Volledig scherm
© Rob Engelaar

Zijn alle onveilige betonvloeren nu in beeld? Niemand die het weet

Nog altijd is niet duidelijk welke gebouwen precies zijn uitgerust met een in potentie gevaarlijke betonvloer. Veel eigenaren willen niet dat hun gebouw 'besmet' raakt en brengen informatie daarover niet naar buiten. Gebruikers weten daardoor niet altijd of hun gebouw veilig is of niet. 'We moeten er maar van uit gaan dat iedereen zijn werk doet'.

Over ruim een maand is het precies een jaar geleden dat in Eindhoven de in aanbouw zijnde parkeergarage bij het vliegveld instortte. Er vielen geen doden, en eigenlijk was dat een wonder. Wat als het een paar maanden later gebeurd was, terwijl tientallen vakantiegangers hun bagage in de kofferbak legden? Of doordeweeks, terwijl bouwvakkers de laatste hand aan de bouw legden?

Het is een scenario waar je niet over na wilt denken. 

Volledig scherm
Ook het gebouw waar de ministeries van Justitie en Veiligheid en Binnenlandse Zaken huizen heeft een probleemvloer. © Frank Jansen

Op de ravage bij Eindhoven Airport volgde het besef dat de foute constructie die het ongeluk veroorzaakte in veel meer gebouwen zou kunnen voorkomen. Dus moest er gespeurd gaan worden, door het hele land. Het ministerie van Binnenlandse Zaken stelde een stappenplan op voor de gemeenten. Die moesten er vervolgens op toezien dat alle gebouwen die de fout mogelijk bevatten in beeld komen en onderzocht werden. 

Of dat ook gebeurd is? Niemand die het weet. Er is geen centrale lijst waarin de onveilige gebouwen op een rijtje staan. In Nederland zijn eigenaren zelf verantwoordelijk voor de veiligheid van hun gebouwen, en de gemeente houdt daar toezicht op. De Rijksoverheid heeft hier geen rol in, meldt een woordvoerder.  Er is geen verplichting om onveilige gebouwen ergens te melden.

Dat wringt wel een beetje. Stel nou dat een ambtenaar in Ten Boer of Hoensbroek even zit te slapen, en per ongeluk een gebouw vergeet? Wat als er nog een complex instort, omdat de eigenaar verzuimd heeft te controleren of in te grijpen? En hebben gebruikers niet het recht om te weten of het gebouw waarin ze werken, parkeren of naar school gaan honderd procent veilig is? 

Eigenbelang

Pieter Plass van het Centraal Bureau Bouwbegeleiding, een adviesbureau dat zich richt op kwaliteitscontrole in de bouw, vindt van wel. ,,Je hebt als eigenaar een publiek-maatschappelijke verantwoordelijkheid. Dit onderwerp reikt verder dan je eigen belang." Maar dat eigenbelang, stelt hij, is wel wat voor veel vastgoedeigenaren nog voorop staat. ,,Ze zijn als de dood dat hun gebouw 'besmet' raakt. Wanneer een gebouw op zo'n lijst staat, heeft dat effect op de aantrekkelijkheid en waarde van zo'n gebouw."

Volgens Plass komt het voor dat eigenaren van gebouwen's nachts of in het weekeinde stiekem de vloeren testen, om te voorkomen dat gebruikers er lucht van krijgen dat er mogelijk iets aan de hand is. ,,Dat zie ik bij projecten waar we bij betrokken zijn."

Onnodig ongerust

Bob Gieskens, directeur van de branchevereniging VNconstructeurs, kent die verhalen niet. ,,Maar heel onlogisch vind ik het ook niet dat er ’s avonds gewerkt zou worden: als je het overdag gaat doen, kan het gebouw beperkt worden gebruikt. Dan zou je het gebouw deels of helemaal moeten ontruimen."

Quote

Je zult mij niet horen zeggen dat alle eigenaren hun verantwoor­de­lijk­heid nemen

Bob Gieskens, branchevereniging VNconstructeurs

Gevolg is wel dat er nu van alles gebeurt - door gemeenten, door eigenaren, door onderzoekers - maar dat het allemaal wel heel diffuus en decentraal is. Plass stelt dat het aanvankelijk de bedoeling was een witte lijst op te stellen met veilige gebouwen. ,,Maar daar is niks van terechtgekomen. We moeten er maar van uit gaan dat iedereen zijn werk doet."

Denkt Gieskens, die stelt dat er in Nederland een paar honderd gebouwen met mogelijk problematische vloeren zijn, dat álle eigenaren hun verantwoordelijkheid nemen? ,,Dat weet ik niet. Maar ik heb wel het gevoel dat wij als markt, samen met de overheid, er alles aan hebben gedaan om bewustzijn te creëren."

 Toch is een gevoel wat anders dan zekerheid, helaas. Gieskens: ,,Ik denk inderdaad dat centrale registratie ons in staat stelt om met zekerheid te stellen dat alle problemen in beeld zijn. Maar ik denk niet dat het haalbaar is om tot zo'n lijst te komen. Er zijn nou eenmaal mechanismes in het spel die er voor zorgen dat eigenaren geen openheid willen geven."

BAM: helft gebouwen valt in risicocategorie

Het probleem met de betonvloeren kwam aan het licht bij Eindhoven Airport, waar bouwer BAM het werk uitvoerde. Naar aanleiding van het incident onderzocht BAM 30 andere gebouwen waar het de methode toepaste. Daarvan bleek er in 15 gevallen niets aan de hand te zijn, en in de andere vijftien gevallen wel. ,,Tien gebouwen staan op de oranje lijst”, zegt een woordvoerder. ,,In die gevallen wachten we op nadere instructies van het ministerie.”

Rood

Vijf gebouwen hebben de kleur rood gekregen. ,,Dat betekent dat de vloeren maar beperkt belast mogen worden. We bestuderen nu welke mogelijkheden er zijn voor herstel.” BAM heeft alle pandeigenaren op de hoogte gesteld van de toestand van de vloeren. Of zij de gebruikers informeren, is verder aan hen, stelt het bouwbedrijf. De lijst met gebouwen met risicovloeren is niet openbaar.

Breedplaten

De vloeren waar mogelijk problemen mee zijn, zijn gemaakt met zogenaamde breedplaten. Dat zijn prefab verdiepingsvloeren die op de bouw worden voorzien van een tweede laag beton. In Eindhoven traden er echter hechtingsproblemen op.