niet de enige reden waarom Treant hekkensluiter is. ,,We hebben een groot tekort aan zorgpersoneel. De zorg voor de patiënt - de handen aan het bed - heeft voorrang gekregen en dat zie je terug in de cijfers.”

Hoe scoort het ziekenhuis bij jou in de buurt? Bekijk het hier: