Volledig scherm
Het Torenhuisje, door Van Mourik geschilderd in de jaren twintig.

Voor Van Mourik telde niet geld, maar Jansberg

08 dec 2007, 03:04 - PLASMOLEN - Schilder Jacques van Mourik was de nestor van de kunstenaarskolonie in Plasmolen, aan het begin van de vorige eeuw. De kunstenaars gaven niet om bekendheid of geld. Wel om Jansberg en Mookerhei.

In menig huis in Mook, Milsbeek, Plasmolen of Middelaar hangt werk van de schilder Jacques van Mourik. Waarschijnlijk verkregen uit de nalatenschap van grootvader of oma die in ruil voor brood, vlees of fruit een van Van Mouriks schilderijen kregen. "Echte ruilhandel", glimlacht Margreet Janssen Reinen, voorzitter van de Mookse stichting Jacques van Mourik.

Dat Van Mourik het vaak niet zo nauw neemt met het aantal vingers aan iemands lijf, heeft verder niets met dat 'broodschilderen' te maken, denkt Janssen Reinen. "Ook niet met humor, wel met snelheid en het niet hechten aanexacte weergave, vermoed ik. Zo schilderde hij de voeten van een van zijn Don Quichotes als hoefijzers."

In navolging van hun Franse kunstbroeders, trekken Nederlandse schilders vanaf 1850 naar buiten om te schilderen. Zo ontstaat ook de kunstenaarskolonie in Plasmolen.

Daar strijkt de Amsterdamse notariszoon Jacques van Mourik (1879-1971) rond 1900 neer. Van Mourik kent de streek van familievakanties. Hij wordt aangetrokken door de schilderachtige natuur, maar ook door de armoede van de Plasmolense bevolking. Hij voelt zich thuis tussen de houthakkers, stropers en heikneuters. Van Mourik woont in die beginjaren op verschillende plekken. Bijvoorbeeld in het logement van Van der Grinten aan de Rijksweg en in een eenvoudige houten hut tussen de bomen aan het water. In 1908 bouwt hij, met steun van zijn vader, het Torenhuisje aan het Geuldertven. De atelierwoning wordt zijn vaste onderkomen. Een aantal jaren woont hij er met zijn eerste vrouw Maria Cox, dochter van de schilder Gerard Cox sr. Vanaf de jaren twintig woont hij er alleen met zijn dochter Ity (1917). Het huis aan de Schildersweg wordt tijdens de oorlog vernield, zijn tweede huwelijk met Mies Tom is enige tijd daarvoor, na zeven jaar, op de klippen gelopen. De woning in Plasmolen wordt herbouwd. Van Mourik keert er terug in 1954.

Vanaf 1903 weet Jacques van Mourik kunstenaarsvrienden naar Plasmolen te halen. De stichting Jacques van Mourik schat dat er zo'n tweehonderd kunstenaars korter of langer in de Mookse omgeving vertoeven. Onder hen Dirk Ocker, Peter Job en Joop Uittenbogaard.

Van een Plasmolense school is nooit sprake geweest. Wel speelt bij alle kunstenaars de natuur een grote rol. Hun werk, aldus Margreet Janssen Reinen, geeft een beeld van wat er verloren ging op de Jansberg, de Mookerheide of in de dorpen zelf. Of hun werk kwaliteit heeft? Janssen Reinen twijfelt daar niet aan: "Het beste werk doet niet onder voor dat van Haagse, Larense of Domburgse schilders. En ze hebben veel mensen geïnspireerd."

De kolonie wordt nooit erg bekend. Dat ligt deels aan de kunstenaars zelf. Ze geven niets om rijkdom of bekendheid. Moet er brood op de plank, dan wordt er bestaand werk verkocht of worden portretten op bestelling geleverd.

Jacques van Mourik sterft in 1972 op 92-jarige leeftijd en wordt, dat dan weer wel, onder grote belangstelling gecremeerd.

Volledig scherm
Zelfportret van Van Mourik, gemaakt twee weken voor zijn dood.
Volledig scherm
Rivierbocht met kerk en huizen van Peter Job. foto's en afbeeldingen: Collectie Stichting Jacques van Mourik
De Gelderlander gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement. Reacties van mensen die de nickname anonymous, anoniem of een variant daarop voeren, worden niet geplaatst.

In samenwerking met indebuurt Nijmegen

Nijmegen e.o.