Volledig scherm
Gravenaar Jan Bosch bij zijn foto's in kasteel Tongelaar in Mill. © Theo Peeters

Jan Bosch kon in de gevangenis de dood 'ruiken'

MILL/GRAVE - Sterk, aangrijpend, indrukwekkend. De reacties die Jan Bosch tot nu toe op zijn zesdelige fotoserie Verwerking heeft gekregen, mogen er zijn. De Graafse fotograaf, oud-gevangenbewaarder, is er blij mee. In zijn geval heeft iets gewelddadigs geleid tot iets goeds en moois. 

De foto’s hebben bijdragen aan het verwerken van de trauma’s die het gevolg waren van een incident in een gevangenis toen hij er als cipier werkte. Ze zijn sinds zaterdag te zien in een expositieruimte van kasteel Tongelaar in Mill.

Strot dicht

,,Deze foto’s zijn heel belangrijk voor mij. Ik heb 29 jaar in het gevangeniswezen gewerkt. In 2001 kwam ik de verkeerde gedetineerde tegen. Mijn opmerking dat hij zijn kamer moest opruimen, schoot hem in het verkeerde keelgat. Ik heb zware vermoedens dat hij zijn neusgaten had gepoederd en drank op had. Hij flipte, klapte mij tegen een wand en drukte mijn strot dicht”, blikt Bosch (66) terug.

Dan kun je als het ware de dood ruiken. Bosch had naar eigen zeggen een goede band met andere gevangenen, maar toen stak niemand van hen een vinger uit. Een collega redde Bosch. ,,De eerste foto van de serie toont handen aan mijn keel en heb ik Benauwend genoemd. Al die foto’s heb ik gemaakt met een zelfontspanner, in een kamertje van drie bij vijf. Ze zijn niet in kleur. Het zwartwit geeft beter de nuances van het drama weer.”

Foto's maken

Sinds zijn pubertijd fotografeert Bosch. Een schrijver is hij niet. Toen hij als tiener bij de marine was en de wereld rond reisde, stuurde hij foto’s naar huis. Die dienden als reisverslag. De zes autobio-foto’s zijn het verslag van een reis in zijn hoofd. Ze hebben verder de namen Radeloos, Kokervisie, Nieuw gezichtsveld en Geborgenheid. En de bezoeker van de dit weekeinde geopende nieuwe Tongelaar-expositie, waarop ook fotografie is te zien van Marga Nuijs en Alicia van der Leest, kijkt bij de ingang recht in het gezicht van Bosch op foto zes. Dat heet Mij krijgen ze niet klein.

Boef

Quote

Die boef is vrij en ik moet zelf vijf jaar langer brommen, vanwege hem

,,Eigenlijk zou ik op mijn zestigste functioneel leeftijdsontslag krijgen, maar na het incident heb ik besloten om niet meer met gedetineerden te werken. Ik kreeg een administratieve functie, maar wat ik mij daarbij niet gerealiseerd had, was dat ik vijf jaar langer moest werken. Toen ik zestig werd, raakte ik weer in de knoop met mijzelf, want ik dacht: potverdomme, die boef is vrij en ik moet zelf vijf jaar langer brommen, vanwege hem. Gelukkig heb ik gebruik kunnen maken van een regeling waardoor ik op mijn 64ste thuis kwam te zitten met behoud van mijn salaris.”

Wanroij

Bosch is een individualist. Hij heeft ter verwerking van het incident veel in zijn eentje in Europa gefietst. ,,Ik doe de dingen op mijn eigen manier. Een tijd ben ik lid geweest van Fotoclub Kiekus in Wanroij. Binnen die club houden ze bijvoorbeeld niet van experimenteren, ik wel. Het was moeilijk om anderen mee te krijgen.”

Quote

Wat mij overkwam, kan je zo maar gebeuren wanneer je in de supermarkt de verkeerde persoon tegenkomt

Zijn foto’s hielpen hem er weer bovenop. Ze zijn erg persoonlijk, maar hebben volgens Bosch iets universeels. ,,Onze maatschappij kent tegenwoordig veel agressie. Te veel mensen op een klein oppervlak levert veel korte lontjes op. Met deze serie wil ik de maatschappij iets laten zien. Wat mij overkwam, kan je zo maar gebeuren wanneer je in de supermarkt of waar dan ook de verkeerde persoon tegenkomt.”

De Gelderlander gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement. Reacties van mensen die de nickname anonymous, anoniem of een variant daarop voeren, worden niet geplaatst.

Maasland