Volledig scherm
Julius Röntgen - Symphonies 9 & 21, Serenade © PR

Aartsromanticus Röntgen slaat aan het experimenteren

recensieWaarom het label CPO twaalf jaar heeft gewacht met het uitbrengen van deze release is mij een raadsel. Maar gelukkig ligt de opname van twee eendelige symfonieën en een serenade van de Duits-Nederlandse componist Julius Röntgen (1855-1932), uitgevoerd onder leiding van David Porcelijn, nu op de consument te wachten.

Grasduinen

Met deze uitgave onderstreept CPO wederom het belang van het grasduinen in onbekend repertoire. De aandacht wordt allereerst getrokken door de bitonale Symfonie nr. 9 uit 1930. Röntgen mag dan als aartsromanticus aan de zijlijn staan bij alle revolutionaire ontwikkelingen in de muziek van zijn tijd, hier slaat hij wel degelijk aan het experimenteren. Hoewel: écht twee toonsoorten door elkaar horen we volgens mij nergens. De componist koketteert ermee maar wel op originele wijze. Al meteen vanaf het inleidende mysterieuze harpspel.

Middelvinger

Het lijkt er op of Julius Röntgen zijn middelvinger op wil steken. Ook weleens leuk in de klassieke muziek. Uiteindelijk triomfeert zijn eigen stijl. Heel apart.

In de tonale, in 1931 geschreven Symfonie nr. 21 in a lijkt de componist daarentegen moeilijk zijn draai te kunnen vinden. Jurjen Vis, de biograaf van Röntgen, schrijft er in zijn door enkele tikfouten ontsierde cd-toelichting (ook in het Nederlands afgedrukt!) niet overal even vleiend over.

Ik vond het beluisteren wél een belevenis. Met dank aan de grote inzet van Porcelijn en zijn virtuoos spelende Brandenburgisches Staatsorchester Frankfurt (am Oder). Mooie solo's van de cello en de altviool ook.

Röntgenstralen

De première van zijn Semmering-Serenade in E bracht Röntgen in 1903, na lange tijd, als kapelmeester weer terug in het Amsterdamse Concertgebouw. Willem Mengelberg, de legendarische dirigent van het (sinds 1988 Koninklijke) Concertgebouworkest en bekendstaand als een enorme egotripper, liet zich 'wegens ziekte' niet zien. Orkestleden mompelden dat hij de 'Röntgenstralen niet had kunnen verdragen'.

Aimabel

Hoe het ook zij: het bleef bij één uitvoering van de in 1902 in de Oostenrijkse bergen geschreven Serenade. Zonde. Dit aimabele, prachtig georkestreerde vierdelige werk met zijn zonnige melodieuze klank verdient het om gehoord te worden. Criticus en directeur van het Amsterdamsch Conservatorium Daniel de Lange omschreef het indertijd niet voor niets als 'een der schoonste werken van de kunstenaar'.

Maar ja, een profeet in eigen land...