Monument voor eerste IJslandse gletsjer die verdween door klimaatverandering

FotosliderWetenschappers en omwonenden onthullen vandaag in het westen van IJsland een bijzonder monument. Het gaat erom formeel ‘de dood’ te markeren van de eerste IJslandse gletsjer die sneuvelde als gevolg van klimaatverandering.

Amerikaanse wetenschappers van de Rice Universiteit in Texas en IJslandse onderzoekers en prominenten, onder wie de internationaal bekende schrijver Andri Snaer Magnason, zijn aanwezig bij de onthulling van een plaquette op de voormalige Okjökull gletsjer. Lokaal wordt die ook aangeduid als Ok.

De Ok is een 1198 meter hoge schildvulkaan die werd bedekt door de gelijknamige gletsjer. Honderd jaar geleden bedekte de ijsmassa een terrein van 15 vierkante kilometer met een tot wel 50 meter dikke ijslaag. Anno 2019 is daar minder dan één vierkante kilometer van over de gemeten ijsdikte is maximaal 15 meter. Vandaar deze bezorgde tekst op de plaquette: ‘Brief aan de toekomst. Ok is de eerste IJslandse gletsjer die zijn status als gletsjer heeft verloren. De verwachting is dat de komende 200 jaar al onze gletsjers zullen volgen. Dit monument is een erkenning van het feit dat we weten wat er aan de hand is en dat we weten dat er wat moet gebeuren. Alleen u weet of we dat ook hebben gedaan’. De tekst is van Andri Snaer Magnason.

Schuif de witte knop van links naar rechts om de verschillen te zien...

415 deeltjes

Het monument is gedateerd: ‘augustus 2019' en eronder de toevoeging ‘415ppm CO2’ Dat laatste refereert aan de CO2-concentratie die begin dit jaar werd gemeten in de atmosfeer. Die bereikte toen een nieuw record van 415 deeltjes per miljoen. Dat is de hoogste concentratie sinds het begin van de mensheid, aldus experts.

Het smelten van Ok was exact te volgen dankzij satellietbeelden van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA die de teloorgang dertig jaar lang heeft gefotografeerd. De gletsjer die voorheen gezond was en - zoals dat gletsjers betaamt - langzaam maar zeker bewoog onder zijn eigen druk, is al een paar jaar opgegeven maar wordt nu formeel dood verklaard. Volgens Cymene Howe verbonden aan de Rice Universiteit wordt met de plaquette niet alleen stilgestaan bij een IJslandse tragedie maar gaat het om een mondiale tragedie: de eerste gletsjer ter wereld die ten onder is gegaan door klimaatverandering.

Ode

,,Door dit moment te markeren hopen we aandacht te krijgen voor wat de aarde verliest als gletsjers verdwijnen. Dit zijn de grootste zoetwaterreservoirs van onze planeet en ook bewaren ze in hun ijs de geschiedenis van onze atmosfeer. Daarbij hebben ze een grote culturele betekenis en dat gaat allemaal verloren’’, aldus Rice in een lokale krant.

De Amerikaanse, die eerder een documentaire maakte over de smeltende gletsjer, benadrukt dat het monument een ode is aan het leven. ,,Voor Ok is het te laat maar nu moeten we collectief antwoorden om het verlies van meer gletsjers te voorkomen.’’

Volledig scherm
IJslandse vulkaan Ok dertig jaar geleden (l) en nu. © NASA