Volledig scherm
Onderzoek naar de Apache helicopter die tijdens een laagvliegoefening de bliksemdraad van een hoogspanningslijn raakte. © William Hoogteyling

Piloot die tegen hoogspanningslijn Zoelmond vloog had te weinig ervaring voor oefening

ZOELMOND - De piloot van de Apache van Defensie die in november 2017 tegen een hoogspanningslijn in Zoelmond vloog had te weinig ervaring voor wat op dat moment van hem verwacht werd. Dat zegt de Onderzoeksraad voor Veiligheid in haar rapport naar aanleiding van het ongeval.

Doordat de Apache tegen de bliksemdraad van de hoogspanningslijn vloog zaten 25.000 inwoners van het gebied uren zonder stroom.

Kortsluiting

De Apache was op dat moment onderdeel van een militaire oefening waarbij de helikopter werd aangevallen door grondtroepen. Die hadden het toestel vanaf links in schootsveld. De Apache week daarom uit naar rechts en daalde tegelijkertijd om uit het zicht van de vijand te geraken. Daarbij raakte het toestel de hoogspanningslijn, met kortsluiting in het stroomnet tot gevolg.

Volledig scherm
© ANP

Het lukte de bemanning het toestel nabij de hoogspanningslijn aan de grond te zetten. Niemand raakte gewond.

Het toestel werd bemand door een 'frontseater' (de gezagvoerder) en een 'backseater', degene die het toestel daadwerkelijk vliegt. Volgens de Onderzoeksraad was 'het takenpakket van de backseater fors in relatie tot zijn ervaring: hij moest het toestel vliegen, de omgeving controleren met beperkte hulpmiddelen en hij moest op commando van de frontseater de helikopter in de juiste positie brengen om tijdens de gesimuleerde aanval op het oefendoel de raketten af te vuren. Tegelijkertijd diende hij na aanstralen door de oefenvijand een uitwijkmanoeuvre uit te voeren.' Het rapport zegt dat de backseater zich op dat moment niet bewust was waar het toestel zich bevond ten opzichte van de hoogspanningslijn, doordat hij met zijn aandacht bij de gevechtssituatie was.

Volgens de Onderzoeksraad voldeed de bemanning tijdens de vlucht wel aan alle gestelde eisen en bevoegdheden en 'mocht ze in staat worden geacht de missie naar behoren uit te kunnen voeren'. Maar de oefening is één van de zwaarste in zijn soort, zegt een woordvoerder van Defensie. ,,Dat het mis ging is het gevolg van een menselijke fout.’’ Een ongelukkige samenloop van omstandigheden. 

Bommelerwaard

De Onderzoeksraad meent dat Defensie een missiesimulator had moeten aanschaffen, zoals het voornemens was na de eerste keer dat een Apache tegen een hoogspanningslijn vloog in de Bommelerwaard in 2007. Vliegen op lage hoogte bij duisternis vergt immers ervaring en training, bij voorkeur in Nederland. Dit terwijl het aantal vlieguren in de voorafgaande jaren is teruggeschroefd. Bovendien was toen, net als nu het kaartmateriaal niet up-to-date.

Staatssecretaris van Defensie Barbara Visser noemt die opmerking van de Onderzoeksraad voor Veiligheid terecht. ,,Het OvV-rapport sterkt ons in de keuze om zo snel als mogelijk te investeren in de simulatiecapaciteit die bedoeld wordt’’, zegt ze. ,,In de Defensienota is het geld hiervoor gereserveerd.’’ Omdat veel van de technologie nog ontwikkeld moet worden gaat het echter nog meerdere jaren duren eer Defensie daar de vruchten van kunnen plukken. 

Daarnaast constateert de Onderzoeksraad dat 'het zicht bij duisternis vanwege de gebruikte zichtsystemen aan boord beperkt is.' Op de displays in de helicopter zijn kleine of dunne objecten zoals hoogspanningslijnen slecht zichtbaar. Een waarschuwingssysteem zou daar uitkomst kunnen bieden. Toch zijn in de voorbereidingen wel kaarten gebruikt waarop de hoogspanningslijnen zichtbaar zijn.

Voorbereiding

Die voorbereidingen waren wel goed, zegt de Onderzoeksraad in haar rapport. En dat is een verschil met die eerste aanvaring in 2007. Defensie heeft bij het Apache-ongeval in november 2017 de 'oefenmissie' goed voorbereid door het gebied vooraf te verkennen en bemanningsleden te 'teamen'. Bij de Apache zijn voor aanvang van de vlucht geen gebreken geconstateerd.

De Gelderlander gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement. Reacties van mensen die de nickname anonymous, anoniem of een variant daarop voeren, worden niet geplaatst.

Rivierenland