Volledig scherm
De brandweer is druk bezig met nablussen. © Marcel van Dorst

Brandweer onderzoekt blusschuim vanwege chemische stoffen

Brandweer Nederland doet onderzoek naar de vraag of er geblust kan worden zonder blusschuim te gebruiken dat slecht is voor het milieu. In dit blusschuim zitten namelijk de inmiddels veelbesproken PFAS-stoffen; onverwoestbare fluorhoudende stofjes die nog tientallen jaren in de grond kunnen blijven zitten en zo schade aan de natuur kunnen aanbrengen.

Al sinds de jaren zestig maakt de brandweer gebruik van blusschuim met PFAS-stoffen, zo zegt Marcel Verspeek, portefeuillehouder Incidentbestrijding gevaarlijke stoffen (IBGS) van Brandweer Nederland. De stofjes geven het schuim unieke eigenschappen, waardoor sommige branden eenvoudiger te bestrijden zijn. Staan er vloeistoffen, vet of gassen in brand, dan heeft blussen met water weinig zin. Het schuim zorgt er echter voor dat er een laagje over het vuur komt te liggen, waardoor de brand gedoofd wordt.

Onder vuur

Quote

Fluorvrij schuim waar het kan, fluorhou­dend schuim waar het moet

Marcel Verspeek, Portefeuillehouder Incidentbestrijding gevaarlijke stoffen (IBGS)

PFAS-stoffen zijn echter onder vuur komen te liggen. De chemische stofjes zijn onverwoestbaar en daardoor persistent in het milieu. Hoge concentraties van deze stoffen kunnen gevaarlijk zijn voor mens en dier, zo waarschuwde een toxicoloog eerder in deze krant. De bouwwereld moet sinds kort onderzoek laten doen naar elke schep grond die verplaatst wordt. Er mag door een nieuwe norm niet meer dan 0,1 microgram aan PFAS-stoffen in de grond zitten.

Ook de brandweer is gealarmeerd. Een projectgroep van Brandweer Nederland doet onderzoek naar de vraag of en hoe er fluorvrij kan worden geblust om milieuverontreiniging te voorkomen. ,,Dat onderzoek loopt nu. Hoewel we altijd wel een gedeelte fluorhoudend blusschuim moeten behouden om complexe branden te kunnen bestrijden, hebben we de regio’s wel meegegeven terughoudend te zijn met het inzetten van fluorhoudend blusschuim. Indien dit wel wordt toegepast, dan is het advies om - indien mogelijk – het schuim netjes op te ruimen. Ons uitgangspunt is: fluorvrij schuim waar het kan, fluorhoudend schuim waar het moet”, zegt Verspeek.

Alternatief

Het blijkt alleen lastig voor de brandweer om op korte termijn alle PFAS te verbannen. Er is geen alternatief voor schuim beschikbaar voor alle soorten branden. Bovendien zijn veel van de huidige blusvoertuigen alleen geschikt voor blusschuim met chemische stoffen.

,,We hebben tijd nodig voor deze omslag, het is ingewikkelde materie”, zegt Verspeek. De verschillende veiligheidsregio’s bepalen zelf wanneer ze veranderingen doorvoeren. Dat hangt er onder meer van af hoe groot de kans op bijvoorbeeld een brand op een industrieterrein is.

Op oefenlocaties van de brandweer wordt geprobeerd het blusschuim zo veel mogelijk op te vangen. Er kan ook door de grondeigenaar voor gekozen worden om de grond af te graven.

Wat is PFAS?

PFAS is de verzamelnaam van honderden chemische stofjes. Twee van de bekendere stoffen in deze groep zijn GenX en PFOS. De stoffen zijn vrijwel onverwoestbaar en waren daardoor populair in de industrie. Zo werd er onder andere bakpapier, blusschuim, make-up en verf van gemaakt. Nadeel is dat de stoffen persistent zijn en in het milieu achterblijven. Om die reden is PFOS in 2006 verboden.