Volledig scherm
Foto ter illustratie. © Koen Verheijden

Klimaatrapport VN: voedseltekort dreigt

Een wereldwijd voedseltekort dreigt tussen 2050 en 2100 als we de klimaatverandering niet in toom weten te houden, dat staat in het klimaatrapport van de Verenigde Naties dat vandaag is gepresenteerd. In het rapport wordt de relatie tussen klimaatverandering, landgebruik en voedselzekerheid onderzocht en uitgelegd. 

Als de mens niet snel ingrijpt dreigt een voedselcrisis. Er is een radicale en wereldwijde omslag in het landgebruik nodig om klimaatverandering tegen te gaan, de menselijke voedselvoorziening veilig te stellen en de verminderende biodiversiteit te beschermen, zo concludeert het IPCC. 

De mens misbruikt grote delen van het land op de aarde. Door menselijk toedoen is er onder andere sprake van toenemende verwoestijning. Sinds 1961 is de grond wereldwijd telkens een procent droger geworden. Dit heeft grote gevolgen voor de landbouw en biodiversiteit. Woestijngrond is namelijk niet geschikt voor bebossing en landbouw. Daardoor is er een toenemende concurrentie tussen bos en landbouw. Dit zorgt voor een versterkend effect op de klimaatverandering. Bomen en planten zijn namelijk nodig om CO2 op te vangen, terwijl er met de ontbossing wordt ingespeeld op de toenemende vraag naar voedsel. En mensen gebruiken nu al ruim zeventig procent van alle bruikbare grond op aarde voor de productie van voedsel en kleding, die grond is dus ook al niet beschikbaar voor voedselproductie. 

Dit zorgt ervoor dat de voedselzekerheid onder druk komt te staan, vooral in armere gebieden in Azië, Afrika en Zuid-Amerika. Het internationale panel van klimaatonderzoekers (IPCC) stelt dat efficiëntere landbouw en minder voedselverspilling noodzakelijk is, net als het verminderen van het gebruik van dierlijke vetten. Sinds 1961 is de consumptie van vlees per persoon meer dan verdubbeld. Bijna een derde van de CO2-uitstoot, een grote bijdrager aan klimaatverandering, komt volgens cijfers uit het rapport namelijk door de voedselproductie. Ook voedselverspilling levert een grote bijdrage: tussen 2010 en 2016 werd maar liefst 25 tot 30 procent van de voedselproductie verspild.

Nog meer maatregelen

Er zijn nog veel meer ingrijpende maatregelen nodig om klimaatverandering tegen te gaan, concluderen de onderzoekers. Voorbeelden zijn vermindering van het gebruik van fossiele brandstoffen en het terugdringen van de houtkap. Veel van deze maatregelen staan al beschreven in het klimaatakkoord van Parijs. 

Ook moet er worden overgestapt op een meer plantaardig dieet om de wereldwijde klimaatverandering te beteugelen. Landbouwgebruik voor dieren heeft een veel grotere invloed op het klimaat vergeleken met landbouwgebruik voor planten. 

Instemmende reacties

Het rapport kan rekenen op voornamelijk instemmende reacties. Klimaatminister Eric Wiebes vindt dat het rapport ‘nogmaals onderstreept dat het belangrijk is om actie te ondernemen.’ ,,Zoals Nederland nu onder andere doet met de uitvoering van het in juni gesloten Klimaatakkoord.” Hij wil nog niet ingaan op controversiële aanbevelingen als het verminderen van de veeteelt. Dat doet het kabinet in september, als ook het IPCC-rapport over de oceanen er ligt.

De Partij voor de Dieren noemt de voorgestelde forse krimp van de veestapel wereldwijd ‘onvermijdelijk en van absoluut levensbelang om temperatuurstijging tegen te gaan.’ Volgens de partij vormen landbouw en veeteelt nu nog een ‘reusachtige blinde vlek.’

Ook het Wereld Natuur Fonds (WNF) onderschrijft de conclusies. ,,Ons huidige voedselsysteem vormt de grootste bedreiging voor natuur wereldwijd. Door een omslag naar natuurvriendelijke landbouw, het consumeren van meer plantaardig voedsel in plaats van vlees en zuivel, en het tegengaan van voedselverspilling, kunnen we een grote bijdrage leveren aan het oplossen van de wereldwijde klimaatcrisis”, zegt Natasja Oerlemans van WNF.

Greenpeace hamert op het beëindigen van ontbossing, waar volgens de milieuorganisatie ook bedrijven als Ahold Delhaize, FrieslandCampina en Unilever aan meedoen. Ontbossing wordt gelinkt aan producten als palmolie, soja, cacao, pulp/papier en vee.

,,Dit rapport bewijst eens te meer dat er geen tijd te verliezen is voor klimaatactie”, zegt Bas Eickhout, klimaatwoordvoerder van de Groenen in het Europees parlement. Hij dringt aan op een stop op illegale houtkap en bescherming van bossen en land om de voedselveiligheid zeker te stellen.

De zin en onzin over klimaatverandering door klimaatonderzoeker Herman Russchenberg (TU Delft):

  1. Bolsonaro: ‘Bosbranden komen in de hele wereld voor’
    Crisis Amazone

    Bolsonaro: ‘Bosbranden komen in de hele wereld voor’

    De Braziliaanse regering gaat militairen inzetten bij de bestrijding van de branden in de Amazone. President Jair Bolsonaro heeft vrijdagmiddag een decreet uitgevaardigd dat dat mogelijk maakt. In een tv-toespraak lichtte hij dat ’s avonds toe. Daarin zei hij ook dat ‘bosbranden in de hele wereld voorkomen en geen reden kunnen zijn voor internationale sancties’. Ook benadrukte hij de noodzaak van ‘economische dynamiek’ in de Amazone.