Volledig scherm
PREMIUM
Noodgeld van de gemeente Nijmegen (links) en van Grave. © GRATIS

Grave geeft in mei 1940 paar dagen noodgeld uit

Sprekend VerledenAflevering 61 - Wat doen mensen in onzekere tijden, bijvoorbeeld wanneer hun land door een vijandige macht wordt bezet? Hun kostbaarheden veiligstellen. Een gat graven in de tuin, een plank loswrikken van de vloer en daar de gouden ring van oma verstoppen. Vooral zaken die hun waarde ook in kwade tijden behouden, zoals goud en zilver, vinden in zo’n geval een weg naar veilige bergplaatsen. 

Geurt Franzen

In Sprekend Verleden gaat Geurt Franzen op zoek naar het verhaal achter voorwerpen en documenten die zijn overgeleverd uit de rijke geschiedenis van Oost-Brabant en Noord-Limburg.
Klik voor eerdere afleveringen

En als de toekomst wat rooskleuriger is, of de nood aan de man is en alles van waarde geruild moet worden tegen een kilo aardappelen, wordt de schat voor de dag gehaald. Dat gebeurt al eeuwen zo en in vroeger tijden, toen muntstukken van edelmetalen werden gemaakt, leidde dat er soms toe dat in korte tijd de economie inklapte omdat er onvoldoende geld in omloop was. Dan nam de lokale overheid maatregelen. Er werd noodgeld gemaakt, zodat de handel doorgang kon vinden.

Eenvoudige muntjes
In de zestiende eeuw bestond het noodgeld uit eenvoudige muntjes van goedkope materialen waarin een stempeltje was gedrukt. Maar het werd ook wel van karton gemaakt. Tijdens de woelige jaren van de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) was er veel noodgeld in omloop. Nog voordat de Duitse Wehrmacht op 10 mei 1940 Nederland zou bezetten, vreesde de Nederlandse staat dat de burger zijn zilveren guldens zou gaan oppotten.

Eind 1939 werd in kranten gemeld dat er voldoende voorraden waren in geval van een onverhoopte oorlog en dat, mócht de burger ‘volkomen ten onrechte’ besluiten zilvergeld te gaan vasthouden, er noodgeld zou komen. Het verschijnsel had zich ook voorgedaan toen de Eerste Wereldoorlog uitbrak (1914). Nadat de Duitsers ons land binnen waren gevallen, gaf het rijk provincies en gemeenten toestemming om noodgeld uit te geven. Want er was direct een tekort aan kleingeld ontstaan terwijl geen kruidenier meer op de pof wilde leveren en contante betaling eiste.

De Gelderlander gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement. Reacties van mensen die de nickname anonymous, anoniem of een variant daarop voeren, worden niet geplaatst.

Maasland