Minister Ank Bijleveld van Defensie (CDA) tijdens een Tweede Kamer-debat over Hawija in 2019.
Volledig scherm
Minister Ank Bijleveld van Defensie (CDA) tijdens een Tweede Kamer-debat over Hawija in 2019. © ANP

‘Risico dodelijk bombardement Irak was bekend, aanval toch doorgezet’

UpdateNederland had voorafgaand aan de aanval op de bommenfabriek van Islamitische Staat (IS) in het Iraakse Hawija signalen dat de explosie na het bombardement riskanter zou kunnen zijn dan vooraf was berekend. Dat staat in een intern document dat Defensie gisteren openbaar heeft gemaakt en waar NRC over schrijft. Meer dan zeventig burgers kwamen om het leven.

Een vergelijking met aanvallen op soortgelijke doelwitten van IS, voorafgaand aan de aanval op 3 juni 2015, wees uit dat ‘de verwachte nevenschade groter zou kunnen zijn dan de CDE aangaf’. De CDE is de afkorting van Collateral Damage Estimate, het computerprogramma dat van tevoren berekent of er kans is op burgerslachtoffers bij een aanval. Achteraf werd bekend dat er naar schatting zeventig burgers zijn omgekomen.

En dat terwijl op dat moment de regel gold dat een aanval niet door mocht gaan, wanneer vooraf duidelijk was dat er ook maar één burgerslachtoffer zou vallen. Hoewel de berekening vooraf aangaf dat er geen burgers zouden omkomen, was het niet duidelijk wat de gevolgen zouden zijn van een eventuele tweede explosie die zou ontstaan bij het bombarderen van de fabriek.

Tekst loopt door onder de foto

De ravage na het bombardement in Hawija in juni 2015
Volledig scherm
De ravage na het bombardement in Hawija in juni 2015 © AFP / Screenshot ISIS video

Uit het onderzoek dat het ministerie van Defensie deed naar de aanval blijkt nu dat Nederland, ondanks het zorgwekkende signaal vooraf, de aanval doorzette. Volgens Defensie bleek achteraf dat er meer munitie in de fabriek aanwezig was dan verwacht werd.

Rutte ‘niet op de hoogte’

Het kabinet moest de Tweede Kamer al drie keer uitleg geven over de kwestie, maar volgens premier Rutte was dit niet mogelijk omdat hij zelf ook niet meer werd bijgepraat. Het protocol zou dit niet hebben toegelaten omdat de veiligheid van de vliegers in gevaar kon komen. NRC en de NOS deden onderzoek naar de zaak, maar konden nergens een dergelijk protocol oprakelen. Volgens hen wordt per casus bekeken of de Tweede Kamer op de hoogte gehouden moet worden.

De luchtaanval werd door een Nederlandse F-16 uitgevoerd in de nacht van 2 op 3 juni 2015.

  1. Arts die in 19de eeuw wees op belang van handen wassen werd jarenlang niet geloofd
    PREMIUM

    Arts die in 19de eeuw wees op belang van handen wassen werd jarenlang niet geloofd

    Tegenwoordig is het de normaalste zaak van de wereld en in deze tijden van het coronavirus zelfs een van de belangrijkste gezondheidsadviezen: Was je handen! Maar vroeger was dat niet zo normaal, het is zowaar een uitgevonden gebruik. De Hongaars-Oostenrijkse arts Ignaz Semmelweis, die er in 1847 als eerste de gezondheidsvoordelen van inzag, werd om zijn advies decennialang uitgelachen door collega-dokters.
  2. ‘Smokkelen’ aan de grens: Belgen en Nederlanders wisselen boodschappen uit
    PREMIUM

    ‘Smokkelen’ aan de grens: Belgen en Nederlan­ders wisselen boodschap­pen uit

    De jaren vijftig zijn terug in het tweelandendorpje Overslag, nabij het Belgische Wachtebeke. Buren smokkelen er opnieuw ouderwets boter over de grens. Al is grenzeloze burenliefde een beter woord. Belgische Overslagnaren halen chocolade paaseitjes en boterkoeken aan hun kant van de grens, de Nederlanders helpen de Belgen aan hun favoriete zakje drop. Alle boodschappen worden netjes, en volledig volgens de regels van de coronakunst, over de grens gezet.