Dit moet je weten over de bloedluis, de aanleiding van het fipronil-schandaal

Wie kippen heeft, kan er over meepraten: bloedluis. De parasiet die kippenhouders maar al te graag bestreden zien. En die deze week in het nieuws kwam door het bestrijdingsmiddel fipronil dat op grote schaal in de eieren van verschillende kippenbedrijven opdook. Wat is de bloedluis en waarom zijn pluimveehouders ze liever kwijt dan rijk?

Volledig scherm
© ANP

Allereerst maar eens de naam. De bloedluis is namelijk geen luis, maar een mijt, ook bekend als rode bloedmijt of vogelmijt. Het donkerrode diertje met acht poten is ongeveer een millimeter groot, lichtschuw en duikt dus vooral 's nachts op. Overdag houdt het zich schuil in spleten en kieren, onder de legstok, de voerbak of in het strooisel. Zodra de kip op stok gaat kruipt de mijt erop en bijt. 

Een kip kan er, als ze goed gebeten wordt, flink ziek van worden en bloedarmoede aan oplopen. De bloedluis kan de E-coli bacterie overbrengen, maar ook Lyme, Q-koorts en de infectieziekte pasteurellose die vooral bij vogels kwaad kan. 
Ook kunnen ze vogelgriep verspreiden, meldt de website van het Landelijk kennisnetwerk van houders van boerderijdieren levendehave.nl.  Los van de ziektes die de bloedluis overbrengt, kan ze bij mensen voor huidirritaties zorgen. 

Huisdieren

Volledig scherm
Bestrijding bloedluis in kippenstallen. © Chickfriend

Een ander weetje: de parasiet komt niet alleen bij vogels voor, maar kan ook op huisdieren overleven zoals katten, konijnen en knaagdieren. Ze heeft echter vogelbloed nodig om zich voort te planten. Afhankelijk van luchtvochtigheid en temperatuur zal de bloedluis zich sneller of minder snel voortplanten.

Van eitje uitgroeien tot volwassen mijt duurt 6 tot 10 dagen. Daarna legt de volwassen bloedluis gedurende de 6 tot 8 weken dat ze leeft ongeveer vier eitjes per dag. Een luis kan bij slechte omstandigheden overigens wel 9 maanden overleven zonder voedsel. De eitjes komen bij temperaturen onder de 12 graden dan ook niet uit, maar een vochtig warm hok (boven de 25 graden) is ideaal voor de parasiet. Voor de kippen in een kippenstal is 20 graden een prima temperatuur.

Hobbyboeren met kippen hebben last van bloedluis, maar ook duivenmelkers, mensen met parkieten of andere vogels en de professionele pluimveebedrijven met duizenden kippen. En om te voorkomen dat ze een plaag gaan vormen en de dieren er ziek van worden, is bestrijding nodig. 

Bestrijding

Dat kan met biologische middelen, al zullen die bij hobbyboeren met een paar kippen makkelijker toepasbaar zijn dan in stallen met duizenden kippen. Zijn de aantallen groot dan kan een bloedluizenkolonie tot wel een centimeter dik zijn. Bestrijding raakt alleen de buitenste laag en laat alles wat daaronder zit ongeroerd.

Enkele tips van het kennisnetwerk van houders van boerderijdieren op een rij:

♦ Verhit het dierverblijf met stoom of water van minimaal 70 graden.
Maak alles schoon met sodawater en zet een verfstripföhn op kieren en naden. Vergeet de legstok niet. (pas op voor brandgevaar)
♦ Behandel het dierverblijft preventief met witte kalk.
♦ Hang de zitstokken zwevend op, met behulp van draadeinden. Behandel de draadeinden met biodiesel. 
♦ Een knoflookextract in het drinkwater of voer zorgt voor knoflook in het bloed van de vogels. De bloedluis lust daardoor het bloed niet meer en droogt uit. 

Deze behandelingen hebben één nadeel: de bloedluis wordt ermee tegengegaan, maar de eitjes zijn er niet mee te bestrijden. De oplossing is om die eitjes te laten uitkomen om vervolgens de luis zelf te doden. Daarvoor moeten de kippen wel aanwezig zijn bij de bestrijding.

Lees meer over het gifei-schandaal in ons dossier.

Fipronil
De ophef rond met fipronil besmette eieren is in enkele dagen uitgeroeid tot een voedselschandaal. Maar wat is fipronil eigenlijk?

Wie thuis een kat of hond heeft is hoogstwaarschijnlijk al eens in contact gekomen met fipronil. Het is een insecticide dat zit verwerkt in sommige merken vlooienbandjes. Het doodt vooral volwassen vlooien, melden websites voor de verzorging van katten en honden. De chemische stof, ontwikkeld door het voormalige Franse farmaceutische concern Rhône Poulenc. Het kwam in 1993 op de markt. De rechten van het product zijn sinds 2003 in handen van het het Duitse BASF.

Het middel werkt behalve tegen vlooien ook tegen teken, luizen, mijten en mieren. In pluimveesector is fipronil opgedoken in het bestrijdingsmiddel Dega-16 dat wordt gebruikt om bloedluis in de stallen te bestrijden. Het is een legaal product. Dega-16 is gebruikt door ChickFriend, een Gelders bedrijf gespecialiseerd in bloedluisbestrijding bij pluimveebedrijven. ChickFriend heeft het product gekocht in België waar er vermoedelijk illegaal fipronil aan is toegevoegd. Fipronil mag niet worden gebruikt bij dieren die bestemd zijn voor de voedselketen, zoals kippen.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) beschouwt fipronil voor de mens als 'matig toxisch'. Met andere woorden:het levert niet direct gevaar op voor de volksgezondheid. Alleen grote hoeveelheden kunnen leiden tot schade aan nieren, lever en schildklier. Voor het consumeren van eieren heeft het Voedingscentrum de volgende aanbevelingen:1 tot 2 eieren per week voor kinderen tot 4 jaar en 2-3 eieren per week voor iedereen ouder dan 4 jaar. Deze hoeveelheden leveren geen gevaar voor de gezondheid.

Meer weten over Fipronil, klik dan hier.

De Gelderlander gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement. Reacties van mensen die de nickname anonymous, anoniem of een variant daarop voeren, worden niet geplaatst.