Volledig scherm
Dick Benschop. © ANP

Nieuwe beoogde Schiphol-baas Dick Benschop was in jaren '90 grondlegger gevreesde Schiphol-lobby

profielDick Benschop (60) tuigde in de jaren negentig mede de gevreesde Schiphol-lobby op en geldt als architect van het akkoord waardoor Schiphol van het Paarse kabinet fors mocht groeien. Nu is de PvdA-coryfee en ex-topman van Shell Nederland de beoogde nieuwe topman van de nationale luchthaven.

Volledig scherm
Dick Benschop. © ANP

Voor een buitenstaander lijkt het niet alsof Dick Benschop nog bijzonder veel rode veren over heeft. Na zijn politieke carrière vertrok hij in 2003 naar Shell, waar hij uitgroeide tot president-directeur en nu is hij dé topkandidaat om Jos Nijhuis opvolgen bij Schiphol, dat andere economische kroonjuweel, dat eerder met de VVD of CDA wordt geassocieerd dan met zijn eigen PvdA.

Toch is de keuze van Schiphol voor Benschop zeer vanzelfsprekend. Om te zien waarom moeten we een kwart eeuw terug in de tijd: de jonge Benschop heeft als politiek assistent dan al drie PvdA-fractievoorzitters - Joop den Uyl, Thijs Wöltgens en Wim Kok - gediend.

Als hij na de verkiezingen van 1994 zijn eigen adviesbureautje start, krijgt hij telefoon van partijvriend en net afgezwaaide PvdA-campagneleider Jan van Ingen Schenau. ,,Dick en ik hebben samen de verkiezingscampagne gedaan,” blikt Van Ingen Schenau terug. ,,Na de verkiezingen ging ik bij Schiphol als hoofd communicatie aan de slag en heb hem meteen meegevraagd.”

Communicatie

Quote

Dick kan op het oog volstrekt tegenge­stel­de belangen verenigen

Jan van Ingen Schenau, voormalig hoofd communicatie Schiphol

Benschop (Driebergen, november 1957), die uit een gereformeerd gezin stamt en geschiedenis aan de VU studeerde, laat zich graag inhuren. Samen met Van Ingen Schenau professionaliseert Benschop de PR van de luchthaven. ,,Schiphol had destijds geen idee over wat er leefde in de samenleving, contact met politiek Den Haag was vrijwel afwezig.”

Van Ingen Schenau verhaalt dat toenmalig Schiphol-baas Hans Smits, tegenwoordig president-commissaris bij de KLM, pas kennismaakte met Wim Kok tijdens de campagne in 1994. ,,Ze hadden elkaar nog nooit gesproken, dat kun je je toch niet voorstellen? Dat zegt alles over de communicatie van Schiphol.”

Van Ingen Schenau en Benschop beginnen regelmatige rondjes langs politieke fracties en beleidsmakers in Den Haag te maken. Ze beginnen focusgroepen en gaan het gesprek aan met bewoners. Ze profiteren daarbij volop van alle kennis van campagnetactieken die ze bij de PvdA opdeden.

De rol van Benschop is daarbij groot, zegt Van Ingen Schenau. 
,,Hij is door en door betrouwbaar en kan op het oog volstrekt tegengestelde belangen verenigen."  Hij noemt het akkoord  over het maximum van 44 miljoen passagiers per jaar en een vijfde baan voor Schiphol, waartoe kabinet-Kok I in 1996 besluit. ,,Die 44 miljoen kwam helemaal uit zijn koker, PvdA-woordvoerder Rob van Gijzel en VVD-woordvoerder Jan te Veldhuis kwamen er samen maar niet uit. Dick is de architect, de geestelijk vader van de vijfde baan, de Polderbaan.”

Verder lezen na de foto

Volledig scherm
Dick Benschop als staatssecretaris voor Buitenlandse Zaken in 2001. In die hoedanigheid wist hij de Nederlandse contributie aan de EU met 1,3 miljard gulden omlaag te krijgen.

Staatssecretaris 

Quote

Hij is nogal gesloten en niet al te uitbundig. Het is, zeg maar, geen Willem Vermeend

Frank de Grave

Na zijn adviseurschap keert Benschop in 1998 terug in de politiek, waar hij als staatssecretaris van Buitenlandse Zaken aantreedt in het tweede kabinet van Wim Kok, met wie hij altijd contact heeft gehouden. ,,Wim Kok is ook niet bepaald een makkelijke man om mee te werken”, weet PvdA’er Sharon Dijksma, die Benschop leerde kennen toen hij assistent van Kok was. ,,Als je dat kunt, kun je ook écht wat.” Als staatssecretaris slaagt hij er dankzij slim en geduldig lobbywerk in de EU-contributie met 1,3 miljard gulden naar beneden te krijgen.

VVD’er Frank de Grave, die als minister van Defensie in Kok-II met Benschop in het kabinet zat, vindt hem lastig te typeren. ,,Hij is nogal gesloten en niet al te uitbundig. Het is, zeg maar, geen Willem Vermeend”, grapt De Grave, die tegenwoordig senator is.

De Grave noemt het ‘veelzeggend’ dat hij zich eigenlijk leukere verhalen herinnert over de vrouw van Benschop. ,,Hij is getrouwd met een Duitse – spreekt perfect Nederlands hoor – waar ik wel eens naast heb gezeten bij reünies van ons kabinet. Een hele leuke, sprankelende vrouw. Hoe zo’n man dan bij zo’n vrouw terechtkomt? Ach, dat vraagt men zich bij mij ook altijd af.”

Voormalig Onderwijsminister Jet Bussemaker, die als Kamerlid tijdens Kok II veel met de staatssecretaris optrekt, begrijpt dat mensen zeggen dat Benschop saai is. Maar volgens haar is hij vooral ‘erg van de inhoud is’ en treedt hij daarom niet op de voorgrond. ,,Niet omdat hij het niet kan hoor, maar omdat hij de inhoud belangrijker vindt. Als je naar zijn carrière kijkt, is die beslist niet saai.”

Verder lezen na de foto

Volledig scherm
Met Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb trapt Shell Nederland baas Dick Benschop in 2014 de Shell Eco-marathon Europa af op de RDM campus te Rotterdam. © Sanne Donders

Pim Fortuyn

Benschop’s loopbaan krijgt in 2002 een totaal andere wending. Als vertrouweling van toenmalig PvdA-leider Ad Melkert zou Benschop hem na de verkiezingen opvolgen als fractievoorzitter.

Het loopt anders. De verkiezingen worden gedomineerd door Pim Fortuyn en verlopen desastreus voor de PvdA. De partij keldert van 45 naar 23 zetels in de Tweede Kamer. Als campagneleider is Benschop persoonlijk betrokken. Na een paar maanden in de Kamer vertrekt hij als een dief in de nacht uit Den Haag.

Bussemaker, die destijds in de PvdA-fractie zat, vond dat er destijds veel mensen te snel vertrokken, maar begreep het bij Benschop. ,,Ik zag hoe hij leed onder het verlies. Dick is een man die alles altijd heel consciëntieus doet, het stak hem dat zijn campagneleiding zo slecht voor ons was uitgevallen. Hij voelde zich persoonlijk verantwoordelijk.”

Benschop gaat na een korte periode bij het Commissariaat voor de Media in 2003 bij Shell aan de slag. Na onder meer enkele jaren in Kuala Lumpur klimt hij op tot president-directeur. Die functie houdt hij van 2011 tot 2016. ,,Hij verdween echt uit de politiek”, zegt PvdA’er Sharon Dijksma. ,,Andere oud-politici blijven vaak nog met één been op of rond het Binnenhof hangen.” De PvdA-politica denkt dat de deceptie uit 2002 voor die harde knip tussen zijn politieke loopbaan en carrière in het bedrijfsleven heeft gezorgd.

Volledig scherm
Dick Benschop in zijn tijd bij Shell. © Marco De Swart

Onmogelijke job

Quote

Schiphol mag blij met hem zijn. Hij heeft al een internatio­naal bedrijf geleid en kent de gevoelighe­den

Jet Bussemaker, partijgenoot en ex-minister van Onderwijs.

Nu is Benschop, waarvan verder bekend is dat hij Ajax-fan is en fervent bridgeliefhebber is, dus de gedroomde opvolger van Jos Nijhuis als baas van luchthaven Schiphol. Van Ingen Schenau is niet verbaasd. ,,Toen bekend werd dat Nijhuis wegging, dacht ik meteen aan Dick. Schiphol is de moeilijkste baan van Nederland, je moet daar geen groot ego voor hebben. Hij is de enige die dat kan.”

De PR-goeroe heeft Benschop meteen gefeliciteerd, maar benijdt hem niet. ,,Het is een bijna onmogelijke job. Nu er sinds kort een woord ‘geschiphold’ bestaat dan heb je als luchthaven een groot probleem. Groeien kan niet of nauwelijks meer, afspraak is afspraak. Ik ben heel benieuwd hoe Dick het gaat doen.”

Volgens Bussemaker mag de luchthaven ‘heel blij met hem zijn’. ,,Hij heeft al een internationaal bedrijf geleid en kent de internationale gevoeligheden. Ik denk dat we niet meer woorden vuil hoeven te maken aan de uitspraken van Nijhuis (die zei dat de nieuwe president-directeur van de luchthaven geen vrouw mocht zijn, red.), maar als het dan tóch een man moet zijn, dan is dit een hele goede.”

Volledig scherm
Luchtfoto van Schiphol Centrum, met vliegtuigen aan de gate bij de F-pier. Dick Benschop kent de luchthaven goed. © ANP