Volledig scherm
© DG

‘Met bange voorgevoelens gaan de mensen de Kerstdagen tegemoet’

Ooggetuige van de oorlogOndanks de oorlog zijn de Kerstvoorbereidingen volop in gang. Op 16 december beginnen de Duitsers onverwacht een groot offensief in de Ardennen. Met de beschietingen neemt ook de angst in Nijmegen toe. Zal de stad weer in handen van de nazi’s vallen?

De Nijmeegse historicus Joost Rosendaal bestudeerde tientallen dagboeken van gewone Nijmegenaren die zij bijhielden in de periode dat Nijmegen frontstad was (september ’44 - mei ’45). In een wekelijkse serie herbeleven we deze dramatische oorlogsmaanden, precies 75 jaar later. Lees hier de andere verhalen.

15 december

Volledig scherm
Zuster Bernarda Coes met geallieerde vrienden, winter 1944. © Collectie Vrijheidsmuseum

Riet Veldkamp (19) woont op de Heiweg:
‘Woensdagavond ben ik naar een dansavond geweest. Ik kan niet dansen, maar dat was geen probleem; het lukte toch al gauw een beetje. Trouwens er waren enkele gezelschapsdansen, zoals the Lambeth walk en Hands, knees and boomsedaisy.

Aan het eind van de avond gingen we in een kring staan met de armen van voren gekruist, zo gaf je elkaar een hand en daar bij werd gezongen: Should old acquaintance be forgot. Dat schijnt typisch Engels te zijn. 

Ik heb ook nog een prijs gewonnen: een blikje cornedbeef, een pakje smeerkaas, twee repen chocola en twee pakjes sigaretten.’

18 december

Zuster Bernarda Coes (37) in Villandry:
‘De Duitsers hebben een tegenoffensief ingezet bij Luxemburg en zijn op enkele plaatsen tot +/- 30 km in België doorgedrongen. Max Blokzijl heeft gezegd gisteravond dat we met Kerstmis niet meer met de Engelsen zullen dansen, want dan heeft Duitsland het hier weer bezet.’

De volgende dag: ‘De meeste mensen zitten in zak en as, doch ik zal de moed nog maar niet laten zakken.’

20 december

Pater Bernard Dodenbier (40) in de schuilkelder van het katholieke weeshuis aan de Doddendaal:
‘Het offensief van de Duitsers heeft hier grote indruk gemaakt. Overal is de angst, dat ze ook Nijmegen weer aanvallen en heroveren, opgedoken. Tot overmaat van ramp heeft het vannacht ontzaglijk gerommeld. Het was een waar artillerieduel. Doffe ontploffingen, langgerekt gehuil, zware, holle inslagen, kennelijk in onze omgeving. Daarop het antwoord der Engelsen, doffe, rommelende slagen, heel ver weg. 

Volledig scherm
Het Rooms Katholiek Weeshuis op de Hessenberg, 1954. © Regionaal Archief Nijmegen

Hun kanonnen staan aan de rand van de stad, in Hees, en in de bossen verscholen. Er zouden twaalfhonderd van deze vuurmonden staan. Het staat bij mij dan ook vast dat de Duitsers Nijmegen nooit zullen heroveren. Veel mensen denken daar echter anders over.

Er is gevaar voor onrust en paniek. 

Intussen zit ik voor me zelf te mijmeren over wat is voorgevallen en vergelijk deze nacht en de dag van heden met die zondag 3 december en de daarop volgende dagen. Er zijn toen zeker meer dan duizend granaten gevallen: Oost-Nijmegen lag deze keer onder het vuur. 

De stemming was er gedrukt in die dagen en velen trokken weer de stad uit. Toch was er geen sprake van een angstpsychose, zoals nu. Er werd niet gesproken van mogelijke aanvallen, en het dreigende spookbeeld van een terugkeer der Duitsers, dat nu opdoemt voor de verbeelding van talloos velen, was toen haast nergens te ontwaren. 

Met bange voorgevoelens gaan de mensen de kerstdagen tegemoet. Bij de Engelsen is het groot alarm: verdubbeling van wachtposten overal, mitrailleurs op de daken, op sommige plaatsen. Er is vrees voor Duitse parachutisten. Men is op zijn hoede.’

De Gelderlander gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement. Reacties van mensen die de nickname anonymous, anoniem of een variant daarop voeren, worden niet geplaatst.
  1. Hoe de Nijmeegse Joden verdwenen: ‘Als je het langer bestudeert wordt het alleen maar erger en erger’
    PREMIUM

    Hoe de Nijmeegse Joden verdwenen: ‘Als je het langer bestudeert wordt het alleen maar erger en erger’

    NIJMEGEN - Wat is er gebeurd met de Nijmeegse Joden? Wie waren ze? Hoe ging de vervolging hier in zijn werk? Leo van den Munkhof en Willem Oosterbaan doen onderzoek om de huiveringwekkende werkelijkheid verder aan het licht te brengen, waarbij de rol van Nijmeegse ambtenaren, Nijmeegse agenten en Nijmeegse bedrijven pijnlijk duidelijk wordt. Ze publiceren hierover op de nieuwe website oorloginnijmegen.nl.

In samenwerking met indebuurt Nijmegen

Nijmegen e.o.