Volledig scherm
Minister-president Mark Rutte en Theresa May. © ANP

‘May waarschuwt Rutte: zonder hulp is brexit-deal ten dode opgeschreven’

De Britse premier Theresa May zou Mark Rutte gisteravond hebben gewaarschuwd dat achttien maanden onderhandelen over de brexit voor niets zijn geweest als de andere EU-landen haar nu niet tegemoet komen. Dat meldt persbureau Bloomberg op basis van een ingewijde. Het privéoverleg, waar ook de Duitse bondskanselier Merkel en de Franse president Macron bij waren, kwam na een paar zeer moeilijke dagen voor May in Brussel.

De noodgreep van May past bij de berichtgeving over de politica in Britse kranten van dit weekend. De premier staat ‘vreselijk voor schut’, oordeelde The Guardian bijvoorbeeld. Ze heeft niets bereikt in Brussel en keert niet alleen met lege handen, maar ook zonder hoop terug naar Londen. Ze zei gisteren nog dat er de komende dagen meer gesprekken zullen volgen, maar volgens de krant probeert ze met die uitspraak alleen maar de schijn op te houden dat er nog iets te redden valt.

May overleefde afgelopen week nog een vertrouwensstemming in het Lagerhuis, maar haar opponenten van de Labour-partij zouden al druk nadenken over een volgende. Als de EU-landen haar niet snel tegemoetkomen, is de kans volgens de anonieme insider die Bloomberg sprak zelfs groot dat May zelf het bijltje erbij neer gooit. Mogelijk laat ze het Britse parlement dan stemmen over het bestaande akkoord, wetend dat het zal stranden.

Iers hangijzer

Precies dat probeerde May sinds donderdag in Brussel te voorkomen. Ze sprak daar nog één keer over de brexitdeal die ze eerder dit jaar met de Europese Unie sloot. Dat akkoord wordt pas wettelijk geldig als het Britse parlement ermee instemt. Maar die goedkeuring is ver weg: zelfs in Mays eigen Conservatieve partij hebben politici weinig goeds over de deal te zeggen. 

Daarom stelde May de cruciale stemming erover afgelopen week op het laatste moment uit, in de hoop een oplossing te vinden voor het heetste hangijzer: de relatie tussen de Europese republiek Ierland en het Britse Noord-Ierland na de brexit. May kon in Brussel echter slechts hopen op verduidelijkingen of beloftes bij de deal, want EU-kopstukken lieten de afgelopen tijd meermaals weten dat het bestaande akkoord definitief is.

De Ierse kwestie

May sprak deze week in Brussel vooral over de Ierse kwestie. Die gaat hierover: het Britse Noord-Ierland zou na de brexit een aparte status krijgen om te voorkomen dat er een feitelijke grens tussen Noord-Ierland en de republiek Ierland (onderdeel van Europa) ontstaat. Voor Noord-Ierland zou later iets geregeld worden, waar behalve de inwoners ook Londen, Dublin en Brussel mee kunnen leven.

Critici van de deal van May vinden dat bewoordingen uit de overeenkomst Groot-Brittannië feitelijk voor onbepaalde tijd in de greep van de EU houden. Londen zou dan niets meer te vertellen hebben over het beëindigen van de speciale status van Noord-Ierland.

De sfeer in de Vlaamse hoofdstad was ogenschijnlijk gespannen, vooral toen May gisteren en plein public fel in gesprek ging met de voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker. Uiteindelijk bleek hun ruzietje - May dacht dat hij haar ‘vaag’ had genoemd - op een misverstand te berusten. May benadrukte dan ook dat de verstandhouding prima was en dat de gesprekken zouden doorgaan.

Het is onduidelijk of dat inderdaad zo is en wat May dan gedaan kan krijgen. De voorzitter van de Europese Raad, Donald Tusk, sprak gisteren nog eens glashelder over de mogelijkheden. ,,Ik kan geen nieuwe onderhandelingen organiseren’’, benadrukte hij. ,,We sluiten een heropening van de onderhandelingen over de deal uit. Maar we blijven natuurlijk in Brussel en ik sta altijd ter beschikking van Theresa May.’’

Lees ook: Harde, zachte of geen brexit: de ‘British exit’ in acht vragen en antwoorden.

Begin deze week overleefde May een vertrouwensstemming in het Lagerhuis. Bekijk hier de beelden: