Volledig scherm
Rob Jaspers © Flip Franssen

Oorlogspijn in Nijmegen, zo onvoorstelbaar groot

De regio Nijmegen bevrijd van de Duitsers. Dat is de herinnering aan de septemberdagen 1944. Terecht dat we elk jaar stilstaan bij het moment dat duizenden para’s als confetti uit de hemel vielen boven Groesbeek. De verovering van de Waalbrug volgde na een heldhaftige actie van de Amerikanen, de oversteek over de Waal met canvasbootjes. 

De bevrijding eiste uiteindelijk een enorm aantal militaire slachtoffers: honderden geallieerden sneuvelden, duizenden raakten gewond. Onder de Duitsers vielen eveneens honderden doden.

Maar de bevrijding betekende niet dat de Nijmegenaren nu echt vrij waren. Na 20 september leefden de stadsbewoners maanden in permanente angst. De Duitsers bleven de stad dagelijks aanvallen met kanonnen of met bommen uit vliegtuigen die boven de stad hingen. Dat ging door tot maart 1945. Vele duizenden huizen werden vernield of beschadigd. Een enorme ellende voor de stadsbewoners die de pijn van het bombardement van 22 februari ook nog steeds voelden.

De helft van de Nijmegenaren leefde maandenlang in vaak primitieve schuilkelders. Begin oktober werd de kapokfabriek in Bottendaal geraakt, honderd doden vielen er onder de mensen die hier veilig dachten te zitten. Die frontstadperiode kostte uiteindelijk de levens van ruim 800 bewoners. Geruchten over een grote Duitse tegenaanval zorgde in de koude kerstnacht voor veel paniek.Duizenden ontvluchtten de stad. In oktober was zelfs even een evacuatie van álle burgers in beeld geweest.

De stad en regio waren vervolgens begin 1945 de verzamelplaats voor de geallieerde invasiemacht voor Duitsland. Ruim 400.000 soldaten en enorm veel oorlogsmaterieel kregen hier een plek. Alle openbare gebouwen en vele woningen lagen vol met soldaten. Als ik mijn ogen sluit probeer ik een beeld te vormen van het stadsleven in die frontstadtijd.

Ik kom er niet uit. De chaos, de onrust, de pijn, de doden: het is zo onvoorstelbaar. Maar anno 2018 zien we deze oorlogsellende nog steeds, nu in Syrië en Irak. Wat hebben we geleerd?

De Gelderlander gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement. Reacties van mensen die de nickname anonymous, anoniem of een variant daarop voeren, worden niet geplaatst.

Columns