Volledig scherm
© Tamara Reijers

Joodse broers Gans voor altijd zichtbaar in Bennekom

BENNEKOM - Geëmotioneerd kijken Renee en Jacqueline Sanders toe hoe de Duitse kunstenaar Gunter Demnig twee gouden 'Stolpersteine' legt in de Bennekomse Schoolstraat. De gedenkstenen die vanaf deze vrijdagochtend in de stoep liggen, dragen de namen van hun ooms Salomon en Henri Gans.

Jacqueline zegt dat er in haar gezin nog veel over de broers wordt gepraat. ,,Ik heb drie kinderen. De middelste is een jongen en die heet Maurits, net als de vader van Salomon en Henri. Mijn twee dochters doen gymnasium, net als die jongens. En Henri was een heel goed dammer, maar mijn opa was schaakgrootmeester.’’ 

Auschwitz

De moeder van de twee vrouwen was de zus van Salomon en Henri. ,,Ze heeft altijd gedacht dat ze in Siberië waren gestorven, omdat ze hun talen zo goed beheersten zouden ze daarheen zijn afgevoerd. Pas later hoorden we dat ze naar Auschwitz zijn gedeporteerd en daar zijn overleden.’’ Moeder overleefde de oorlog omdat ze op een ander adres ondergedoken zat. Onlangs overleed de vader van de zussen, die toevalligerwijs ook in Bennekom ondergedoken heeft gezeten, een paar honderd meter verder aan de Nassaulaan.

Elf talen
De gebroeders Gans werden geboren in Culemborg, waar ze opgroeiden en naar school gingen. Ook daar hebben ze allebei een gedenksteen.  Volgens hun Bennekomse biograaf Chris den Ouden waren ze zeer intelligent. Ze beheersten liefst elf talen. Hoe ze vanuit Culemborg bij de familie Nienhuis in Bennekom terecht kwamen, is onduidelijk. Eind 1943 werd het duo opgepakt op hun schuiladres aan de Schoolstraat 40. 


Den Ouden meent dat de broers hun einde voelden aankomen. ,,Henri, die heel goed kon dammen, schreef brieven. Zo schreef hij een vriend dat hij voelde dat het net zich om hen aan het sluiten was en dat dit wel eens zijn laatste brief zou kunnen zijn." Dat kwam uit. Jacqueline en Renee hebben hun ooms overigens nooit gekend. ,,We zijn van ruim na de oorlog", zegt Renee.  

Jacqueline (links) en Renee Sanders kijken hoe Chris den Ouden steentjes legt bij de herdenkingstenen voor hun ooms Salomon en Henri Gans.
Volledig scherm
Jacqueline (links) en Renee Sanders kijken hoe Chris den Ouden steentjes legt bij de herdenkingstenen voor hun ooms Salomon en Henri Gans. © Tamara Reijers

Lees ook het verhaal in de papieren Gelderlander (editie Vallei) of de e-paper.

In samenwerking met indebuurt Ede

De Vallei