Volledig scherm
Screenshot van de beelden die gemaakt zijn tijdens de Vierdaagserellen. Rechts is Paul van Dreumel te zien met hond Kimbo. © Politie

Paul beleeft de Vierdaagserellen van 2005 nog iedere dag

Twaalf jaar lang knokte Paul van Dreumel voor eerherstel nadat de politie hem als een vals geworden diensthond had afgedankt. Vergeefs, leek het. Tot op 10 oktober 2017 's avonds de deurbel gaat. De postbezorger overhandigt hem een aangetekende brief uit Den Haag. Met trillende vingers opent de voormalige hondengeleider gespannen de envelop.

Paul van Dreumel staat op de lege geasfalteerde parkeerplaats onder de Nijmeegse Waalbrug. Boven zijn hoofd rolt het verkeer over de brug Nijmegen in en uit. Over de rivier glijdt een binnenvaartschip. Een visser pakt zijn hengel in en vertrekt. Verderop, verheven boven het Nijmeegse Waalfront, baadt de middeleeuwse Stevenskerk in de warme herfstzon. Een vredige dinsdagmiddag in oktober 2017.

Onheilsplek

Volledig scherm
Paul van dreumel onder de Waalbrug in Nijmegen waar het tijdens de Vierdaagsefeesten van 2005 zo mis ging. © Paul Rapp

Van Dreumel voelt met zijn hand op zijn borst. In zijn binnenzak zit een aangetekende brief die hij een week eerder ontving. Gelezen en herlezen. Hij kent de brief van buiten. Met vochtige ogen waarin tranen glinsteren kijkt de Nijmegenaar om zich heen, maar ziet niets. Voor hem is het elke dag zaterdag 23 juli 2005, twee uur 's nachts. De nacht die zijn leven veranderde. De slotnacht van de 89ste Vierdaagsefeesten die explodeerde in een orgie van geweld.

Nijmegen is zijn stad, maar twaalf jaar lang heeft hij deze onheilsplek gemeden. Voor het eerst is hij terug. Hij ziet zichzelf met politiehond Kimbo het talud af denderen. Als Obelix die de Romeinen bestormt. Het housefeest van de Matrixx met drieduizend feestgangers is ontaard in een veldslag. Tien politiemensen in helgele lichtgevende hesjes zijn opgeslokt door een op rellen beluste menigte.

Met de metershoge tribunes eromheen is het feestterrein veranderd in een arena. Stenen, stokken, flessen en paraplu’s vliegen door de lucht. Een agent krijgt een volle fles cola tegen zijn hoofd. Wanhopig vechten de agenten voor hun leven. In doodsangst houden ze de noodknop van de portofoon ingedrukt. De weg omhoog naar de veilige Waalkade wordt versperd door honderden relschoppers, stijf van de adrenaline, drank en drugs.

Betonblok van de brug

Quote

Politie! Hond. Charge. Wegwezen

Hondenbegeleider Paul van Dreumel is één van de eersten die zijn collega’s te hulp schiet. Met Kimbo voorop stort hij zich in het strijdgewoel om zijn collega’s te ontzetten. Hij hoort zichzelf nog schreeuwen. ,,Politie! Hond. Charge. Wegwezen.’’ Onder de brug blijven, denkt hij intuïtief. Een van de brug gekieperd betonblok ploft vlakbij neer. De rellen verplaatsen zich naar het centrum. Pas een uur later is het rustig. De politie gebruikt fors geweld. Een blinde man en een bejaard echtpaar krijgen in het chaotische politie-optreden klappen. Ze krijgen later van de politie een bos bloemen en excuses.

Hij ziet zichzelf en zijn voormalige collega’s tijdens het ochtendgloren nog zitten in de gang op het politiebureau. In shock, bloedend, iedereen bont en blauw. Agenten bedanken hem persoonlijk voor het redden van hun leven.

Pas vier maanden later start de politie een intern onderzoek naar de Vierdaagserellen. Drie feestvierders, die door de recherche als verdachten zijn opgepakt, hebben de politie aangeklaagd wegens excessief politiegeweld. Een van hen is een blonde jongeman. Een herdershond hapte in zijn been en trok hem van de vip-tribune. Hij werd geslagen. Met een wapenstok, zegt hij. De hond is Kimbo. De agent moet Van Dreumel zijn, denken rechercheurs die de rellen onderzoeken. Een kleine tien minuten van de Vierdaagsrellen is door de organisatie vastgelegd met een videocamera. Het bijtincident is enkele seconden in beeld. Te zien is hoe Van Dreumel de blonde man die op de grond ligt een tik op het hoofd geeft.

Desoriënteren

Klopt, beaamt Van Dreumel als hij in december voor het eerst als verdachte wordt gehoord. Kimbo liet niet los. Met twee handen moet hij aan de halsband trekken - de herdershond haast strotten - zodat het dier eindelijk loslaat. Een hondengeleider is op zo’n moment onbeschermd. De hond is zijn enige wapen. Een korte klap zal de tegenspartelende arrestant even desoriënteren, zodat hij de hond veilig kan lostrekken. Van Dreumel voelt zelf een stekende pijn in zijn nek. Hij is keihard geslagen. Hij laat de halsband los. Kimbo hapt opnieuw, waarna Van Dreumel zijn arrestant tot achter de linie van zijn collega's trekt.

De klap op het hoofd van de blonde arrestant is onnodig politiegeweld, oordelen zijn chefs. Van Dreumel claimt nekletsel en start een letselschadeprocedure. Door de klap kampt hij met zware hoofdpijnen en zwaar concentratieverlies. Onzin, zegt het korps Gelderland-Zuid. Van Dreumel liegt. Hij is helemaal niet geslagen. Dit is meineed. Ze beschuldigen de 44-jarige hondengeleider ervan Bas, een piepjonge collega, te hebben gemanipuleerd. Onder zijn druk zou de 25-jarige agent zijn proces-verbaal over de rellen ten gunste van Van Dreumel hebben aangepast.

Achtergehouden rapport

Voor de rechtbank in januari 2006 maakt Paul van Dreumel een gestreste en verwarde indruk. Tot zijn grote ongeloof volgt op zijn oneervol ontslag, ook nog eens 15 maanden celstraf. Hij gaat in hoger beroep. Hij verkoopt zijn auto. Zet zijn huis in Malden met de fraaie Japanse tuin en karpers te koop en neemt met de Amsterdamse strafpleiter Bénédicte Ficq een topadvocaat in de arm. Middels een WOB-procedure ontfutselt hij korpsbeheerder en Nijmeegs burgemeester Thom de Graaf een ontlastend, achtergehouden rapport. Het is van een leidinggevende die die avond dienst had. De man krijgt een spreekverbod. Op straffe van ontslag. Toch getuigt hij bij het hoger beroep in januari 2010. Hij herhaalt zijn rapport: Van Dreumel is tijdens de rellen wel degelijk gewond geraakt. De hondengeleider heeft niet gelogen, zoals het korps stelt.

Op de zittingen bij het gerechtshof in Arnhem komen de videobeelden uitgebreid aan bod. De beelden zijn door het NFI verhelderd. Te zien is hoe een man in een rode trui en grijze broek Van Dreumel belaagt. Opnieuw heeft Van Dreumel niet gelogen. Al heeft niet de blonde arrestant, maar deze relschopper het nekletsel veroorzaakt. Het strafdossier bevat ook een vertrouwelijk intern evaluatierapport van de politie zelf. De hondenbegeleiders hebben het verschil gemaakt, constateert het rapport 'Under the Bridge' van mei 2006, dat verder geen spaan heel laat van zowel de falende voorbereidingen als van het politie-optreden op de avond zelf. Niettemin eist de advocaat-generaal 9 maanden cel. Van Dreumel is woedend: ,,U heeft het empathisch vermogen van een bakvis’’, laat hij zich ontvallen.

Toch vrijspraak

Het gerechtshof spreekt hem en zijn jonge collega Bas volledig vrij. De situatie was voor de agenten 'extreem bedreigend, chaotisch en gewelddadig', aldus het Hof. Niet de hondenbegeleider, maar de politieleiding heeft de agent onder druk gezet. Gezuiverd van alle blaam hoopt Van Dreumel op terugkeer bij de politie. Dat gaat niet. Er is teveel gebeurd. De gemoederen zijn te hoog opgelopen. In zijn boosheid heeft Van Dreumel meerderen beledigd en op hun ziel getrapt. Hij tekent in 2011 een 'wurgcontract'. Deels arbeidsongeschikt zit de ex-agent thuis. Op 70 procent van zijn loon moet hij van 1.500 euro per maand rondkomen. De claim voor letselschade loopt.

Kimbo is al lang dood, maar zijn leven blijft volledig beheerst door 23 juli 2005. Veel, zo niet alles, is hij kwijtgeraakt. Zijn huis, zijn inkomen, zijn relatie is stukgelopen. De Nijmegenaar is geen schim van de stoere agent die hij ooit was. Hij durft zijn huis nauwelijks uit. Hij gaat niet op vakantie. Ooit sportte hij op topniveau, nu is een half uurtje fietsen te veel. Tegen elke instantie die zich met hem bemoeit - dat zijn er door de lopende letselclaim nogal wat - koestert hij een diepgeworteld wantrouwen. De man die door zijn commissaris verwijtend werd uitgemaakt voor ‘een ordinaire vechtmachine’ is vooral bang. Zonder mes gaat hij de straat niet op. Hij draagt oordopjes om straatgeluiden te dempen. Van Dreumel is vooral bang voor zijn oude werkgever. ,,Die kan van wit zomaar zwart maken en andersom.”

PTSS

PTSS bij de politie
De politie besteedt steeds meer zorg aan agenten die door hun werk traumatische ervaringen hebben opgelopen. Posttraumatische stressstoornis (PTSS) is een aandoening die men kan oplopen door onverwachte, schokkende en levensbedreigende gebeurtenissen.
Politiemensen krijgen dagelijks te maken met ernstige incidenten, die psychisch zo'n gat kunnen slaan en zoveel stress oproepen dat ze ziek thuis zitten. Sinds 2015 zijn er ruim duizend agenten bij wie de beroepsziekte PTSS is vastgesteld. In totaal is er 39 miljoen, waarvan 13,8 miljoen in 2016, uitgekeerd aan agenten met PTSS.
Volgens de politie zijn er zo'n 40 oud-politiemedewerkers die al heel lang wachten op compensatie en erkenning. ,,Deze zaken zijn een erfenis uit de tijd van de regionale korpsen. Helaas werd met PTSS niet in elk korps even goed omgegaan'', aldus de politie. Er wordt naar gestreefd om deze oude dossiers voor het eind van dit jaar opgelost te hebben.

Paul van Dreumel leeft in het verleden. In de nacht van 13 augustus 2015 stuurt hij zijn verhaal, vervat in een emotionele e-mail aan Gerard Bouman, de kersverse en eerste korpschef van de nieuw gevormde Nationale Politie. Een week later zit Paul van Dreumel aan tafel bij Jos Tonino, hoofd van het in 2014 opgerichte PTSS-Meldpunt. Die is boos. ,,We gaan dit maximaal repareren’’, belooft de adviseur van de nationale korpsleiding.

Van Dreumel stapt opnieuw in de medische keuringsmolens. In juli 2016 wordt bij hem de beroepsziekte PTSS (posttraumatische stressstoornis) vastgesteld. Officieel is hij nu een getraumatiseerde agent, die daardoor niet meer kan werken. Eindelijk, verzucht hij. Nu nog een handtekening zetten en klaar. Dat alles duurt maanden langer, door bureaucratie inclusief herkeuringen. Het frustreert.

Zeven dagen geleden, op 10 oktober, wordt 's avonds in Hatert aangebeld. Brief van de korpsleiding. Hij krijgt in totaal 5,5 ton vergoed. Voor zijn letsel, gederfde inkomen en pensioen. Ook wordt Van Dreumel bevorderd twee rangen omhoog, van hoofdagent tot inspecteur. Zijn nieuwe vrouw hangt snel slingers op. Paul van Dreumel zit verdoofd op de bank. Hij staart naar de brief, en leest:

'Het besluit erkenning van PTSS van 27 juli 2005 is gebaseerd op het heftige incident van 2005 en de daarop volgende, door een deskundige vastgestelde, secundaire traumatisering in verband met het strafrechtelijk onderzoek en de disciplinaire acties van het toenmalig bevoegd gezag. Op basis van het complete dossier heb ik besloten verantwoordelijkheid te nemen voor de door u nog geleden en nog te lijden schade in verband met uw beroepsziekte PTSS. Ik betreur in hoge mate daarbij de fysieke en psychische gevolgen die u daardoor vanaf 2005 tot nu hebt ervaren.'

Eindelijk...

Hij herleest het, keer op keer. Victory. Na 12 jaar. In één klap is hij de rijkste ex-politieman van Nederland. Ach, dat geld. De promotie is geweldig, maar vooral die excuses. Dat is voor het eerst. Nog steeds vol ongeloof: ,,Dat doen ze anders nooit.''

Zijn strijd is gestreden. Was dit het allemaal waard? ,,Ik kan niet tegen onrecht’’, zegt hij simpel onder de brug. ,,Daarom ben ik op mijn zeventiende bij de plisie gegaan.''

Een slanke man met een zonnebril in een groene jas daalt de trappen van de Waalkade af. ,,Verrek Paul, ben jij het’’, zegt hij verrast in het voorbijlopen. Het is een agent op lunchwandeling. Hij stopt. Ze praten. De agent kent de geschiedenis. Hij hekelt de hardvochtigheid, de chefjes die niet voor hun mensen durven te staan. Bij het afscheid drukt de agent hem stevig de hand. ,,Paul, jongen. Bij de maten ben je niet vergeten hoor. Echt niet. Wij hebben je hoog zitten’’, zegt hij. Paul van Dreumel kijkt zijn voormalige collega na. Hij veegt een traan weg.

In samenwerking met indebuurt Nijmegen

Nijmegen e.o.