Volledig scherm
De algemene kraamkliniek Moederheil. © Archief BN De Stem

Adoptiekinderen die onder dwang Staat zijn afgestaan overwegen gang naar rechter

HALLE - Kinderen die door hun moeder onder dwang bij de geboorte werden afgestaan, overwegen een gang naar de rechter om de Staat aansprakelijk te stellen voor het leed dat hen is aangedaan. Gisteren deed een van die moeders, Trudy Scheele-Gertsen, dat ook al.

Zeven vrouwen komen donderdag bijeen met de Wijchense advocaat Tim Bueters, die eerder ook al optrad namens slachtoffers van de omstreden vruchtbaarheidsarts Jan Karbaat. De arts verwerkte zo'n vijftig kinderen met zijn eigen sperma zonder dat hun ouders dat wisten. 

De zeven vrouwen zijn zogeheten afstandskinderen: tussen 1956 en 1984 zijn naar schatting zo'n 25.000 kinderen direct na de geboorte gescheiden van hun moeders. Vele duizenden moeders werden gedwongen hun kinderen af te staan.

Pijn

Gisteren stelde voor het eerst een Nederlandse moeder die haar kind heeft moeten afstaan de Staat aansprakelijk voor de pijn die het bij haar heeft veroorzaakt. De nu 73-jarige Trudy Scheele-Gertsen zegt in de jaren zestig gedwongen te zijn haar zoon af te staan, omdat ze ongehuwd zwanger was geraakt, meldt dagblad Trouw. Dat gebeurde volgens haar bij de Paula Stichting in Oosterbeek. 

Afstandskind Eugénie Smits van Waesberghe uit het Achterhoekse Halle deed lang onderzoek naar de gedwongen adopties, publiceerde er vorig jaar een boek over en spande zich in voor een ministerieel onderzoek naar de adopties. Begin dit jaar kondigde minister Sander Dekker (Rechtsbescherming) zo'n onderzoek aan.

Smits van Waesberghe zegt bij monde van haar woordvoerder Leon de Groot Heupner respect te hebben voor de stap die de afstandsmoeder heeft gezet. Dat zij en haar lotgenoten nu ook een procedure overwegen wordt ingegeven door het feit dat ze weinig vertrouwen heeft in het door Dekker toegezegde onderzoek. 

Advocaat Bueters zegt dat het 'heel goed mogelijk is’ dat de afstandskinderen ertoe besluiten om ook de Staat aansprakelijk te stellen. ,,Maar het is nog in een heel pril stadium. Willen ze alleen informatie over hun biologische ouders, of willen ze een schadevergoeding? Dat gaan we allemaal nog overleggen.”

Met een blinddoek om bevallen, ‘want dat is het beste voor later’

Het was beter als de moeder het kind niet zou zien, vonden de zusters. Daarom werden ze bij de bevalling bij voorkeur geblinddoekt.

Stichting De Paula in Oosterbeek was in de jaren zestig geen plek waar aanstaande moeders graag kwamen. ,,Er komt hier niemand voor zijn plezier”, stelde zuster Chantal destijds in een krantenbericht. Ze was toen directeur van wat Nederlands modernste tehuis werd genoemd, het tehuis waar de nu 73-jarige Trudy Gertsen in 1968 beviel van een zoon.

Gertsen was ongehuwd en werd naar eigen zeggen gedwongen haar zoon af te staan. Gisteren kondigde ze aan de Staat hiervoor aansprakelijk te stellen. ,,Wat er met mij en hem is gebeurd, is mensonterend”, stelde ze in dagblad Trouw.

Wat is er allemaal gebeurd bij stichting De Paula in Oosterbeek, dat al sinds jaar en dag is opgegaan in het Edese Moviera? Bij stichting Moviera weten ze niets van De Paula. ,,Het is een compleet nieuwe stichting, er is fusie op fusie geweest, we hebben er totaal geen beeld van”, stelt woordvoerder Annemarijn Mutsaers.

Gertsen, nu woonachtig in Epe, herinnert wat er zich heeft afgespeeld echter nog als de dag van gisteren. Toen de vader van de baby in haar buik een ander meisje bleek te hebben, besloot ze het kind alleen op te gaan voeden. Gertsen had net haar opleiding verpleegkunde in Nijmegen afgerond en klopte aan bij haar ouders. Die wilden echter van niets weten en stuurden haar naar De Paula.

Daar waren het de nonnen van de congregatie van de Kleine Zusters van de Heilige Jozeph van Heerlen die er de scepter zwaaiden. ,,Wat wij proberen meisjes, die om welke redenen dan ook hier naartoe komen om hun kind ter wereld te brengen zo te begeleiden dat ze bij hun terugkeer in de maatschappij de beste kansen krijgen”, stelde De Paula in een krantenartikel dat destijds over het opvanghuis verscheen.

Drie maanden brengt Gertsen er noodgedwongen door. Ze vertrouwt de stichting niet en vindt de nonnen onaardig. En is vastbesloten het kind dat ze bij zich draagt te houden. Toch wordt dat onmiddellijk na de geboorte bij haar weggehaald. ,,Dat was standaard. En dan gingen ze ook nog heel hard praten om het geluid van het kind te overstemmen.”

Quote

Dan gingen ze ook nog heel hard praten om het geluid van het kind te overstem­men

Trudy Gertsen

Ze krijgt na lang aandringen haar zoon één keer te zien. Uit dossiers die ze nu heeft opgevraagd, blijkt dat de nonnen aan de kinderbescherming hebben geschreven dat ze uit de ouderlijke macht moest worden gezet omdat ze zelf afstand wilde doen van haar kind. Wat helemaal niet waar is. Ze eist nu erkenning voor het leed dat haar is aangedaan.

Het is leed dat met Gertsen duizenden andere moeders ook is overkomen, weet Eugénie Smiths van Waesberghe. In haar boek Schoot vol tranen, gebaseerd op gesprekken met meer dan honderd ooggetuigen, beschrijft ze de pikzwarte bladzijden uit de Nederlandse adoptiegeschiedenis. Zelf is zo’n weggenomen kind, geboren in kraamkliniek Moederheil in Breda.

Het verhaal van Gertsen grijpt haar zo aan dat ze nu nog niet wil reageren. Eerder vertelde ze dat het gedwongen afstaan van de kinderen volgens haar een zeer negatieve impact heeft gehad op de levens van de moeders, de vaders én de kinderen. ,,Ik heb veel vragen. Ondanks mijn lieve adoptieouders voelde en voel ik me verward. Als kind wilde ik pleasen. Als iemand me vroeg om een lievelingskleur, dan gaf ik de kleur van die ander. Ik was een kameleon, durfde geen stelling te nemen.”

Volledig scherm
Alle moeders bleven na de bevalling standaard minstens tien dagen in de kraamkliniek, terwijl de baby’s iedere dag gewogen werden. © Archief BN De Stem

Ze wil dat erkend wordt dat er fouten zijn gemaakt. ,,Maar ze heeft geen enkel vertrouwen in het onderzoek dat het ministerie heeft ingesteld”, aldus haar zegsman Leon de Groot Heupner, die spreekt over ‘een traumatisch verleden’. Minister Sander Dekker liet half januari aan de Tweede Kamer weten ‘de problematiek van binnenlandse adoptie in de periode 1956-1984 completer in beeld te willen brengen’.

De stap van Gertsen kan volgens De Groot Heupner het onderzoek, dat uitgevoerd wordt door het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC), ‘wat scherper’ maken. De juridische stappen die de afstandskinderen zelf gaan zetten wellicht ook.

Ruimte voor meer scherpte is er nog genoeg, zo blijkt. Het WODC laat bij monde van woordvoerder Paul Platenburg weten dat het onderzoek zich nog ‘in de beginfase’bevindt. ,,Resultaten zijn niet eerder dan begin 2021 te verwachten.”

De Gelderlander gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement. Reacties van mensen die de nickname anonymous, anoniem of een variant daarop voeren, worden niet geplaatst.

Achterhoek