Volledig scherm
© Joost Hoving

FNV kijkt realiteit niet in de ogen

WerkSandra Phlippen is chef economie. Elke week behandelt ze een onderwerp dat haar opvalt in de economie.

Vandaag presenteert de FNV haar plan voor een sociaal Nederland tot 2021. ,,Een Nederland waarin niemand opgroeit in armoede doordat ouders geen of onzeker werk hebben", aldus de FNV. Belangrijkste speerpunt: een einde maken aan de doorgeslagen flexibilisering door flexwerk 40 procent duurder te maken.

Fundamenteel conflict

Het zijn ronkende zinnen. Ze gaan er straks bij de FNV-aanhangers vast in als zoete koek. Maar wie stilstaat bij deze zinnen, realiseert zich dat dit helemaal geen zoete koek is. Het is een vat vol tegenstrijdigheden. Zelfs de zojuist opgestapte vicevoorzitter Mariëtte Patijn, superslimme vrouw, lijkt niet in de gaten te hebben dat er een fundamenteel conflict zit ingebakken in deze doelstelling. Zij denkt dat de eeuwige ruzie over de strategie 'hoe in dat sociaal Nederland te komen', het probleem is. Maar ze vergist zich.

Vast en Flex lijnrecht tegenover elkaar

Het probleem is dat de FNV er voor alle werkenden wil zijn: zekere vaste werknemers én onzekere flexwerkers. Die twee groepen hebben niet dezelfde belangen. Sterker: hun belangen staan lijnrecht tegenover elkaar.

Loonstijging vast maakt flex aantrekkelijker

Neem bijvoorbeeld loonstijging. Loonstijging voor de vaste medewerkers maakt de mensen - vaak jongeren - in de flexibele schil relatief aantrekkelijker, want goedkoper. Nieuwe vaste banen worden daardoor uit de markt geprijsd. De enigen die daarvan profiteren zijn degenen die al vast werk hadden: lieve mensen met grijs haar en een aversie tegen digitalisering. Daaromheen trekken bedrijven steeds meer jonge flexkrachten aan. En zie daar, de flexibele schil groeit terwijl de vaste kern, vergrijzend, maar welvarend, krimpt.

Duurdere flex leidt niet tot meer vaste banen

FNV gooit het nu over een andere boeg: flexibele arbeid moet veel duurder worden. Dat klinkt sociaal naar die flexwerkers, maar die krijgen echt niet 40 procent meer loon. Veel waarschijnlijker is dat er 40 procent minder flexwerkers worden aangesteld. De FNV hoopt dat de werkgever dan zegt: 'OK, als deze flexkracht zo duur wordt, dan geef ik hem wel een vast contract'. Totaal onrealistisch. De flexibele schil spreekt niet met één stem, en kan daar ook lastig toe gedwongen worden. Daarbij is er daar de enorme groep zzp'ers die er niet aan moet denken in loondienst te komen. En dat allemaal nog los van de toegenomen automatisering die de onderhandelingspositie van werkgevers versterkt.

Realiteit onder ogen zien

De FNV staat niet alleen in deze impasse. In heel Europa proberen vakbonden krampachtig te doen alsof de flexibele schil een verschijnsel is dat gewoon kan worden weggesneden. Maar beste FNV, de flexibele schil is er en blijft er. Als de FNV er voor alle werkenden wil zijn, dan zal ze haar oude zelf moeten kannibaliseren. Zekerheid voor iedereen (tegen ongeveer dezelfde kosten) betekent minder zekerheid voor vast en meer zekerheid voor flex. Dat gaat de FNV-achterban, goeddeels vaste krachten, voorlopig niet accepteren. En dus rest de FNV slechts 'verelendung'. Pas als er meer werkenden zijn die iets te winnen hebben in plaats van te verliezen bij een FNV voor allen, dan kan de wal het schip keren. Dan is een FNV voor een sociaal Nederland reëel.

Week update

Bravo Europa! Brussel dwong KLM plek te maken voor Norwegian, waardoor we nu supergoedkoop naar New York kunnen.

Bezorgen Het is vechten tegen de bierkaai voor horecaondernemers die eerst gepaaid en nu leeggezogen worden door bezorgplatforms als Iens en Thuisbezorgd.