Volledig scherm
© Foto Joost Hoving

Onbegrijpelijk

Wat is zekerheid waard? En wat heb ik aan antwoorden die misschien niet kloppen en die in elk geval veel minder boeiend zijn dan de vragen die ik mij stel?

Lang geleden heb ik blijmoedig mijn geloof in alle zekerheden opgegeven omdat de twijfels mij zoveel meer te bieden hadden. En ofschoon ik soms ongelooflijk eigenwijs ben, kan ik gemakkelijk leven met het idee dat ik niks weet. Nee, het is geen buitengewoon originele gedachte, maar die hoef ik ook niet te hebben. Ik deel ze trouwens met veel mensen die vinden dat de wereld aan vaste overtuigingen, onwrikbare meningen en onomstotelijke waarheden ten onder gaat. Want als alles vast, onwrikbaar en onomstotelijk is, wordt het leven onleefbaar en verliest het bestaan alle betekenis en elke pracht.

Daarom veerde ik op toen ik kort geleden in de NRC een ingezonden brief las van iemand die de natuurkundige Richard Feynmann citeert die ooit zei: 'Het is denk ik spannender om in onwetendheid te leven dan om te leven met antwoorden die misschien wel helemaal verkeerd zijn.' En: 'Ik voel me niet beangstigd door het feit dat bepaalde dingen nu niet te begrijpen zijn (en) door het besef verdwaald te zijn in een mysterieus en doelloos universum (want dat is het, zover ik weet).'

Zo denk ik er ook over, al heb ik het nooit zo goed kunnen verwoorden. Feynmann is iemand die vindt dat alleen twijfel ons naar de waarheid brengt. Ook dát ben ik met hem eens. Mogelijk ligt het aan mijn leeftijd, maar het wordt mij met de dag duidelijker dat twijfel en onzekerheid een mens creatief maken, hem tot zoeken en denken aanzetten en hem tegelijk verzoenen met zijn beperkingen. Niks is boeiender dan het onbegrijpelijke, dan alles waar je niet aan kunt raken en wat je nooit zult weten. Vandaar dat ik niet zo nodig visies en vergezichten hoef te hebben over hoe het verder moet met de wereld. Want alles wat ik daarover zeg is uit de lucht gegrepen, goed bedachte, maar vooral overmoedige onzin.

Er is eigenlijk maar één ding waar ik niet aan twijfel: dat is dat zekerheid en waarheid bestaan - ergens, ooit - maar dat het ons mensen niet is gegeven die te vinden of te hebben. Misschien kunnen we dat troostend besef omzetten in iets nuttigs, goeds en moois. Laten we het in 2018 minstens proberen!

De Gelderlander gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement. Reacties van mensen die de nickname anonymous, anoniem of een variant daarop voeren, worden niet geplaatst.

Columns