,,Ede doet veel op het gebied van food. Samen met de andere gemeenten hebben we gezegd dat we hierin meer moeten samenwerken en daarom hebben we ook de brandbrief gestuurd”, vertelt Elleke van de Pol, bestuursadviseur bij de gemeente Ede, die daarmee het nieuws bevestigt waar RTL Nieuws eerder mee naar buiten kwam.

,,Er wordt vaak gezegd ‘de vier grote steden en Ede’, maar ik zou bijna willen zeggen dat het andersom is”, vertelt Van de Pol. ,,Wij zijn in de collegeperiode van 2014 als gemeente gekomen met de eerste wethouder Food en wij zijn ook als een van de eerste gemeenten in Nederland begonnen met een voedselbeleid. Dat is heel erg opgevallen, zowel in Nederland als in het buitenland. In die zin hebben wij dus op een gegeven moment de weg van food gekozen, om daar echt een beleid op te gaan voeren en daarmee bezig te gaan.”

,,In de grote steden speelt de problematiek altijd net iets groter en anders, dus zij worden daar vaak eerder in gezien. Op een gegeven moment zijn we in contact gekomen met die gemeenten en hebben we gezegd dat we daar meer in moeten samenwerken”, legt Van de Pol uit. ,,Zij konden daarin heel erg kijken naar ons voedselbeleid. Zodoende zijn we bij elkaar gekomen en konden wij een beetje meeliften op de bekendheid van de grotere steden.”

Een bredere interpretatie van de Omgevingswet, waar de gemeenten voor pleiten, moet ervoor zorgen dat de voedselomgeving voortaan deel uitmaakt van de definitie van een veilige en gezonde fysieke omgeving, zodat dit een factor wordt waarop gemeenten kunnen reguleren.

Desirée Marsman, diëtist en eigenaar van voedingspraktijk Foodtality, is erg blij met het initiatief van de vijf steden. ,,Ik vind het heel goed. In mijn praktijk geef ik mensen voedingsadvies en help ik mensen om beter te eten. Ik merk dat mijn klanten veel verleidingen tegenkomen. Als je op straat loopt word je continu verleid door McDonald’s, Pizza Hut en Kentucky Fried Chicken, maar ook door de leuke zaakjes met appeltaart, dus dan is het gewoon heel lastig om door te lopen.”

Volgens Frans van Rooij, directeur van vakvereniging ProFri en het Nederlands Frituurcentrum, moet er voor dit initiatief beter worden gekeken naar de volledige voedingsindustrie en niet alleen naar de fastfoodbedrijven. ,,De meeste calorieknallers worden in de supermarkt gekocht. De voedingsindustrie, bijvoorbeeld Unilever, Coca Cola en Red Bull, moet veranderingen doorvoeren. Het is wel heel makkelijk om – in dit geval – iedere keer de snackbar of McDonald’s als voorbeeld aan te houden.”

,,Wat je tegenwoordig in de supermarkt kunt kopen, is natuurlijk complete waanzin”, aldus Van Rooij. ,,Verse pizza’s, sushi, kant-en-klare maaltijden waarbij je alleen maar even gaatjes in de folie hoeft te prikken. Het gemak waarmee mensen calorierijke producten tot zich kunnen nemen is gewoon absurd.”

Marsman is het met de uitspraken van Van Rooij eens. ,,Het zijn niet alleen de fastfoodrestaurants, het zijn ook de leuke bakkertjes op de hoek en het zijn ook de supermarkten. Het is dus niet één ding, maar gewoon het complete aanbod om ons heen.” Van Rooij vindt ook dat er onterecht te negatief wordt gesproken over de branche. ,,Het is feitelijk gezien onjuist om fastfoodbedrijven te gaan weren. Veel eetgelegenheden vallen min of meer in de categorie fastfood, maar bij fastfood denkt iedereen meteen aan friet, kroketten of een hamburger, terwijl een tosti of een panini ook binnen die categorie valt. Iedere keer wordt een snackbar of cafetaria verkeerd gepositioneerd.”

,,De verleiding in de steden is heel groot. Het is nu vanzelfsprekend geworden om tijdens het winkelen al lopend iets in je hand te hebben om op te eten”, aldus Van Rooij. ,,Dat is natuurlijk absurd, maar dat heeft alles te maken met een verkeerde leefstijl die we allemaal hebben aangenomen. Je kunt dat niet zomaar toedichten aan één branche, want het zit gewoon veel dieper.”

,,We ontkennen niet dat er een gezondheidsprobleem is”, benadrukt Van Rooij. ,,Te veel mensen hebben overgewicht en dat heeft allerlei gevolgen voor hun gezondheid. Maar om de oorzaak ervan te leggen bij friet, kroketten en hamburgers, is net iets te makkelijk. Het heeft alles te maken met leefstijl en dat doen we met z’n allen verkeerd.”

,,Gemiddeld nemen we zo’n tweehonderd beslissingen per dag over eten”, legt Marsman uit. ,,Je kan heel vaak ‘nee’ zeggen, maar op een gegeven moment kun je de verleiding niet meer weerstaan. Hoe meer eten we in onze omgeving tegenkomen, hoe moeilijker het wordt. Ik denk daarom dat dit een heel belangrijke start is om overgewicht tegen te gaan.”

De Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) bracht in april een rapport uit waarin advies wordt gegeven over hoe lokale en regionale partijen landelijk kunnen worden bijgestaan in de aanpak van maatschappelijke oorzaken van gezondheidsachterstanden. Van Rooij: ,,In dat rapport worden allerlei aanbevelingen gedaan, maar er wordt alleen met de vinger naar de snackbar gewezen. Als je wijst, dan moet je naar de hele voedselindustrie wijzen.”

,,Het zit dus niet in het weren van bedrijven”, benadrukt Van Rooij. ,,Het zit in de mindset van mensen. Als iedereen blijft uitgaan van verkeerde feiten komen we niet verder en is er over een aantal jaar nog steeds niets veranderd.” Volgens Marsman is deze discussie een lastige kwestie. ,,Ik ben ook voor vrije marktwerking, maar we moeten kijken naar landen die verder zijn dan wij, zoals Amerika, daar zijn ook dit soort initiatieven. Ik denk dat we er gewoon niet aan ontkomen. Het lijkt me heel goed dat we iets doen.”

Bekijk hier onze video’s over Koken & Eten: