'We zijn allemaal bedelaars'

Column'We zijn allemaal bedelaars', schreef de grote hervormer Maarten Luther enkele dagen voor zijn dood op 28 februari 1546. Inderdaad, we doen wat we willen, hebben wat we wensen, maar we blijven bedelaars die een mensenleven lang met de pet rondgaan. Luther leefde in een tijd van grote veranderingen die hij zelf in gang had gezet, zoals die veranderingen hem in gang hadden gezet.

Aangenomen wordt dat het vandaag 500 jaar geleden is dat hij zijn 95 stellingen tegen de aflaten op de deur van de kloosterkerk van Wittenberg spijkerde. Dat was het begin van een kolossale omwenteling die het wereldbeeld en de bestaanservaring van de Europese mens overhoop haalde. De Middeleeuwen waren bezig weg te kwijnen. En wat wij nu de 'vroegmoderne tijd' noemen, diende zich met grote heftigheid aan. Dat ging met verzet en strijd, maar ook met verwarring en onmacht gepaard. Luther probeerde dat allemaal te bezweren, maar daardoor wakkerde hij het juist aan.

Leven ook wij in een tijd van grote veranderingen? En zijn ook wij getuigen van een ongekende omwenteling? Het ziet er wel naar uit. Ook ons wereldbeeld en onze bestaanservaring worden overhoop gehaald. Dus gaan wij met de pet rond in de hoop op de aalmoes van zekerheid, veiligheid en welbevinden. Inderdaad, wij doen wat we willen en hebben wat we wensen, maar wat we het meest nodig hebben ontbreekt ons: geluk, gemoedsrust, vrede met onszelf en de anderen. Luther zou een groot heilige zijn als hij geen driftkikker was geweest. Hij zou een groot leider zijn als hjij zichzelf niet zo vaak had overschreeuwd. Hij zou het grootste gelijk van de wereld hebben, als hij zijn overtuigingen had kunnen relativeren. En hij zou de held van de tolerantie zijn als hij niet zoveel mensen en groepen van zijn mildheid had uitgesloten.

Zijn tekorten van toen zijn onze tekorten van nu. Zijn martelend gevecht tegen zijn zondigheid is ons gevecht tegen zelfoverschatting en eigendunk. Net als Luther zijn wij bezig de wereld te veranderen, maar intussen verandert de wereld ons. En net als Luther hebben we het verleden te haastig opgedoekt, waardoor we het zicht op de toekomst en daardoor de greep op onszelf hebben verloren. Zodat we met lege handen en bange harten in het heden staan. Geen wonder dat we bedelaars zijn.

Volledig scherm
Jo Wijnen. © Foto Joost Hoving
De Gelderlander gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement. Reacties van mensen die de nickname anonymous, anoniem of een variant daarop voeren, worden niet geplaatst.

Columns