Huisfeest in Utrecht.
Volledig scherm
Huisfeest in Utrecht. © Marnix Schmidt

Waarom jongeren blijven feesten tijdens de COVID-19 pandemie

Donders WondersSinds enkele weken wordt ons gevraagd afstand te houden vanwege het coronavirus. Toch houdt niet iedereen zich hieraan. Er zijn zelfs lockdown party’s, waar groepen studenten achter gesloten deuren feesten. Waarom laten mensen zich in dergelijk gedrag meeslepen? En nog belangrijker: kunnen we ze stimuleren om hiermee te stoppen?

Donders Wonders

Onderzoekers van het Donders Instituut aan de Radboud Universiteit in Nijmegen bestuderen de vele mysteries van het brein en het daaruit voortkomende gedrag. In Donders Wonders bloggen ze daarover.
Klik voor eerdere blogs

Laten we als voorbeeld bij de lockdown party’s blijven. Stel je voor: je bent student en woont met 5 à 10 anderen in een studentenhuis. Je medebewoners maken zich niet zo druk om het virus (ze zijn immers jong en sterk) en maken uitgebreide plannen om in het weekend flink los te gaan. Sterker nog, de universiteit is gesloten dus misschien beginnen ze op woensdag al.

Eigenlijk voel je je er niet comfortabel bij – via het nieuws hoor je van doemscenario’s en je bent bang je ouders te besmetten – maar omdat niemand anders er problemen mee lijkt te hebben ga je toch maar gewoon mee. Als je de enige bent die twijfels heeft, dan zal het toch allemaal wel meevallen? Misschien moet je je niet aanstellen.

Daarbij, je bent toch nooit ziek.

Quote

Vind je het onverant­woord om samen boodschap­pen te doen? Zeg het

Aanstekelijke onwetendheid

De kans is groot dat je niet de enige bent die er zo over denkt. Sterker nog, als we iedereen in zo’n studentenhuis zouden vragen wat ze van dergelijke feestjes vinden, dan zou de meerderheid zich er waarschijnlijk niet comfortabel bij voelen.

De reden dat ze het alsnog doen is simpel: iedereen denkt dat ze de enige zijn die problemen hebben met de heersende sociale norm (‘we gaan gewoon feesten’) en cijferen dus hun eigen opvatting weg. Dit verschijnsel wordt in de sociale psychologie pluralistic ignorance of, vrij vertaald, meervoudige onwetendheid genoemd.

Foto ter illustratie.
Volledig scherm
Foto ter illustratie. © ANP XTRA

Onwetendheid alom

Nu denk je misschien dat deze vorm van onwetendheid alleen in uitzonderlijke situaties van toepassing is, maar niets is minder waar! Het verklaart bijvoorbeeld niet alleen pratende mensen in een stiltecoupé of comazuipen in studentenverenigingen, maar ook steun voor totalitaire regimesraciale segregatie, en het gebrek aan actie tegen klimaatverandering.

Het feit dat individuen geneigd zijn hun eigen opvatting te onderdrukken als zij (onterecht!) vermoeden de enige te zijn die het oneens is met de sociale norm, kan ervoor zorgen dat hele samenlevingen handelen op een manier waar bijna niemand achter staat.

Foto ter illustratie.
Volledig scherm
Foto ter illustratie. © NS

Hoe voorkom je kuddegedrag?

Oké, dus hoe voorkomen we dat we ons laten meeslepen in onze incorrecte aannames over de heersende sociale norm? Het idee is simpel: spreek je uit.

Zou je willen dat jij en je vrienden de weekendbespreking toch maar buiten de stiltecoupé voortzetten? Geef het aan. Of vind je dat je collega’s ongepaste opmerkingen maken tijdens werkbesprekingen? Maak het bespreekbaar. En dus ook nu: vind je het onverantwoord om samen boodschappen te doen? Zeg het. Alleen door helder met elkaar te communiceren komen we erachter wat de échte heersende norm is, en of die wel of niet terecht is.

Natuurlijk is dit soms makkelijker gezegd dan gedaan, bijvoorbeeld omdat je onzeker bent of wanneer er sprake is van groepsdruk. Toch is openhartige communicatie de beste manier om situaties te voorkomen die je liever zou vermijden. Bovendien zal je zien dat je hoogstwaarschijnlijk niet de enige bent die er zo over denkt. Op die manier kunnen we wellicht de wereld een stukje beter – en in dit geval veiliger – maken.

In samenwerking met indebuurt Nijmegen

Nijmegen e.o.