Doorbraak in een Waalwaterproject van lange adem

VIDEODEEST/AFFERDEN - Een natuurlijke sloot van 4,5 kilometer lengte. Een Waalstroom parallel aan de echte Waal. Dat is de nevengeul in de de Afferdense en Deestse Waarden die sinds donderdag meestroomt met de rivier. Het is volgens Rijkswaterstaat één van de langste meestromende riviergeulen in Nederland.

Volledig scherm
23-10-2018. AFFERDEN / DRUTEN. De Afferdense en Deestse waarden, veranderen in rap tempo. Op de achtergrond is pijp van steenoven nog te zien. dgfoto editie maas en waal foto Eveline van Elk © Eveline Van Elk

De geul levert niet alleen meer waterveiligheid op maar ook een gevarieerdere riviernatuur. Het resultaat is een nieuw natuurgebied van 158 hectare met bos, poelen en grasland. Het Waalwater daalt door de geul met 4,4 centimeter als de rivier buiten zijn oevers treedt bij een hoge waterstand. Dat betekent dat de na de hoogwaters van 1993 en 1995 verzwaarde dijken, voorlopig niet verder verhoogd hoeven te worden. Meer ruimte geven aan de rivier verkleint de kans op overstromingen.

Over die hoogwaters gesproken: al voor de bijna-ramp van 1995 -  het westen van het Land van Maas en Waal werd geëvacueerd - waren de plannen er al voor een geul in de Afferdense en Deestse Waarden. Die kwamen in 1994 op tafel, een jaar na het eerste dreigende hoogwater. De toenmalige Drutense wethouder Ton Ebben dacht op dat moment dat in 1996 de herinrichting van de uiterwaarden zouden zijn afgerond. Het werd 23 jaar later.

Bijna-watersnood

De bijna-watersnood van januari 1995 zorgde ervoor dat er een aangepast plan kwam, met meer nadruk op de veiligheidsaspecten. En daarna moest er ook nog een oplossing gezocht worden voor verwachte kwelwaterproblemen. Om te voorkomen dat kelders dicht bij het gebied door onder de dijk doorsijpelend water blank zouden komen staan, werd een drainage systeem met waterbergingen aangelegd. Daardoor ging uiteindelijk pas in maart 2015 de eerste schop de grond in.

Nu stroomt de Waal door de uiterwaarden. En later dit jaar wordt het hele natuurproject afgerond. De resultaten zijn al zichtbaar: uitbundige natuur. Witte reigers, aalscholvers, bevers, dassen, bijzondere planten. De verwachting is dat door de meestromende geul de variatie aan planten en dieren nog verder zal toenemen. Hij geeft dynamiek in het gebied. 

Slagroom

Rijkswaterstaat heeft een toefje slagroom op de taart geleverd. Voor het maken van de nevengeul is veel zand gewonnen en verkocht. Zo financiert het project zichzelf. Er is een flinke hoeveelheid zand extra gewonnen dan in de oorspronkelijke plannen (650.000 kuub extra). Met het geld dat Rijkwaterstaat daarmee heeft verdiend zijn extra natuurmaatregelen getroffen. Zo kwamen er eilanden voor visdief en lepelaar en een nieuwe burcht voor de das. Ook kwamen er  extra steilranden voor oeverzwaluwen en vleermuizen, een aantal uitkijkpunten voor de wandelaars en meer struinpaden.

Er dreigde ook een zwart randje aan het project te komen. De diepe zandwinplas moet deels te worden gedempt om een gevarieerder planten- en dierenleven te krijgen. Daarvoor wordt de niet te verkopen grond uit de uiterwaarden gebruikt. Maar er is meer grond nodig die van buiten het gebied wordt aangevoerd. Wakker geschud door de dumpingen van vervuilde grond in andere Gelderse plassen, is Rijkswaterstaat er streng op toe gaan zien dat er geen grond met plastic en piepschuim in de plas terecht zou komen. Maar helemaal schoon is de grond niet, er mag 20 procent ‘bodemvreemd  materiaal’ in zitten, bijvoorbeeld bouwpuin. 

Volledig scherm
Inrichtingsplan voor de uiterwaarden. © Rijkswaterstaat
Volledig scherm
De Afferdense en Deestse waarden veranderen in rap tempo. Op de achtergrond is de pijp van de steenoven nog te zien. © Eveline Van Elk
Volledig scherm
De uiterwaarden tussen Afferden en Deest veranderen in een rap tempo. Op de achtergrond ligt Druten en wijk Tichellande. © Eveline Van Elk
De Gelderlander gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement. Reacties van mensen die de nickname anonymous, anoniem of een variant daarop voeren, worden niet geplaatst.

Maas en Waal