Volledig scherm
PREMIUM
© Paul Rapp

De oorlog iets van dode mensen? Bij Joe's Bridge in Lommel begint schrijver Jaap Robben te lopen

Aflevering 1Schrijver Jaap Robben loopt in de voetsporen van de bevrijders de Market Garden-route. Wat is er nu nog terug te zien van Operatie Market Garden in het landschap? In acht etappes wandelt hij van Joe’s Bridge in het Belgische Lommel naar de Rijnbrug in Arnhem. Vandaag aflevering 1. 

Operatie Market Garden

Jaap Robben

Schrijver Jaap Robben is bekend van zijn romans Birk en Zomervacht. Voor Birk ontving hij in 2014 de Nederlandse Boekhandelprijs. De 35-jarige Robben is geboren in het Brabantse Oosterhout, ging naar het Koningstheater Akademie in Den Bosch en woont tegenwoordig in de omgeving van Nijmegen.

Op verzoek van De Gelderlander, het Brabants Dagblad en het Eindhovens Dagblad volgt hij het spoor van de geallieerden tijdens Operatie Market Garden.

Vandaag en de komende zeven weken doet hij op deze plek verslag van die wandeling.

In september 1944 vond de spectaculairste militaire operatie in Nederland ooit plaats. De geallieerden probeerden in een klap de oversteek te maken vanuit België over de Nederlandse grote rivieren.

Terwijl een landleger via Valkenswaard, Eindhoven en Veghel oprukte, probeerden parachutisten de bruggen bij Grave (de Maas), Nijmegen (de Waal) en Arnhem (de Rijn) te veroveren. Het einddoel werd niet gehaald. De brug bij Arnhem werd de mythische ‘brug te ver’.

Voor Zuid-Nederland was operatie Market Garden de opmars naar de bevrijding. Voor Noord-Nederland wachtte de hongerwinter, doordat de Duitsers boven de Rijn standhielden. In Zuidoost-Nederland wordt Operatie Market Garden dit najaar groots herdacht.

Joe’s Bridge in Lommel – Valkenswaard

Met een stuk karton in mijn hand sta ik op de hoek van de Dommelseweg met de Eindhovenseweg in Valkenswaard. Ik probeer te liften. Onwennig steek ik mijn duim omhoog als er een nieuwe rij auto’s voor het stoplicht ontstaat. Het is niet makkelijk om in Lommel in Vlaanderen terecht te komen. Met het openbaar vervoer duurt het 2 uur en 33 minuten tot Joe’s Bridge.

Ineens gebaart iemand in een Belgische auto dat ik mag instappen. Een Nederlandse vrouw, ze is onderweg naar Neerpelt. Daar woont ze, want: mooier huis, groter stuk grond voor minder geld. ,,Daar koop je een stukje vrijheid’’, zegt ze. ,,Wat moet jij in Lommel doen?’’

Niet vergeten

Ik vertel dat ik de Market Garden-route ga lopen om te schrijven over wat ik onderweg tegenkom. En dat ik vandaag begin. We delen wat welgemeende clichés over dat het lang geleden is en dat het nooit meer mag gebeuren.

,,Hier was ik pas nog met mijn nichtje.’’ Ze wijst naar het Valkenswaard War Cemetery dat we passeren.

,,Maar...’’

Mijn bestuurster schudt haar hoofd. ,,Die oorlog zegt haar niks meer. Dat is iets van dode mensen, vindt mijn nichtje.’’

Even later gaan we de Belgische grens over, ze slaat af naar rechts. Dan parkeert ze bij Joe’s Bridge. ,,Moet je echt hier zijn?’’

,,Ik denk het.’’ We kijken samen omhoog naar de stalen brug.

,,En wat ga je nu doen?’’, vraagt ze.

,,Dit hele eind teruglopen.’’

Ze grinnikt. ,,Ik hoop dat je het droog houdt.’’

Startpunt lastig te bepalen

Ik vond het lastig om een startplek te kiezen. Zomaar ergens in Lommel? Terwijl op sommige kaarten juist Neerpelt wordt aangeduid als beginpunt van Operatie Market Garden. Ergens anders staat weer garnizoensstad Leopoldsburg als centraal punt voor het begin van Market Garden.

Quote

In Nederland is elk monument opgepoetst. Hier woekeren brem en onkruid op de histori­sche plek.

Veldmaarschalk Montgomery noemde deze plek het bruggenhoofd voor Market Garden. Daarom begin ik hier. Deze brug was een soort trechter, een kleine opening in het front waar iedereen doorheen moest om naar het noorden te kunnen. Alle 3000 voertuigen en 50.000 soldaten die meewerkten aan het grondoffensief zijn hier langsgetrokken.

Vandaag is het kanaal donker en kalm, op een veldje achter me worden kerstbomen gekweekt. Boven me klinkt het zware gedreun van passerende vrachtwagens. Ik struin rond, in mijn rugzak rammelt een thermosfles tegen mijn broodtrommel.

(Tekst loopt door onder de foto)

Volledig scherm
Het Valkenswaard War Cemetry. Iedereen had Arnhem voor ogen. Maar wie al omkwam bij de bevrijding van deze paar kilometer, bleef hier achter. © Paul Rapp

Geen naamplaatje en woekerend onkruid

Nergens staat een bordje met informatie. Ook geen naamplaatje op de reling van de brug. Ik begin te twijfelen of ik op de goede plek ben afgezet. Dus haal ik het boek uit mijn rugzak om de foto van het monument op te zoeken.

Ik herken het Jaagpad langs het water, het huis aan de overkant, dat tegenwoordig wit geschilderd is. Ik sta op twee, drie stappen van de plek waar de fotograaf stond. Zelfs het pad van kinderkopjes naar het bakstenen monument ligt er nog.

Maar in plaats van dat monument staat daar een grijze elektriciteitskast. Vreemd. In Nederland is elk oorlogsmonument keurig opgepoetst en aangeharkt. Hier woekeren brem en onkruid op deze historische plek.

De Gelderlander gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement. Reacties van mensen die de nickname anonymous, anoniem of een variant daarop voeren, worden niet geplaatst.