Volledig scherm
In de stad Freeport op de Bahama's werden deze week zo'n 20.000 noodmaaltijden uitgedeeld aan mensen die noodhulp nodig hebben na de verwoestende orkaan Dorian © AFP

Rode Kruis: veel meer slachtoffers door klimaatrampen

Over tien jaar maken klimaatgerelateerde rampen 1,5 keer meer slachtoffers dan nu. De kosten van hulpverlening aan de gedupeerden van overstromingen, stormen, droogte en natuurbranden zullen tot 2030 verdubbelen, blijkt uit een rapport van het Rode Kruis. Dat maakt een radicaal andere aanpak in de hulpverlening noodzakelijk. 

Volledig scherm
Maarten van Aalst van het Rode Kruis Klimaatcentrum © Frans Nikkels, Rode Kruis

Als er niets verandert, zullen de kosten voor internationale noodhulp over elf jaar zijn opgelopen tot zo’n 18 miljard euro per jaar. Dat baart het Rode Kruis grote zorgen. ,,Als er nu geen maatregelen worden genomen om anders om te gaan met de stijgende risico’s van klimaatverandering, hebben over dertig jaar zo'n 200 miljoen mensen hulp nodig. En dat is een voorzichtige schatting. De echte cijfers zijn mogelijk nog veel schokkender’’, zegt Maarten van Aalst, directeur van het Rode Kruis Klimaatcentrum en bijzonder hoogleraar rampenpreventie aan de Universiteit Twente.

In het rapport zijn namelijk alleen weergerelateerde rampen meegenomen waarna internationale noodhulp nodig is, zoals de orkaan Dorian die onlangs grote ravage aanrichtte op de Bahama's. ,,Niet alle orkanen, droogtes, overstromingen en natuurbranden zijn het gevolg van klimaatverandering. Maar klimaatverandering zorgt er wel voor dat zulke rampen vaker voorkomen’’, verklaart Van Aalst. 
Klimaatverandering leidt waarschijnlijk ook tot meer conflicten, oorlogen en epidemieën met grote humanitaire gevolgen. Maar die zijn in dit rapport buiten beschouwing gelaten. Bovendien is alleen gekeken naar de kosten van directe noodhulp, en niet naar de echte wederopbouw na een ramp. 

Waarschuwen

Klimaatverandering maakt een andere aanpak noodzakelijk in de hulpverlening, stelt Van Aalst. ,,We moeten veel meer inzetten op preventieve maatregelen. Investeringen vooraf leveren veel meer op dan hulp achteraf. Daarmee redden we niet alleen levens en besparen we heel veel menselijk leed, maar zijn we onder aan de streep ook goedkoper uit.’’

Volledig scherm
Bij een kerk in Freeport, op het eiland Grand Bahama, werden deze week kleren uitgedeeld als noodhulp © AFP

Een goed voorbeeld zijn betere waarschuwingssystemen. Na de dodelijkste orkaan ooit, die in 1970 honderdduizenden slachtoffers maakte in Bangladesh, India en Pakistan, zijn langs de kust in Bangladesh betonnen schuilplaatsen gebouwd. Van Aalst: ,,Als de weerdiensten een orkaan zien aankomen, gaan vrijwilligers met een luidspreker op hun brommertje de straat op en ontvangen mensen een waarschuwing per sms. Dat werkt heel goed. Tegenwoordig zijn bij een vergelijkbare orkaan enkele honderden of duizenden doden te betreuren. Nog steeds teveel, maar al een stuk minder. Veel meer gebieden zouden zulke systemen moeten krijgen.’’

Geld vooraf

Het Rode Kruis gaat tegenwoordig waar mogelijk nog een stap verder: al vóór een ramp krijgen kwetsbare mensen geld om zichzelf te redden. Van Aalst: ,,Een alleenstaande moeder in Bangladesh die een koe heeft om in het levensonderhoud van haar kinderen te voorzien, geven we dan een paar euro. Daarmee kan ze de koe in veiligheid brengen in een hoger gelegen gebied en eten voor het dier kopen. Zo voorkomen we dat zij na een orkaan geen koe meer heeft en dus niets om van te leven.’’

Zo'n preventieve hulpactie kost veel minder dan dat de vrouw na een orkaan een nieuwe koe moet kopen. Het probleem is alleen dat financiering voorafgaand aan een ramp lastig te regelen is, zegt Van Aalst. ,,Donateurs komen meestal pas in actie als foto's van de verwoestingen na een ramp op de voorpagina's van kranten staan.’’ 

Aan de vooravond van de klimaattop in New York roept het Rode Kruis overheden daarom op om mee te werken aan slimmere financiering, voorafgaand aan rampen. En na iedere ramp moet er altijd gebouwd en gerepareerd worden met een nieuwe noodsituatie in het achterhoofd, stelt Van Aalst. ,,De maatregelen die genomen worden moeten ervoor zorgen dat iedere volgende ramp minder impact heeft. Daarnaast is het belangrijk dat waterkeringen en andere infrastructuur worden versterkt, zeker in kwetsbare gebieden.’’

Volledig scherm
Vrijwilligers laden water op een vrachtwagen in de haven van Freeport op het eiland Grand Bahama, na de orkaan Dorian op de Bahama's © AFP
  1. Verzorgsters aangeklaagd voor runnen ‘vechtclub’ met alzheimerpatiënten

    Verzorg­sters aange­klaagd voor runnen ‘vechtclub’ met alzheimer­pa­tiën­ten

    Drie verzorgsters van een tehuis voor alzheimerpatiënten in de Amerikaanse plaats Winston-Salem (North Carolina) zijn door de politie aangehouden, omdat ze bewoners aanspoorden te gaan vechten. Marilyn McKey (32), Tonacia Tyson (20) en de 26-jarige Taneshia Jordan filmden de gearrangeerde knokpartijen met hun smartphones en deelden de schokkende beelden op sociale media. Justitie spreekt van een ‘vechtclub voor dementerenden’.