Het typeert volgens Van Aken dat taken uit een IQ-test lang niet alles meten wat ze zouden moeten meten. Net als bij veel andere IQ-tests is er volgens de onderzoekster in dit voorbeeld te veel focus op de eindscore, maar te weinig op de zogeheten 'executieve functies'. ,,Hierbij gaat het om de stappen die iemand in zijn brein maakt om tot een juiste oplossing te komen. De IQ-tests zoals die nu gebruikt worden, zeggen daar weinig tot niets over. Meestal meten ze niets of weinig van de stappen in het hoofd. Terwijl dat juist een belangrijk onderdeel is van het intelligentieniveau.’’

Voor haar onderzoek waar ze 12 mei op promoveert onderzocht Van Aken vele theorieën en eerdere studies over intelligentie en koppelde ze die aan de bestaande IQ-tests. Die tests worden, zo vertelt Van Aken, dagelijks gebruikt in onderzoek bij psychiatrische patiënten en bijvoorbeeld bij mensen met een depressie. ,,Iemand die een test gewoon niet begrijpt en iemand die heel impulsief is en dus wat langer over een test doet, zouden nu op dezelfde uitkomst kunnen uitkomen. Het heeft natuurlijk gevolgen als voor beide personen dezelfde behandeling wordt geadviseerd, terwijl hun intelligentie veel van elkaar verschilt’’, zegt Van Aken.

Hoewel het vaak wordt gedacht, is intelligentie dus niet hetzelfde als wat de IQ-test meet. ,,Het geeft een indicatie, maar om echt iemands intelligentie te meten wil je juist weten hoe iemand informatie verwerkt en hoe iemand leert.’’

Wat er moet gebeuren om iemands intelligentie juist te meten? Er moeten meer procesgerichte tests komen, die ook het denkproces meten, zegt ze. ,,Zulke tests brengen beter het denkproces en het leervermogen in kaart en zijn niet alleen gericht op eindscores.’’