Volledig scherm
Opgevangen zeehond in Stellendam. © ANP

Wetenschappers: stop met massale opvang zeehondjes

videoHet moet afgelopen zijn met de grootschalige opvang van zeehonden. Vrijwilligers moeten de dieren met rust laten, stelt de wetenschappelijke adviescommissie Zeehondenopvang. Die adviseert ondervoede dieren aan hun lot over te laten of te doden.

Volledig scherm
Zeehonden zijn weer massaal aanwezig in de Waddenzee na een aantal zware jaren. © Visualisatie: Mark Reijntjes (AD), data: Sophie Brasseur

Het gaat zo goed met de zeehondenpopulatie, dat de natuur volgens de wetenschappers haar gang weer moet kunnen gaan.  Afgelopen jaren werden veel te veel zeehonden opgevangen: zo'n 500 tot 1.000 per jaar. Negen van de tien opgevangen dieren zijn pups. Op het hoogtepunt, in 2011, belandde maar liefst de helft van alle zeehondjes die in de Nederlandse kustwateren werd geboren in de opvangcentra in Pieterburen en op Texel. 

Dat is volgens de adviescommissie allang niet meer nodig om de zeehond te beschermen. In veel gevallen pakt opvang bovendien zelfs nadelig uit voor de populatie én het welzijn van individuele dieren. Verlaten pups, zieke en ondervoede dieren moeten daarom in eerste instantie met rust worden gelaten. Alleen ernstig zieke en gewonde dieren, die bijvoorbeeld verstrikt zijn geraakt in een visnet, mogen voor een medische behandeling naar een opvangcentrum worden gebracht. Als de overlevingskans klein is, moeten ze ter plekke uit hun lijden worden verlost.

Doodschieten

Het doodschieten van zeehonden ligt uiterst gevoelig. Dat mag daarom niet op een vol strand gebeuren, maar uit het zicht van het publiek. Voor die taak zouden zeehondenwachters moeten worden aangesteld. Die gediplomeerde, speciaal bevoegde beambten zouden ook de enigen zijn die zeehonden naar opvangcentra mogen brengen. Nu kan iedereen nog een zeehond meenemen uit de vrije natuur.

Dat gebeurt te vaak in situaties waarin dat helemaal niet nodig is. Pups die met hun grote zeehondenogen eenzaam liggen te huilen op het strand, zijn vaak helemaal niet verlaten. ,,We weten nu dat moeders lang weg kunnen blijven om vis te vangen. In de tussentijd blijken veel pups gewoon wat melk te drinken bij een andere moeder'', zegt Ton Groothuis, hoogleraar gedragsbiologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Pas als de moeder na 24 uur nog niet terug is, zouden ze naar een opvangcentrum mogen worden gebracht.

Quote

Moeders kunnen lang wegblijven om vis te vangen. In de tussentijd blijken veel pups gewoon wat melk te drinken bij een andere moeder

Ton Groothuis, gedragsbioloog

Vastenperiode

Na een paar weken worden pups zelfs helemaal verlaten door hun moeder, nog voor ze zelf vis kunnen vangen. Maar ook dat is de natuur. Het is slecht voor hun ontwikkeling om de ondervoede pups tijdens deze normale vastenperiode in een opvangcentrum te stoppen, stellen de wetenschappers. Ze leren dan geen normaal gedrag aan en kunnen zich niet aanpassen aan hun natuurlijke omgeving.

Tekst gaat verder onder de foto

Volledig scherm
Zeehonden uit opvang A Seal in Stellendam die worden vrijgelaten op het strand van Renesse. © Guus Schoonewille
Quote

Steek geld in het opvangen van zeehonden in plaats van in het opleiden van zeehonden­ja­gers

Stichting DierenLot

,,Het zijn wilde dieren die gedurende duizenden jaren hebben weten te overleven. De omstandigheden voor zeehonden zijn momenteel gunstig, de zeehondenpopulatie heeft zich hersteld en heeft mogelijk zelfs de grenzen van haar draagkracht bereikt'', stelt de adviescommissie in het rapport dat vanmiddag wordt gepresenteerd aan minister Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Het idee om zeehonden met rust te laten komt niet voort uit onverschilligheid bij de commissieleden, benadrukken ze, ,,maar uit de overtuiging dat dit meestal de beste strategie is vanuit het oogpunt van hun welzijn en van de populatie.'' 

'Schokkend'

De zeehondenopvangcentra in Pieterburen, Stellendam en op de Waddeneilanden kunnen zich 'in grote lijnen' vinden in het advies dat ze minder dieren moeten opvangen, zegt directeur Niek Kuizenga van de zeehondencrèche in Pieterburen. ,,Het is in lijn met wat we al jaren doen. De huidige regels voor opvang laten te veel ruimte voor interpretatie . Dat brengt soms onnodig dierenleed met zich mee. Bovendien moet de natuurlijke omgeving in balans zijn. Natuurbeheer en dierenwelzijn hebben alles met elkaar te maken.''

Lenie 't Hart, de oprichtster van Pieterburen die vier jaar geleden uit onvrede met dat terughoudende beleid vertrok bij de zeehondencrèche, ziet dat anders. Ze liet gisteren al weten dat de vrijwilligers van Stichting Reddingsteam Zeedieren, waar zij nu coördinator van is, gewoon zeehonden blijven redden. Ook als dat officieel niet zomaar meer mag. ,,Als zieke zeehonden niet meer terecht kunnen in de opvangcentra, nemen we ze desnoods mee naar huis.''

Quote

Als zieke zeehonden niet meer terecht kunnen in de opvangcen­tra, nemen we ze desnoods mee naar huis

Lenie 't Hart, zeehondenbeschermer

De stichting DierenLot van Daniëlla van Gennep, een andere oud-directeur van Pieterburen, roept de minister op het advies van de wetenschappers naast zich neer te leggen. ,,Met dit rapport draaien we de klok 55 jaar terug, toen de zeehondenjacht in Nederland werd verboden. Het goede werk van vele tientallen vrijwilligers wordt teniet gedaan en zelfs strafbaar gesteld. Veel jonge dieren zullen van de honger sterven. Zeehonden die nog uitstekend geholpen kunnen worden, worden doodgemaakt. De minister zou geld moeten steken in het opvangen van zeehonden in plaats van in het opleiden van zeehondenjagers.''
De minister komt voor de zomer met een reactie.

Volledig scherm
Gestrande zeehond wordt 'gered' op strand Ter Heijde. © Co. John RTZ Haagl.