Aanhangers van president Bolsonaro demonstreren tegen het strenge quarantainebeleid van de gouverneur van Brasília.
Volledig scherm
Aanhangers van president Bolsonaro demonstreren tegen het strenge quarantainebeleid van de gouverneur van Brasília. © REUTERS

‘Kapitein Corona’ Bolsonaro wil dat Brazilianen weer gewoon aan het werk gaan

Terwijl in Brazilië het aantal coronaslachtoffers dagelijks oploopt, blijft president Jair Bolsonaro het gevaar bagatelliseren. Hij noemt de zorgen ‘fantasie van de media’ en ‘hysterie’, en het virus slechts een ‘griepje’ of ‘verkoudheid’. Bolsonaro hekelt de quarantainemaatregelen en roept iedereen op weer aan het werk te gaan. ‘We moeten terug naar de normale situatie.’

Ook vanochtend ging de extreemrechtse president frontaal in tegen de richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en de adviezen van zijn minister van Gezondheid Luiz Henrique Mandetta. Die had een dag eerder opnieuw de noodzaak van sociale isolatie en het voorkomen van grote groepen mensen benadrukt.

Bolsonaro bezocht in de hoofdstad Brasília onder grote belangstelling lokale markten en prees de verkopers. ,,Ik steun dat jullie weer aan het werk gaan’’, aldus de president, die door een columnist van de Braziliaanse krant O Globo Kapitein Corona wordt gedoopt, verwijzend naar diens vroegere legerrang. ,,Het virus is er, we moeten het te lijf gaan. Maar wel als een man, godver, niet als een kind. Het is het leven, we gaan allemaal een keer dood’’, zei hij verder.

Zijn bezoek aan lokale ondernemers past bij een reeks uitlatingen en maatregelen van Bolsonaro eerder deze week. Dinsdag riep hij de Brazilianen in een veelbesproken tv-toespraak op om weer aan het werk te gaan, ‘om de economie niet in te laten storten’. Daarop lanceerde zijn regering een campagne met als slogan ‘Brazilië kan niet stoppen’.

Loterijkantoren

De rechter verbood die inmiddels en gelastte de regering om geen uitingen met die strekking meer te doen, waarop gisteren alle meldingen ervan op sociale media werden weggehaald. Ook plaatste Bolsonaro per decreet de kerken en loterijkantoren op de lijst van ‘essentiële diensten’ die gevrijwaard zijn van sluiting of quarantaine. Ook daar zette de rechter een streep door.

Terwijl Brazilië momenteel 4256 besmettingen telt en aan het coronavirus 136 mensen zijn overleden, blijft Bolsonaro de gevaren minimaliseren. ,,Brazilianen zijn immuun. Hier springen jongens in het riool en zwemmen ze erin zonder ziek te worden’’, zei hij op een persconferentie.

Daarbij gaat hij voorbij aan het feit dat circa 100 miljoen Brazilianen niet beschikken over adequate sanitaire voorzieningen. Per jaar sterven zo’n 11.000 mensen aan ziekten die daardoor worden veroorzaakt.

Jair Bolsonaro
Volledig scherm
Jair Bolsonaro © EPA

Inmiddels leeft Bolsonaro op voet van oorlog met een groot aantal gouverneurs van de 26 deelstaten, die al meer dan twee weken geleden strenge maatregelen hebben genomen om verspreiding van het virus tegen te gaan. Zo zijn in onder meer São Paulo en Rio de Janeiro, de meest getroffen gebieden, scholen, universiteiten en niet-cruciale winkels gesloten en gelden beperkingen in onder meer het openbaar vervoer.

Ouderen isoleren

Ook roepen zij de bevolking op om zoveel mogelijk binnen te blijven. Bolsonaro verwijt hen daarmee de economie lam te leggen, wat uiteindelijk ‘voor meer doden zorgt dan het virus’. Hij wil alleen kwetsbare groepen zoals ouderen isoleren.

De gouverneur van São Paulo, João Doria, haalde vrijdag ongemeen hard uit naar de president. In São Paulo zijn tot nu toe de meeste besmettingen (1451) en doden (98) geteld. ,,Zou de hele wereld het verkeerd hebben en alleen Bolsonaro niet? Het ministerie van Gezondheid zegt: binnenblijven. Maar Bolsonaro begint een campagne om weer naar buiten te gaan. Wie regeert Brazilië eigenlijk? En wie is straks verantwoordelijk voor de doden?’’

Quote

Zou de hele wereld het verkeerd hebben en alleen Bolsonaro niet?

João Doria, Gouverneur van São Paulo
Stil protest. Op een flatgebouw staan onder meer de woorden ‘Bolsonaro weg’, ‘ lafaard’, ‘ fascist’ en ‘crimineel’  geprojecteerd.
Volledig scherm
Stil protest. Op een flatgebouw staan onder meer de woorden ‘Bolsonaro weg’, ‘ lafaard’, ‘ fascist’ en ‘crimineel’ geprojecteerd. © REUTERS

Doria verwees naar de burgemeester van Milaan, die afgelopen week spijt betuigde voor zijn aanvankelijke steun om de economie te laten doordraaien en pas weken later besloot tot strenge maatregelen. Toen waren er al duizenden doden gevallen. Doria is, net als zijn collega Wilson Witzel van Rio de Janeiro (600 besmettingen, 17 doden), niet van plan de maatregelen af te zwakken. ,,Onze prioriteit blijft mensenlevens redden.’’

Bolsonaro gelooft niet dat er in São Paulo en Milaan zoveel doden zijn gevallen, zei hij gisteravond. ,,De cijfers in São Paulo worden gemanipuleerd om mij aan te kunnen vallen’’, aldus de president.

Straatverkopers

Bolsonaro’s retoriek heeft effect. In de staten Mato Grosso en Rondônia gaan de winkels en bedrijven weer open. Op veel plaatsen heerst verwarring over wat nu de ‘officiële lijn’ is. Zo gingen in een aantal volkswijken aan de noordrand van Rio de Janeiro een dag na de tv-toespraak van de president veel kleine winkeliers en straatverkopers weer aan de slag.

Velen van hen maken deel uit van het leger van circa 40 miljoen Brazilianen die actief zijn in de zogenoemde informele economie. Met het stilleggen van het openbare leven raken de ambulante verkopers en dagloners van de ene dag op de andere hun inkomen kwijt, dus grijpen ze elk signaal aan om hun werkzaamheden te hervatten.

Het Congres stemde inmiddels in met een pakket steunmaatregelen, zoals een maandelijkse toelage van zo’n 120 euro, in sommige gevallen oplopend tot 240 euro voor deze groep. Maar dat moet nog door de Senaat worden bevestigd waardoor het werkelijke effect nog op zich laat wachten.

Net als gedurende de verkiezingscampagne die Bolsonaro in 2018 aan de macht bracht, splijt de president met zijn optreden in de coronacrisis de Braziliaanse bevolking. Ongeveer eenderde (35 procent) van de Brazilianen vindt zijn aanpak goed of uitstekend, aldus de meest recente cijfers van onderzoeksbureau DataFolha. Bijna evenveel mensen (33 procent) vinden zijn optreden slecht tot heel slecht, 26 procent noemt het middelmatig.

Tegenstanders van Bolsonaro slaan al twaalf dagen achtereen elke avond rond half negen voor hun ramen, op de balkons of voor hun huizen met lepels op potten en pannen, een klassiek Braziliaanse manier om onvrede over de politieke leiders te uiten.

Muurschildering van Bolsonaro met mondkapje
Volledig scherm
Muurschildering van Bolsonaro met mondkapje © Getty Images

Bekijk hieronder onze video's over het coronavirus.