Brein

Een opgewekte lezeres stuurde mij een brief over een stukje dat ik onlangs schreef over mijn eigen, chronische opgewektheid die ik altijd en ondanks alles heb. Ze kende dat zelf ook. 'Zelfs na de dood van mijn man, vijf jaar geleden, bleef ik opgewekt', schrijft ze. Het werd lang niet altijd begrepen. 

En zelf begreep ze het ook niet zo goed. Totdat ze in een filosofisch tijdschrift de verklaring vond: het oude c.q. bejaarde brein wordt steeds beter in het verwerken en vergeten van negatieve zaken.

Dat klopt! Ik denk dat het brein zeer functioneel is. Het buigt mee met de leeftijd, maakt ons weerbaar tegen de ongemakken van de ouderdom en helpt ons verdriet en gemis - die bij het klimmen van de jaren horen - beter te dragen. 'Wij zijn ons brein', schreef Dick Schwaab treffend. Ook dat klopt! Toch geloof ik dat we als mens zomaar niet alles aan het brein kunnen overlaten. Er is ook nog zoiets als een 'zelf' dat gebruik maakt van z'n gezond verstand en dat in staat is de emoties en gevoelens die het brein aanlevert enigszins in goede banen te leiden. Anders gezegd: de emoties en gevoelens moeten, als het brein ze eenmaal op ons bordje heeft gelegd, door ons verstand worden begrepen en geleid. Maar andersom moet het gezond verstand ook het brein begrijpen, het moet de bovenkamer door middel vanzelfreflectie en beschouwing schoonmaken en op orde houden. Pas dan is het brein in staat de emoties en gevoelens aan leeftijd en omstandigheden aan te passen zodat het verstand ermee verder kan.

Het mes snijdt dus aan twee kanten: wij geven het brein z'n deel, maar helpen het een handje met behulp van ons denkvermogen. Zo ontdekken we wat emoties en gevoelens precies zijn, leren we er mee omgaan, wantrouwen we ze op z'n tijd en maken er tegelijk zo goed mogelijk gebruik van. Zo scheppen we de voorwaarde voor de 'opgewektheid ondanks alles', waarover bovengenoemde lezeres

het had. Het kost moeite en tijd. Het vergt enige aanleg. En je moet veel, lang en geduldig nadenken over de prachtige maar veelal onbegrepen eenheid van geest en lichaam die je maakt tot wat je bent. Toegegeven, het is een persoonlijke theorie die ik geef voor wat ze waard is.

Mijn goed gehumeurd 'zelf' zegt dat die theorie klopt als een bus, maar mijn terughoudend brein beraadt zich nog.

  1. Zegeningen
    PREMIUM
    Column

    Zegeningen

    Volgens de oude, grimmige, dwarse, nurkse, sarcastische, maar ook wijze Arthur Schopenhauer (1788-1860) zijn jeugd, gezondheid en vrijheid de drie zegeningen van het leven. Maar hij vond dat we ons pas van die zegeningen bewust worden als we ze niet meer hebben. 'Ons bestaan is op die momenten het gelukkigst als we er het minst van merken', schrijft hij. Want als je gezond bent, sla je er geen acht op. Als je jong bent heb je het niet in de gaten. En als je vrij bent heb je er geen weet van.

Columns