Volledig scherm
© anp

Oeso: Wereldwijde taks voor multinationals

In de strijd tegen belastingontwijking komt denktank Oeso met een revolutionair voorstel: voer wereldwijd een minimumbelasting op bedrijfswinsten in.

De Oeso, een denktank voor de rijke industrielanden, ziet met lede ogen aan dat de rijkste bedrijven in de regel het minste belasting betalen. Grote multinationals maken handig gebruik van belastingconstructies die ze ongrijpbaar maken voor de nationale schatkisten. Bekende voorbeelden van landen die hiervoor gebruikt worden, zijn onder meer Ierland en Nederland, naast  belastingparadijzen als de Bermuda’s of Panama.

De Oeso wil hier een eind aan maken. Landen zouden volgens de denktank de mogelijkheid moeten krijgen in eigen land de winsten van een multinational te belasten, als dat in het land waar de activiteiten plaatsvinden niet voldoende gebeurt. Een multinational heeft dan uiteindelijk geen voordeel meer van de vestiging in een belastingparadijs, want de belasting wordt uiteindelijk toch geheven. En het belastingparadijs zal waarschijnlijk zelf belasting gaan heffen in plaats van de opbrengsten naar een ander land te zien gaan.

Mislopen

Landen concurreren nu nog met hun belastingstelsel om zoveel mogelijk internationale bedrijven naar zich toe te lokken. Bedrijven maken graag gebruik van deze mogelijkheden om de belastingafdracht te drukken. Volgens een eerdere schatting van de Europese Commissie loopt de EU zeker 150 miljard euro per jaar mis door deze belastingontwijking. Ontwikkelingsorganisatie Oxfam Novib schat dat ontwikkelingslanden jaarlijks 90 miljard euro mislopen door belastingontwijking van multinationals.

Met het nieuwe voorstel moet er een einde komen aan de belastingconcurrentie tussen landen. Alleen is het de vraag of landen staan te trappelen om zo’n minimumbelasting in te voeren. Rijke olielanden hebben de belasting bijvoorbeeld helemaal niet nodig. Ze hebben al genoeg geld voor onderwijs, defensie en infrastructuur. Andere landen hebben de inkomsten juist hard nodig voor de financiering van hun uitgaven. Andere landen verlagen het tarief van de winstbelasting om zoveel mogelijk internationale bedrijven te lokken.

En als het om belastingen gaat zijn alle landen soeverein. En dat willen ze graag zo houden. Alleen het idee dat een ander land kan bepalen waar jij belasting over moet heffen, en hoeveel, is voldoende om politici in de gordijnen te jagen.

Nadeel

Marlies de Ruiter, belastingexpert bij advies- en accountantsorganisatie EY ziet haken en ogen aan het voorstel. ,,Stel een Nederlands bedrijf dat spullen verkoopt in het Midden-Oosten en daar concurreert met lokale producenten. Die betalen geen winstbelasting. Het Nederlands bedrijf moet die minimumbelasting wel betalen, daar of in Nederland. Dat geeft ze een concurrentienadeel ten opzichte van die lokale producenten.”

De lokale producent exporteert niet naar andere landen en kan dus ook niet belast worden door andere landen. Zo ontstaat er een situatie waar Nederland als exportland veel nadeel van kan ondervinden, vreest De Ruiter.

Het voorstel kan ook van invloed zijn op het vestigingsklimaat. Nederland heeft een innovatiebox, een fiscale regeling waarbij bedrijven maar 5 procent belasting betalen over hun onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten. Dat moet innovatie in Nederland stimuleren. Dat levert hoogwaardige werkgelegenheid op. ,,Als de VS vinden dat wij te weinig belasting heffen kunnen zij die bedrijven in de VS extra belasten’’, zegt De Ruiter. Dat maakt Nederland dan minder aantrekkelijk als plek om je onderzoek te doen.

De Ruiter vraagt zich af of dit soort vergaande voorstellen wel nodig zijn op dit moment. ,,In 2015 is er een pakket maatregelen voorgesteld om belastingontwijking door multinationals aan te pakken. Dat pakket is integraal overgenomen door de VS en Europa. In totaal hebben zich 129 landen aangesloten. Er is heel veel tijd en aandacht gestoken in die maatregelen. Dat pakket zou succesvol moeten zijn, maar dat kunnen we nog niet meten. Sommige maatregelen zijn pas dit jaar ingegaan. Laten we eerst de resultaten daarvan afwachten.’’

  1. ‘Een mijlpaal’: aantal werklozen voor het eerst lager dan voor economische crisis

    ‘Een mijlpaal’: aantal werklozen voor het eerst lager dan voor economi­sche crisis

    Het aantal werklozen in Nederland is voor het eerst lager uitgekomen dan voor de economische crisis in 2008. Dat blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). ‘Een mijlpaal’, aldus minister Koolmees van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Werkgevers zouden staan te springen om extra handen. ,,Ik heb goede hoop dat dat kansen biedt aan degenen die nu nog langs de kant staan”, zo zegt hij.