Herfsttij

ColumnOmdat ik hoog woon, kan ik tamelijk ver kijken. Ik steek daarom van de lucht – inclusief de wolken – meer op dan van de begane grond. Voor mij is de lucht de hemelsblauwe eerste rang van de oneindigheid. Of de vogels er in deze tijd van het jaar ook zo over denken, betwijfel ik. Ze kijken niet zozeer naar de lucht, maar maken er deel van uit. Het is pas najaar en daarom hebben ze nog net genoeg te eten.

Maar ze hebben geen kroost om te verzorgen, niets om op te broeden of om voor te leven en geen enkel vooruitzicht dan alleen op de kilte, kou, storm, regen en wind van de aanstaande winter. Ze hebben pech dat ze geen trekvogels zijn en dus niet het vermogen hebben de warmte achterna te vliegen. Dus leven ze noodgedwongen in een soort tussentijd, in een gapend gat tussen hoop en vrees waarin het kan vriezen en dooien. Vandaar dat al die eksters, kraaien, meeuwen, ganzen en spreeuwen maar wat rondvliegen. Vooral de spreeuwen. Ze weten niet meer hoe ze het hebben. Ze spannen samen tegen de ellende van de winter, maar het lijkt ze niet veel te helpen.

Vlak in mijn buurt staat een spreeuwenboom. Zo nu en dan nadert een zwerm die de vorm van een donkere wolk heeft, strijkt neer op de spreeuwenboom, stijgt er ook weer uit op en komt na een tijdje toch terug. Enzovoort. Wat ze op de vol gepoepte takken van die boom precies doen is moeilijk te zeggen. Zo nu en dan vliegt er een op alsof hij grootse plannen heeft, maar al na een paar seconden komt hij terug, gaat weer in de boom zitten, soms niet meer dan dertig centimeter van de tak die hij daarnet heeft verlaten. Er spreekt een gebrek aan levenslust en dadendrang uit dat spreeuwengedrag. Ze hebben niks om handen. Ze wachten op wat er nog niet is.

Als ik naar de spreeuwen kijk, verlies ik het geloof dat de natuur een nooit aflatende, wetmatige drift en een geheime, onzichtbare wil is. Misschien hebben de spreeuwen wel de opdracht ons mensen duidelijk te maken dat de natuur geen overwegingen van nut en betekenis kent, geen plannen of vooruitzichten heeft en daarom ook geen drift of wil. Misschien weten de spreeuwen dat en gedragen ze zich dienovereenkomstig. Wij mensen kunnen dat niet. Want we leren het nooit.

Volledig scherm
Jo Wijnen. © Foto Joost Hoving
De Gelderlander gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement. Reacties van mensen die de nickname anonymous, anoniem of een variant daarop voeren, worden niet geplaatst.

Columns