Volledig scherm
© Pim Ras Fotografie

'Zeven minuten en zestien seconden vocht mijn moeder voor mijn vaders leven’

De jaarwisselingWat maakte 2018 memorabel? Een serie verhalen waarin we terugblikken en vooruitkijken aan de hand van de grote en kleine gebeurtenissen. Dit jaar was de vader van verslaggever Koen Voskuil bijna dood. Hij zakte plotseling ineen door een hartstilstand. Zeven minuten en zestien seconden vocht mijn moeder voor zijn leven. 

In een tl-verlicht zaaltje van een Haarlems verzorgingstehuis buig ik over een reanimatiepop. Ik schud aan de schouders, roep: ,,Gaat het?” en check de ademhaling. Maar als ik de oefentelefoon grijp om 112 te bellen, ga ik de mist in. Ik vergeet door te geven op welk adres we zijn. Mijn 74-jarige vader Bert, die toekijkt, ziet kans een sneer uit te delen. ,,Nou, door jou zou ik liever niet gereanimeerd worden.”

Galgenhumor. Het sleept ons door een beladen avond. Net zo roerloos als de plastic pop voor ons lag afgelopen zomer plotseling mijn vader op de grond. Het is aan het ingrijpen van mijn moeder Ineke te danken dat hij nog leeft. Ze reanimeerde hem ruim zeven minuten lang, totdat de ambulance kwam en met een schok zijn hart weer liet kloppen.

Quote

Nou, door jou zou ik liever niet gereani­meerd worden

Thuis

Volledig scherm
© Pim Ras Fotografie

Die voorgeschiedenis maakt de cijfers die hartverpleegkundige Hanneke Groenewoud opsomt confronterend: jaarlijks krijgen zo’n 15.000 mensen een hartstilstand. De meeste mensen overkomt het in hun eigen huis. Tweederde heeft het geluk dat iemand aanwezig is om te reanimeren, maar dan nog is de kans op succes klein. Van iedereen die buiten het ziekenhuis gereanimeerd wordt, overleeft slechts 24 procent.

Mijn gedachten blijven bij dat getal hangen. 24 procent. Ik kijk naar mijn vader, de geluksvogel, die als oud-journalist driftig notities maakt. Hoe anders had dit kunnen aflopen?

Woensdagmiddag 11 juli 2018. Ik loop de redactie in Rotterdam op als mijn telefoon gaat. Het is mijn moeder. ,,Moet je luisteren”, zegt ze snel. ,,Je vader heeft een hartstilstand gehad. Ik heb hem gereanimeerd tot de ambulance er was. Die hebben het overgenomen. Hij heeft weer een hartslag.” Ze belt vanuit een tweede ambulance die achter mijn vader aanrijdt. Naar welk ziekenhuis ze wordt gebracht, weet ze nog niet. ,,Maar misschien kun je vast komen?”

Flauwe grap

,,Ik kom er meteen aan”, zeg ik. En na een korte stilte: ,,Jeetje mam, wat heb je dat goed gedaan.” Mijn moeder begint te snikken. ,,Hoor je de sirenes? Daar rijdt je vader.”

Op de snelweg trap ik diep het gas in, maar er is veel verkeer. Rustiger rijden, zeg ik hardop, geen ongelukken maken. Onderweg bel ik mijn vriendin, mijn zus en nog een keer mijn moeder. Zij is inmiddels aangekomen in het Spaarne Gasthuis in Haarlem. ,,Hij is weer bij kennis”, zegt ze hoorbaar opgelucht. ,,Hij heeft zijn eerste flauwe grap alweer gemaakt.”

Bij de spoedeisende hulp is een schuifdeur stuk. Monteurs trekken aan draden bij de balie. Tijdelijk ligt het computersysteem eruit. ,,Meneer Voskuil? Zegt me even niets. U moet waarschijnlijk naar de hartbewaking.”

Quote

Hoor je de sirenes? Daar rijdt je vader

Aanspreekbaar

Mijn vader blijkt ergens in het ziekenhuis onderweg te zijn. Samen met mijn zus Martine, die uit Leiden is gekomen, wacht ik in een patiëntenkamer op de hartafdeling. We veren op als onze vader wordt binnengereden. In zijn arm steekt een infuus. Gekleurde snoeren zitten op zijn borst geplakt. Hij heeft pijn op zijn borst, maar is aanspreekbaar. Hij lééft.

Wel is hij flink verward. Steeds wil hij weten wat er is gebeurd: ,,Ik ben toch in het ziekenhuis onwel geworden?” Mijn moeder legt telkens het verhaal uit. Ze hebben die middag geluncht in de stad. Terug thuis pleegt mijn vader wat telefoontjes. Hij is bezig met het organiseren van een uitje voor daklozen in Haarlem. Als hij daarover vertelt aan de keukentafel, zegt hij midden in een zin ‘oh’. Dan glijdt hij weg en valt hij met een klap op de tegelvloer.

Quote

Zeven minuten lang klemt ze haar telefoon tussen oor en schouder terwijl ze de borstkas indrukt van haar man

Reanimeren

Al snel ziet mijn moeder dat het mis is. Ze pakt haar mobiele telefoon en belt 112. Ondertussen begint ze te reanimeren. Zeven minuten lang klemt ze haar telefoon tussen oor en schouder terwijl ze de borstkas indrukt van haar man, die een beetje blauw begint te kleuren. Het reanimeren wordt steeds zwaarder, bijna niet meer vol te houden. ,,Doorgaan!” roept de vrouw van de noodhulp.

De deurbel klinkt als een verlossing. Ambulancebroeders lopen binnen, schuiven de tafel weg en nemen het over. Ze plaatsen een apparaat op zijn borst dat mechanische hartmassage geeft en sluiten een AED aan. Met een elektrische schok begint het hart van mijn vader weer te kloppen.

Vanuit zijn ziekenhuisbed hoort mijn vader het verhaal van mijn moeder – keer op keer – verbaasd aan. Steeds komt hij tot de conclusie: ,,Maar dan heb je me gered.”

Volledig scherm
© Pim Ras Fotografie

Zonder zuurstof

We vragen de verpleegster die mijn vader onderzoekt naar de verwardheid. Het hoort erbij, zegt ze. ,,De hersenen hebben lang zonder zuurstof gezeten. Meestal gaat het na een week beter.” Later op de gang zegt mijn zus: ,,Ik ben zó blij dat hij er nog is. Al zou het zo blijven, dan zou ik er ook vrede mee kunnen hebben.”

Maar op dag drie gaat het al stukken beter. Van de hartstilstand kan hij zich nog steeds niets herinneren, maar zijn korte termijngeheugen komt terug. En vanuit zijn ziekenhuisbed begint hij plannetjes te smeden. 18 juli is hun trouwdag. Kunnen mijn zus en ik een grote bos rode rozen kopen voor Ien? En een fles champagne en glazen het ziekenhuis binnensmokkelen om het moment te vieren? En wat hapjes maken?

Als we het voor de zekerheid bespreken met het personeel van de hartafdeling, staan ze er meteen voor open. We krijgen een apart kamertje toegewezen. Zelfs een paar slokjes champagne worden voor deze gelegenheid door de vingers gezien.

Tekst gaat verder onder het kader....

Wie wil leren reanimeren kan terecht op cursussen door het hele land. Ze duren twee tot drie uur. Op deze site  staat een overzicht van het cursusaanbod.

Geen cursus gedaan, maar je ziet dat iemand een hartstilstand krijgt? Bel altijd eerst 112. Dan kan de ambulance vast rijden en de medewerkers van de alarmlijn zullen je verder helpen.

Een AED in de buurt kan levens redden. Maar in veel buurten ontbreekt nog een AED, of is deze niet geregistreerd, waardoor hulpverleners misgrijpen. Via de site www.buurtaed.nl kun je een geldinzamelingsactie houden om een AED aan te schaffen.

Hartritme

Volledig scherm
© Pim Ras Fotografie

Eerst volgt een gesprek met een arts. Hij vertelt dat mijn vader last heeft gehad van ventrikelfibrillaties. Het hart trilt dan wel, maar verliest zijn pompfunctie, zodat het lichaam geen zuurstof krijgt. Vooral de hersenen kunnen maar zeer kort zonder zuurstof. Het reanimeren van mijn moeder heeft ervoor gezorgd dat de bloedcirculatie op gang bleef. De schok van de AED heeft het hartritme weer in het goede ritme gebracht.

Deze ochtend heeft mijn vader een ICD gekregen. Dat is een onderhuids apparaat dat voortaan zijn hartslag registreert. Klopt het hart te langzaam, dan werkt het als een pacemaker. Valt de hartslag weg, schokt het als een defibrillator. ,,Een duur geschenk op uw huwelijksdag”, zegt de arts.

Dan worden we alleen gelaten. Mijn vader vouwt een papiertje open. Hij heeft een korte speech voorbereid. Hij zegt mijn moeder hoe dankbaar hij is. En dat hij voor altijd bij haar in het krijt staat. Bij mijn moeder, die zich al een week groot heeft gehouden, komen nu de tranen. We houden haar vast. Dan vullen we de glazen en proosten.

Daarna

Hoe ga je om met de wetenschap dat je zomaar ineen kunt zakken? Durf je zelf nog naar buiten? Durft mijn moeder mijn vader nog alleen te laten? Gelukkig laten mijn ouders zich niet door angst regeren. Zodra het kan, gaan ze de deur uit. Eindelijk die schilderijencollectie van de familie Six zien. Op mijn vaders verjaardag, een maand later, is het drukker dan ooit.

Als ik hem later nog eens vraag of het hem nog in de greep heeft, schudt hij zijn hoofd. ,,Dit soort dingen slaat bij mij niet zo naar binnen toe. Dat is het voordeel als je zo weinig diepgang hebt als ik.”

Maar helemaal weg is het niet. Bij niemand van de familie. Mijn moeder gaat langs bij het Rode Kruis, waar ze heeft leren reanimeren. Mijn zus informeert of ze een AED in de buurt kan regelen. Ik speel met het idee een verhaal te maken en ga op zoek naar informatie. Zo leer ik dat in Seattle al jaren gratis reanimatieles wordt gegeven en daardoor de overlevingskans buiten het ziekenhuis is gestegen tot 62 procent. Dat in Nederland ambulances vaak niet arriveren binnen de 6 minuten, een kritische grens voor reanimatie. Daarom is het belangrijk dat overal AED’s hangen, zodat burgerhulpverleners kunnen reanimeren.

Volledig scherm
© ROBIN UTRECHT

Reanimatiepop

Het is mijn zus Martine die als eerste appt: ‘Ik heb vanavond leren reanimeren. Voelt goed om te weten wat ik kan doen.’

Twee weken later oefenen mijn vader en ik beurtelings op een reanimatiepop. Mijn vader hijgt al snel van de inspanning. ,,Doet u maar rustig aan”, zegt cursusleidster Hanneke. ,,Ik ben wat voorzichtiger met u. We willen geen nieuwe ongelukken.”

We verlaten het verzorgingstehuis met twee reanimatiediploma’s. In het donker fietsen we samen een eindje op. Mijn vader vraagt of ik de cursus als erg vervelend heb ervaren. Ik schud van nee. ,,Jij?”

Zwijgend rijden we verder, tot ik besef: ,,Het is Champions League avond.” Vanaf dat moment zijn we twee mannen op de fiets, die het over de kansen van Ajax hebben. Ik koester het moment.

Bekijk in onderstaande video een grote reanimatiecursus in Dronten...

  1. Bloedstollende minuten voor terrasbezoekers Amsterdam: ‘We dachten aan een aanslag’
    PREMIUM
    TELEFOONOPNAME OOGGETUIGE

    Bloedstol­len­de minuten voor terrasbe­zoe­kers Amsterdam: ‘We dachten aan een aanslag’

    Een middagje lunchen in Amsterdam is vanmiddag voor de 37-jarige Mohammed uitgedraaid op een regelrechte nachtmerrie. Een onbekende man opende naast hem het vuur op een Servische pizzeriabaas en veroorzaakte daarmee een enorme chaos op het overvolle Hugo de Grootplein. Mohammed dacht aanvankelijk aan een aanslag. ,,Ik heb in mijn leven nog nooit zoveel paniek gezien.”
  2. Held van Hilledijk en crisis bij Feyenoord in De Ochtend Show to go

    Held van Hilledijk en crisis bij Feyenoord in De Ochtend Show to go

    Tarik Bouzyd probeerde op 13 april Robert Hendrix tevergeefs uit een brandend huis te redden. ‘De held van Hilledijk’ is morgen te gast in De Ochtend Show to go. Ook oud-Feyenoordspeler en trainer Rob Jacobs schuift bij ons aan in de studio. Met hem hebben we het over de crisis bij Feyenoord, het Europese avontuur en de klassieker tegen Ajax. De show wordt gepresenteerd door Anne-Marie Fokkens en is vanaf 07.30 uur live te zien in onze app en op de site.