,,We nemen deze signalen serieus en zijn benieuwd naar verder onderzoek. Vanuit de gemeente gaan we het onderwerp actief op de agenda zetten in ons overleg met onder meer de GGD en houden het vervolg nauwlettend in de gaten.”
De gemeente Lingewaard is bezorgd over het hoge aantal inwoners met de ziekte van Parkinson in Huissen en omgeving. En over de mogelijke link van deze ‘parkinson-pandemie’ met blootstelling aan bestrijdingsmiddelen. De Betuwse gemeente gaat de kwestie aankaarten bij gezondheidsdienst GGD. Uit de landelijke en lokale politiek komen ongeruste reacties: er moet snel onderzoek komen.
Uit een uitgebreid onderzoek van De Gelderlander blijkt dat met name in de omgeving van Angeren en Huissen relatief veel inwoners de ziekte van Parkinson hebben. Bewoners, fysiotherapeuten en andere deskundigen leggen een link met het gebruik van pesticiden in de land- en tuinbouw.
,,We begrijpen de zorgen en vragen die onze inwoners en fysiotherapeuten hebben”, aldus de gemeente Lingewaard, waar Huissen en Angeren onder vallen, in een reactie op de bevindingen van De Gelderlander. ,,Ook landelijk en Europees speelt deze discussie.”
We nemen deze signalen serieus en zijn benieuwd naar verder onderzoek
De gemeenteraad van Lingewaard besluit donderdag mogelijk tot een verbod op het gebruik van glyfosaat op gronden die Lingewaard aan agrariërs verpacht. De lokale SP, die dat voorstel tijdens de raadsvergadering zal indienen, verwacht hiervoor brede steun binnen de raad. Volgens SP-fractievoorzitter Carla Claassen moet er ook een campagne komen om tuinders, agrariërs en particulieren bewust te maken van de gevaren van pesticiden. Woensdag wordt in de Provinciale Staten van Gelderland een soortgelijke motie ingediend.
Tot nog toe is er door de GGD of andere partijen geen onderzoek gedaan naar gezondheidseffecten van bestrijdingsmiddelen in de Betuwe, zegt een woordvoerder van de GGD. Het RIVM start binnenkort met een uitgebreid onderzoek naar bestrijdingsmiddelen en gezondheid. Dat loopt tot 2030. De eerste resultaten zullen pas over enkele jaren beschikbaar zijn.
Het onderzoek van ‘De Gelderlander’ over parkinson in de Betuwe bevestigt de de geluiden die ik ook krijg
In de regio Huissen tellen de fysiotherapiepraktijken meer dan honderd parkinsonpatiënten, blijkt uit een inventarisatie van deze krant. Alleen al in Angeren - met nog geen drieduizend inwoners - telt de praktijk 55 gevallen van parkinson. Zo veel, dat ze inmiddels drie gespecialiseerde fysiotherapeuten nodig hebben.
,,Het onderzoek van De Gelderlander over parkinson in de Betuwe bevestigt de geluiden die ik ook krijg”, zegt Tweede Kamerlid Tjeerd de Groot van D66. ,,Daarom heb ik de minister al eerder gevraagd in kaart te brengen waar de meeste parkinsonpatiënten wonen. Om te kijken of er mogelijk een verband is met bestrijdingsmiddelen.”
Demissionair landbouwminister Piet Adema wil echter eerst het nieuwe RIVM-onderzoek afwachten. Dat vindt De Groot geen goed idee. ,,De gezondheid moet nu vooropgesteld worden. Van consumenten en omwonenden, maar ook van boeren en tuinders zelf.”
,,De toename van Parkinson en het eventuele verband met bestrijdingsmiddelen is erg zorgwekkend", vindt Kamerlid Laura Bromet van de PvdA/GL. ,,We hebben een paar weken geleden een groep patiënten met Parkinson gesproken. Dat heeft veel indruk op me gemaakt. Nederland is kampioen bestrijdingsmiddelen. Dat moet echt veel en veel minder. Goed dat Bas Bloem nu onderzoek doet naar het verband tussen bestrijdingsmiddelen en de ziekte van Parkinson.”
,,Ik kan me voorstellen dat iemand die in de jaren 60 en 70 spoot, en zeker onbeschermd in een kas, een verhoogd risico liep op ziektes als parkinson”, zegt Jan Peeters van het particuliere adviesbureau voor fruittelers Fruitconsult in Randwijk. ,,Maar tegenwoordig wordt er veel minder gespoten en minder zware middelen gebruikt.”
,,Telers voelen zich nu weggezet als gifspuiters, terwijl zij juist proberen om zo min mogelijk te spuiten en met de minst schadelijke middelen”, zegt Peeters. Hij is bang dat door alle negatieve aandacht rondom pesticiden consumenten minder groente en fruit gaan eten. ,,En een versnelde inzet op biologische teelt zal dat versterken, omdat die producten duurder zijn vanwege een lagere opbrengst. Terwijl het eten van voldoende groente en fruit juist zo goed is om de kans op ziektes te verminderen.”
Dit jaar krimpt de biologische fruitsector met circa 10 procent, weet Peeters. ,,Dit komt mede doordat de Nederlandse biologische teler minder middelen tot zijn beschikking heeft dan zijn collega’s over de grens.”
D66 wil een verbod op chemische bestrijdingsmiddelen in de bomen- en bollenteelt, zo staat in de nieuwe landbouwvisie van de partij. ,,Deze sector moet zo snel mogelijk overstappen op biologische middelen. Dat kan.”
Reageren? Stuur een mail naar onderzoek@gelderlander.nl Wij behandelen uw gegevens en informatie vertrouwelijk
,,Voor de fruitteelt willen we dat ook, maar daarvoor is een overgangsperiode nodig. Dat kan niet van de ene op de andere dag”, zegt De Groot. ,,Door kunstmest en pesticiden is de bodem verstoord en kwetsbaar geworden. Door de bodemgesteldheid te verbeteren is een veel gezondere teelt mogelijk en zijn pesticiden uiteindelijk niet meer nodig. Dat moet binnen een paar jaar lukken. Kwekers krijgen daarbij hulp, met kennis en financiën.”
Eerder dit jaar stemde een meerderheid van de Tweede Kamer in met een motie van De Groot om te onderzoeken of parkinson als beroepsziekte kan worden aangemerkt. ,,Dan komen er meer aandacht en middelen om er iets aan te doen.” Ook hiervoor wil landbouwminister Adema onderzoek van het RIVM afwachten.
Als parkinson een beroepsziekte zou zijn, dan zouden wij die in onze dagelijks praktijk volop moeten tegenkomen
Peeters verwacht niet dat in Nederland een verband wordt gevonden tussen pesticidengebruik en parkinson bij boeren, zoals bij oudere Frans wijnboeren wel het geval is. Fruitconsult begeleidt naar eigen zeggen circa zevenhonderd fruittelers, overwegend in Nederland, vaak al decennialang. Ook de ouders van die telers zijn vaak nog betrokken bij deze bedrijven. ,,Als parkinson een beroepsziekte zou zijn, dan zouden wij die in onze dagelijks praktijk volop moeten tegenkomen. Wij komen het echter niet of nauwelijks tegen.”
,,Of ik ben geschrokken? De discussie of er een verband is tussen chemische gewasbeschermingsmiddelen en parkinson is al heel oud. Er werd vroeger gewerkt met hele zware middelen, die inmiddels verboden zijn. Tot nu toe is er geen rechtstreeks verband aangetoond met de ziekte parkinson. Maar er zijn wel vermoedens. En dat is ook wat Bas Bloem zegt. Daarom is het ook zo belangrijk dat er nu goed onderzoek wordt gedaan. Dat ben ik met hem eens. Er moet snel uitsluitsel over komen.”
Er bestaat een verkeerd beeld dat boeren ook nu maar van alles spuiten, vindt Van der Plas. ,,De gewasbeschermingsmiddelen die nu worden toegestaan zijn van tevoren streng getoetst.” Bovendien worden ze spaarzaam en volgens de modernste technieken ingezet, waardoor de bestrijdingsmiddelen anders dan vroeger niet meer over de omgeving verspreid raken,
,,Fruittelers zijn bijvoorbeeld overgegaan op driftarm spuiten; het waaiert niet uit buiten boomgaard, er wordt alleen op het product zelf gedruppeld.” Gewas moet beschermd worden, benadrukt ze. ,,Als de fruitoogst mislukt dan halen supermarkten appels en peren uit het buitenland, vaak uit landen waar hier verboden middelen wel mogen worden gebruikt. Dan schiet je toch je doel voorbij?”
De BBB-voorvrouw wijst erop dat boeren en tuinders steeds meer overstappen op duurzame bestrijdingsmiddelen. Al wordt die overgang juist vaak belemmerd door strenge regelgeving. ,,De overheid moet die groene beschermingsmiddelen sneller toelaten. Al moet je ook biologische middelen eerst wel goed onderzoeken. Overigens moet je onderscheid maken tussen middelen tegen onkruid en middelen tegen insecten. Glyfosaat is een onkruidbestrijder. Daar kan je echt niet ineens zomaar mee stoppen. Dat heeft desastreuze gevolgen voor de voedselzekerheid. Bovendien, en dat stelt ook de WUR in Wageningen, kan een volledige ban op glyfosaat averechtse gevolgen hebben. Agrariërs gaan dan andere middelen gebruiken, die waarschijnlijk niet beter zijn voor de mens of het milieu.”
De VVD wil dat boeren chemische bestrijdingsmiddelen alleen als allerlaatste schakel gebruiken, als het echt niet anders kan, zegt Tweede Kamerlid Thom van Campen in een reactie. Ook moet middelen die minder schadelijk zijn, sneller op de markt komen. ,,Dat duurt nu vaak heel lang, omdat de capaciteit bij de instanties die gaan over toelating, te klein is.”
Maar als een middel is goedgekeurd, dan moet dat geaccepteerd worden, vindt Van Campen. ,,Het gaat om onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek, dat moet niet ten prooi vallen aan de willekeur van de politiek. Maar mocht uit onderzoek blijken dat aanscherping van het toetsingskader gewenst is, dan moet dat natuurlijk wel gebeuren.”
