Volledig scherm
Boek Goede leiders zweven niet © Business Contact

Zo ben je volgens de wetenschap een goede leider

Wat maakt een succesvolle leider? Onderzoekers Janka Stoker en Harry Garretsen willen dat zo concreet mogelijk laten zien in Goede leiders zweven niet. Maar in hoeverre slagen ze daarin? Richard Engelfriet, auteur van De Succesillusie en onze columnist, recenseert.

Volgens de Brit Simon Sinek begint succes altijd met ‘waarom doe je wat je doet’ en niet met ‘wat doe je’. Denk aan Steve Jobs: die wilde de status quo uitdagen. En dat hij dan vervolgens computers maakte, is bijzaak. Met maandverband had hij ook succes geboekt.

Die theorie is ongekend populair bij veel bedrijven, maar wetenschappelijk gezien nergens op gebaseerd. Het is een typisch voorbeeld van de zweverigheid waar Janka Stoker en Harry Garretsen in hun boek Goede leiders zweven niet ver van weg willen blijven.

Hun boek begint als een verademing voor mensen die meer zoeken dan open deuren als ‘volg je passie’ of ‘blijf dicht bij jezelf’. De auteurs zijn terecht kritisch op allerlei fabeltjes. Zo laten ze geen spaan heel van het verhaal dat familiebedrijven beter zouden presteren dan beursgenoteerde bedrijven of dat management geen toegevoegde waarde heeft.

De auteurs willen echter verder gaan dan het ontkrachten van populaire mythes. Ze willen wetenschappelijk gefundeerde adviezen geven waar leiders iets mee kunnen. In het boek brengen ze een indrukwekkende hoeveelheid onderzoeken in begrijpelijk Nederlands samen.

Dubbelblind onderzoek

Over de beperkingen van de onderzoeken die ze bespreken zijn de auteurs helaas minder helder. Zo lees ik over een onderzoek naar 57 regeringsleiders die door natuurlijke oorzaken of door een ongeluk zijn gestorven in de periode tussen 1945 en 2000. Dat is uiteraard reuze interessant om te analyseren, maar om op basis van 57 casussen te concluderen dat ‘leiderschap ertoe doet’ is wetenschappelijk niet erg verantwoord.

Een ander onderzoek concludeert op basis van vragenlijsten dat ‘operationeel management, monitoring, doelen en personeelsmanagement’ goede voorspellers zijn voor productiviteit, marktwaarde en groei. Antwoorden op vragenlijsten staan mijlenver af van een gecontroleerd en dubbelblind onderzoek zoals we dat kennen bij het testen van medicijnen. Waarom lezen we niets over dat soort beperkingen?

Daarnaast lijken de auteurs hun eigen goede voornemens te zijn vergeten. In de ‘proloog’ verkondigen de auteurs nog keurig dat een conclusie op basis van een enkele anekdote ‘lastig als wetenschappelijk bewijs kan worden gezien’. Maar op pagina 96 lees ik: ‘Zoals het falen van Eurlings liet zien, is het binnenhalen van een outsider in een onderneming als de KLM geen goed idee als die onderneming op dat moment in transitie verkeert’.

En ook het voornemen om ‘niet zweverig te willen zijn’, lijkt op enig moment ver weg. Wat doet de analyse dat Angela Merkel een goede leider is omdat ze ‘dicht bij zichzelf is gebleven’ in dit boek? Welke wetenschappelijk onderzoek vertelt ons dat de oplossing voor leiders is om hun ‘hoofd en hart te verbinden’? Je zou bijna gaan denken dat zelfhulpgoeroe Eckhart Tolle de eindredactie heeft gedaan.

Detox

Vervolgens krijgt de afdeling open deuren alle ruimte: ‘Organisaties lijken het meest succesvol als zij deze (technologische, red.) trends in hun voordeel weten te gebruiken door hun organisatie tijdig aan die trends aan te passen’. Mocht u niet succesvol zijn, dan heeft u de trends dus in uw nadeel gebruikt. Of wat dacht u van: ‘Tegelijkertijd zijn goede leiders ook bij voorkeur succesvol in de implementatie’. Kent u mensen die niet bij voorkeur succesvol willen zijn in de implementatie?

Echte Leiders Zweven Niet is een uitstekende detox voor de gemiddelde zelfhulpjunkie. Maar voor kritisch ingestelde leiders is het boek een teleurstelling. Als je wetenschappelijke inzichten niet wilt beperken tot de ‘ivoren toren van de wetenschappelijke wereld’, dan moet je ook duidelijk zijn over de beperkingen van die inzichten. En ver weg blijven van zweverige open deuren. Of om er nog maar eens een onderzoek uit het boek bij te halen: vertrouwen begint bij consistent voorbeeldgedrag.  

Lees de beste artikelen op het gebied van werk en carrière via onze wekelijkse nieuwsbrief