De hoogte

Lang geleden waren er denkers die vonden dat een mens niks beters kon doen dan zich met alles dat er is - het heelal, het universum, de oneindigheid - te vereenzelvigen. Op die manier kon hij het bestaan vanuit de hoogte bekijken, vanuit een denkbeeldig punt in het onbegrensde. Hij werd dan één met al het denkbare, hij wérd al het denkbare.

Als je je oefende in die manier van kijken, zag je op zeker ogenblik met een verbluffende duidelijkheid hoe groots, onmetelijk, onbeschrijflijk, prachtig en zelfs wijs, maar ook hoe klein, beperkt, onvolkomen en tragisch alles is. Je zag hoe je eigen aarde haar kikkerdriftige rondjes rond de zon draaide. Wat daar beneden gebeurde verloor, gezien van uit de eeuwigheid en het onbegrensde, elke zin en betekenis. Je verbaasde je over het onbeduidende geruzie om niks, over conflicten en oorlogen die te onnozel waren om over te praten, over het hopeloze en ridicule gevecht dat de mens met zichzelf levert, over zijn angst voor ouderdom en dood.

Ik kocht er een boek over en ging het eens proberen. Dat is me behoorlijk tegengevallen. Mijn verbeelding schoot tekort. En mijn denken was blijkbaar zo in de aardse ervaringen gevangen, dat ik niet in staat was de dingen vanaf een punt buiten de aarde en buiten mijzelf te zien. Ik steeg niet op. Ik kwam niet omhoog. Ik vloog niet. Ik stond aan de grond genageld.

Toch hebben de bevlogen gedachten van de oude denkers mij niet meer losgelaten. Ik ben het tegen beter weten in blijven proberen om te ontdekken dat het inderdaad nooit lukt. Maar gaandeweg gebeurde er wel iets, al is dat moeilijk te omschrijven. Want het helpt op de een of andere manier als je, hoe gebrekkig ook, afstand neemt, vanuit de verte toekijkt, het voorbijgaan van de tijd even laat voor wat het is, en het menselijk vallen en opstaan niet meer vanuit je aardse standpunt bekijkt. Jazeker, je gaat, net zoals de oude denkers beloofden, anders naar je eigen bestaan en dus ook anders naar je eigen leven en streven kijken.

Ik bleek jammer genoeg te klein en te zwak om ook dát langer dan tien seconden vol te houden. En wie weet heb ik mijzelf die tien seconden wel aangepraat of wijsgemaakt. Toch meen ik zeker te weten dat het helpt doordat je het probeert. En doordat het je telkens mislukt.

  1. Zegeningen
    PREMIUM
    Column

    Zegeningen

    Volgens de oude, grimmige, dwarse, nurkse, sarcastische, maar ook wijze Arthur Schopenhauer (1788-1860) zijn jeugd, gezondheid en vrijheid de drie zegeningen van het leven. Maar hij vond dat we ons pas van die zegeningen bewust worden als we ze niet meer hebben. 'Ons bestaan is op die momenten het gelukkigst als we er het minst van merken', schrijft hij. Want als je gezond bent, sla je er geen acht op. Als je jong bent heb je het niet in de gaten. En als je vrij bent heb je er geen weet van.

Columns