Volledig scherm
Jo Wijnen. © Foto Joost Hoving

Preutsheid

Men zegt dat nieuwe preutsheid eraan komt. Je mag niet meer zeggen wat je wil, bloot is taboe, satire ongewenst, burgermansfatsoen verplicht en (zelf)censuur geboden. Hoe komt dat? Is er sprake van spijt en gewetensnood over wat we de afgelopen 40 jaar hebben gezegd, getoond, geschreven en toegelaten? Een moreel reveil? Een inkeer? Terug naar de brave jaren 50?

Over die vraag woedt op dit moment een geleerde, maar volgens mij nogal nutteloze discussie. Want het kan goed zijn dat de gewaagde genres en grensoverschrijdende modes en trends gewoon hun houdbaarheidsdatum voorbij zijn. We staan verveeld en apathisch aan de tot het uiterste opgerekte grenzen van wat mag, hunkerend naar iets nieuws of iets anders dat per se niet netjes of fatsoenlijk hoeft te zijn. Een paar jaar geleden beweerde Youp van 't Hek op zijn oudejaarsconference dat alles kon en mocht worden gezegd, dat het onmogelijk was nog iets beledigends of schokkends te berde te brengen. Als proef op de som riep hij allerlei dingen over het koningshuis die ver over de schreef gingen, maar waarmee het publiek in de zaal zich een ongeluk lachte en waarover ik thuis in een stuip lag.

Quote

Ik heb altijd veel plezier beleefd aan grensver­leg­gen­de genres

Ik heb altijd veel plezier beleefd aan grensverleggende genres. Het mocht voor mij gerust tot aan en zelfs over de rand gaan. En dat wil ik graag zo houden. Maar ik weet ook dat bepaalde uitingsvormen en stromingen na verloop van tijd sleets raken. Kunstenaars, schrijvers, satirici en cabaretiers hebben dan alles gezegd en gedaan, lopen tegen hun eigen grenzen aan en zijn daarom genoodzaakt rechtsomkeert te maken. Geen enkel genre blijkt opgewassen tegen de tijdgeest die altijd in beweging is en die vandaag niets meer wil weten van wat gisteren nog ongekend populair was. Zoals we tot voor kort vonden dat we nooit ver genoeg konden gaan, zo vinden we nu dat het allemaal te ver en te veel, te afgezaagd en te gemakkelijk en dus te saai en te ouderwets is.

Zulke dingen gaan vanzelf. Alles wordt opgezogen in de zwarte gaten van de tijd. Wereldbeelden kantelen. Opvattingen veranderen. Leefstijlen kiepen om. Smaak wijzigt. De moraal beweegt. Modes en trends gaan over. Mensen worden niet slechter of beter, maar wel anders. Ze doen wat hun het beste uitkomt. Ze passen zich aan alles aan. Het is wat het is. En het gaat zoals het gaat. Moet kunnen, riep ik toen alles nog moest kunnen.

De Gelderlander gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement. Reacties van mensen die de nickname anonymous, anoniem of een variant daarop voeren, worden niet geplaatst.
  1. Zegeningen
    PREMIUM
    Column

    Zegeningen

    Volgens de oude, grimmige, dwarse, nurkse, sarcastische, maar ook wijze Arthur Schopenhauer (1788-1860) zijn jeugd, gezondheid en vrijheid de drie zegeningen van het leven. Maar hij vond dat we ons pas van die zegeningen bewust worden als we ze niet meer hebben. 'Ons bestaan is op die momenten het gelukkigst als we er het minst van merken', schrijft hij. Want als je gezond bent, sla je er geen acht op. Als je jong bent heb je het niet in de gaten. En als je vrij bent heb je er geen weet van.

Columns