Nonnen en monniken als landschapsarchitect

HERNEN - In  Maas en Waal wemelde het in de middeleeuwen van de nonnen en monniken die het land in cultuur brachten. De Wijchense historicus Wim Kattenberg en zijn Leurse compagnon Hugo van Capelleveen wijden er in kasteel Hernen een expositie aan, begeleid door een boekje.

In de middeleeuwen hadden twee groepen het voor het zeggen tussen de Maas en de Waal: de adellijke heren en de religieuze orden. Ze waren concurrenten van elkaar als het ging om macht en grondbezit. Al schonken de heren ook wel een grond aan de monniken en de nonnen. Vooral als ze iets vervelends hadden uitgevreten, weet Kattenberg. ,,Als er ergens trammelant was geweest en ze hadden gevochten, kregen ze spijt en vreesden ze voor hun zielenheil. Dan deden ze een schenking.''

Priorij

Middeleeuwse kloosterordes vestigden zich in Maas en Waal. Ze stichtten er zelf een kloosters of een nevenvestiging, een zogeheten priorij. Soms bleef de vestiging beperkt tot een grotere boerderij, vaak bekend als Munnikenhof. Vanuit zo'n boerenhofstede werd dan het bijbehorende land in cultuur gebracht.

Pachters

Wie denkt dat die nonnen en monniken hun pachters beter behandelden dan de heren hun horigen, komt bedrogen uit. Pachters en horigen waren niet veel meer dan slaven. Toch werd hier volgens Kattenberg het fundament gelegd voor de overgang van feodaal naar kapitalistisch grondeigendom en -gebruik. ,,Het waren misschien wel de eerste landarbeiders in loondienst. En het was gigantisch wat er hier geproduceerd werd.'' 

De expositie begint op 15 april in Kasteel Hernen om 14.00 uur.   

Volledig scherm
Wim Kattenberg (li) en Hugo van Capelleveen bij de ruïne van St.-Walrick. © Eveline Van Elk
Volledig scherm
Wim Kattenberg (li) en Hugo van Capelleveen bij de ruïne van St.-Walrick. © Eveline Van Elk
Volledig scherm
Wim Kattenberg (li) en Hugo van Capelleveen bij de ruïne van St.-Walrick. © Eveline Van Elk
Volledig scherm
De monumentale boerderij Munnikwoerd aan de Woerdsestraat in Altforst is gebouwd op de plek waar ooit een vrouwenconvent stond. © Eveline Van Elk
Volledig scherm
De monumentale boerderij Munnikwoerd aan de Woerdsestraat in Altforst is gebouwd op de plek waar ooit een vrouwenconvent stond. © Eveline Van Elk

Maas en Waal