Meer in Jip en Janneke-taal schrijven, een must voor journalisten.
Volledig scherm
Meer in Jip en Janneke-taal schrijven, een must voor journalisten. © ADN Beeldredactie

Klakkeloos jargontaal van instanties overnemen duidt op luie journalistiek

journalistieke duidingNIJMEGEN - Een eindredacteur wist afgelopen week niet wat hij zag op zijn beeldscherm. In een artikel onderschepte hij de term 'informele cliëntondersteuner'. Wat is in hemelsnaam een 'informele cliëntondersteuner'? 

Gewoon: een vrijwilliger die anderen helpt met het invullen van formulieren, bijvoorbeeld om een rolstoel aan te vragen. Voordat de eindredacteur daarachter was, was hij al diep afgedaald in het artikel.De boosdoener: de verslaggever. Die mag zulk jargon - in dit geval van een gemeente - nooit overnemen. 

Zorginstanties, gemeentes, welzijnsinstellingen, kunstenaars, sportverenigingen en noem maar op, ze zijn ijzersterk in het strooien met verhullende termen. Om er een paar te noemen: sociaal domein, handhaven, iemand met een afstand tot de arbeidsmarkt, krachtbuurten, duurzaamheid, doordekken. Formuleringen die op de werkvloer wellicht te begrijpen zijn, maar waar je niets van snapt als je niet in dat bedrijf werkt of niet die sport beoefent.

In de wekelijkse rubriek ‘Daarom‘ legt De Gelderlander uit waarom de redactie bepaalde journalistieke keuzes bij het maken van site en krant heeft gemaakt. Deze week: jargontaal

Behalve van vaktaal bedienen veel mensen zich van clichés. Van uitdrukkingen die zo vaak zijn gebruikt, dat ze hun kracht hebben verloren. Zoals: een verbinder zijn, iemand in zijn kracht zetten, op de kaart zetten, inzetten op, een mensenmens.

Het is interessant te onderzoeken waarom jargon en clichés zo vaak worden gebruikt. Is dat een gebrek aan creativiteit? Luiheid? Onvermogen om je gedachten te formuleren? Angst om te zeggen wat je bedoelt? Door een gehandicapte bijvoorbeeld 'iemand met een beperking' te noemen?

Voor de krant en de site geldt dat al deze termen nooit in onze kolommen terecht mogen komen. Het is aan de verslaggever om verhullend en misleidend taalgebruik, ingewikkelde termen en beroepstermen te vertalen naar 'gewoon Nederlands'. We noemen dat weleens jip-en-janneketaal. Dat klinkt neerbuigend, maar niets is zo moeilijk als eenvoudig schrijven. Mede daarom was Annie M.G. Schmidt zo'n grootheid.

Klakkeloos overnemen wat er wordt gezegd, is luie journalistiek. Want het is ons vak u te vertellen waar het om gaat. Kunnen we het niet zelf vertalen? Dan vragen we door. Dat levert soms hilarische taferelen op, als de wethouder, kunstenaar of trainer het zelf evenmin kan vertalen. Dat zegt genoeg.

Jacqueline de Bekker is chef eindredactie en vormgeving. Zij schrijft over journalistieke keuzes. Vragen? J.dBekker@gelderlander.nl