Volledig scherm
Duits 88 mm geschut op het Keizer Lodewijkplein. Op de achtergrond de verwoeste Mr. Franckenstraat, 21 september 1944. © Anna Huybers

Dagboeken uit frontstad Nijmegen:‘Eindelijk zijn we van die rotmoffen verlost’

Ooggetuige van de oorlogDe Nijmegenaren brengen voor de vierde maal de nacht door in kelders. Als zij ontwaken is de stad bevrijd van de Duitsers. Het schieten is opgehouden. Velen trekken de stad in om de schade te aanschouwen. Vrij, maar tegen welke prijs? En is Nijmegen nu werkelijk vrij?

De Nijmeegse historicus Joost Rosendaal bestudeerde tientallen dagboeken van gewone Nijmegenaren die zij bijhielden in de periode dat Nijmegen frontstad was (september ’44 - mei ’45). In een wekelijkse serie (tussen 16 en 22 september dagelijks) herbeleven we deze dramatische oorlogsmaanden, precies 75 jaar later. Lees hier de andere verhalen.

Tjalling Risselada (60), leraar natuurlijke historie aan het Stedelijk Gymnasium:

‘WIJ ZIJN VRIJ!!!!!!!! Eindelijk dan zijn we van die rotmoffen verlost. Vanmorgen ben ik met Arda eens gaan kijken. Bij de Van Trieststraat zijn de huizen gespaard, maar rondom het Keizer Karelplein is alles afgebrand, zodat alleen nog maar de naakte muren staan, behalve De Vereeniging en Germania. Verder hetzelfde beeld bij de eerste huizen van de Nassausingel, Van Schaeck Mathonsingel en de Graafseweg.

We zijn in ons Gymnasium doorgedrongen. Daar was het hier en daar een chaos! Boven, bij mijn lokaal, heeft het van boven achter een voltreffer gekregen die door de gangvloer is heengegaan en een verschrikkelijke ruïne heeft veroorzaakt. Op straat stonden de reuze tanks die de moffen ten slotte het zwijgen hebben opgelegd.’

Gérard Knipping (20) uit de Dominicanenstraat:

‘Wij kunnen het ons haast niet indenken…. Vrij! En de halve stad brandt nog! Overal waar je van boven uit een dakraampje kijkt, zie je dikke vette rookwolken optrekken. Een rode vuurgloed hangt boven de stad. Vrij! En de mensen rondom ons heen klagen dat zij geen huis, geen meubilair, geen kleren dan die zij aan hebben, meer bezitten. Vrij! En de granaten suizen over de stad, suizen zelfs vlak over ons heen en slaan rondom ons in; toch zijn wij vrij!

Het is mijn eerste tocht door de stad, maar werkelijk, het aanschijn der stad is veranderd. Waar je kijkt, vóór je, achter je, links en rechts, instortende en zelfs nog brandende huizen. Hier en daar ligt de puin dwars over de straat. Langs de weg o.a. in het Hunnerpark bij het Canisiusstandbeeld liggen de lijken van gesneuvelde soldaten. Achteloos rijden de tanks over de puinhopen. Zij rijden door parken en plantsoenen waarin het voor mei 1940 verboden was met een kinderwagen te rijden.

Ab Uijen (25) van de Luchtbeschermingsdienst maakt een inspectierit:

Volledig scherm
Het verwoeste stadhuis. © Anna Huybers

‘Keizer Lodewijkplein en omgeving vertonen duidelijk de sporen van de strijd. Gedode soldaten en burgers liggen op de trottoirs, wapens liggen her en der verspreid. Hier en daar stukgeschoten kanonnen, tanks en vrachtwagens. De meeste huizen zijn verwoest. Gerard Noodtstraat uitgebrand. Mr. Franckenstraat gedeeltelijk. St. Jorisstraat en Kelfkensbos uitgebrand.

We moeten even stoppen. Amerikaanse patrouilles hebben het huizenblok Hoogstraat-Valkhof afgezet en doorzoeken de huizen. Uit de resten van het Olympia-theater is ook juist een Duitser gehaald. Hetgeen het bombardement van de rest van het centrum gespaard heeft, is nu ook weg. Seepaerd, en .... het oude stadhuis. Enkele van de beelden, die de gevel sierden, liggen op straat. Wij leggen ze aan de kant om ze voor een algehele vernieling te sparen. De Broerstraat is nu op de kerk na geheel verwoest. De huizen langs de Oude Stadsgracht en het Mariënburgplein zijn ruïnes.’

De Gelderlander gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement. Reacties van mensen die de nickname anonymous, anoniem of een variant daarop voeren, worden niet geplaatst.

In samenwerking met indebuurt Nijmegen

Nijmegen e.o.