Volledig scherm
Arnhem 2910- Wilma de Cort (met haar hond Sammy) schreef verhalen over dementie / DR © Erik van 't Hullenaar

‘Van verbazing naar verdriet’: Wilma de Cort blikt terug op haar serie over Dementie

Achter het VerhaalWilma de Cort (61) is verslaggeefster bij de Gelderlander. Zes weken lang beheerste Wilma de Cort de weekendkrant van De Gelderlander met nieuws en aangrijpende verhalen over dementie. Dat onderwerp ligt gevoelig. Is voor sommigen zelfs emotioneel. Toch slaagde de Arnhemse journaliste erin eerlijke en echte verhalen op te tekenen. ,,Alles draait om vertrouwen.’’

,,Welke gemeentes waren dat nou? Kom op zeg.’’ Wilma de Cort (61) grinnikt om haar eigen constatering. Ze heeft niet voor het eerst dit gesprek moeite zich een naam of gebeurtenis exact te herinneren. ,,Mijn geheugen is echt een zeef.’’ De grap zit hem hierin: de Arnhemse journaliste is juist aangeschoven om te praten over vergeetachtigheid. Beter gezegd, dementie. Ze baarde de voorbije weken opzien met een intrigerende serie over dementie in De Gelderlander.

Zes zaterdagen achter elkaar verschenen in weekendkatern Z bijzondere verhalen over de aandoening die zoveel mensen treft. De Cort kwam met nieuws ‘Zo zou dementie ten onrechte vaak niet herkend worden’ en maakte indringende reportages over bijvoorbeeld de 73-jarige Jan Rigterink die als mantelzorger zijn dementerende vrouw Anneke (68) begeleidde. ,,Ze is niet dood en toch ben ik half weduwnaar. Het is een rouwproces.’’

Hoe het begon

De Corts verhalenreeks oogde als een zorgvuldig samengestelde productie waaraan een uitgebalanceerd plan ten grondslag lag. Niets is minder maar. Alles begon afgelopen voorjaar met een eenvoudige tip van een collega.

,,Die kon maar geen bewindvoerder vinden voor een familielid met dementie en dacht dat er wellicht een landelijk tekort aan bewindvoerders was. Ik ben gaan speuren en kon dat nieuws niet hardmaken. Maar tijdens mijn belrondje stuitte ik wel op allerlei andere interessante zaken rondom ouderen en dementie. Toen ging de sneeuwbal rollen.’’

Van het ene nieuwtje belde de Arnhemse journaliste zich naar het andere. Zo vond ze niet alleen uit dat de diagnose dementie bij velen onterecht niét gesteld wordt, maar ook dat dat Gelderse ouderen steeds vaker uitgebuit worden door mensen die hen thuis verzorgen.

Die ene tip over een mogelijk tekort aan bewindvoerders leidde tot zoveel ‘bijvangst’ dat besloten werd tot het maken van de dementieserie. ,,Ik denk dat het een mooie mix van nieuws en menselijke verhalen heeft opgeleverd.’’

‘De vrouw die ik trouwde ben ik kwijt’

Volledig scherm
Vordenaar Jan Rigterink (72) en zijn dementerende vrouw Anneke (68) gaan nog ieder weekend samen op stap met de trein, ook al woont Anneke intussen in verpleeghuis. © theo kock persfotografie

De Cort kent privé geen mensen met dementie. Wel weet ze wat mantelzorgen inhoudt. Jarenlang tufte ze wekelijks naar Brabant om volgens een familierooster voor haar ouders te zorgen.

Ook stond ze een goede vriendin bij die uiteindelijk aan kanker overleed. De journaliste zag een groot verschil tussen de naasten die zij verzorgde en de mensen die ze sprak voor haar dementieverhalen.

,,De persoonlijkheid van mijn ouders en die vriendin veranderde niet. Zij bleven tot het laatst zoals ik ze altijd had gekend. Dat is een groot verschil met mantelzorgers in de dementie. Zij verliezen hun naasten ál tijdens het proces. Zoals een van de geïnterviewden zei: ‘De vrouw die ik trouwde, ben ik kwijt en ik heb er een andere vrouw voor teruggekregen’.”

Verbazing

Quote

Ik ga niet recht praten wat krom is, maar als geïnterviewden goede argumenten hebben voor aanpassin­gen dan denk ik daarover na.

Dat De Cort geen mensen met dementie in haar kennissenkring heeft, leek tijdens het schrijven van haar verhalenreeks hoe langer hoe opmerkelijker. ,,Vraag op een feestje wie iemand met dementie kent en vrijwel alle handen gaan omhoog’’, zei een woordvoerster van Alzheimer Nederland haar.

De Cort: ,,Nog opmerkelijker vond ik dat veel gemeenten hun ambtenaren trainen om dementievriendelijk te zijn, maar dat het stil bleef als ik vroeg naar concrete ervaringen met dementie. ‘Geen voorval aan de balie? ‘Bij de plantsoenendienst misschien?’ Maar hoe ze intern ook rondvroegen, er kwam niks uit.’’

Het verbaasde de journaliste. ,,Want ‘Dementie neemt explosief toe’, ‘Volksziekte nummer 1’: dat zijn de nieuwskoppen die je leest. Waarom moesten die gemeenten dan met een lampje naar voorbeelden zoeken? Het maakte me nieuwsgierig. Klopten de cijfers wel?’’

Nee, zo was de uitkomst van een zoektocht die startte door De Corts eigen verbazing. Ze praatte met deskundigen, kwam in contact met hoogleraar Marcel Olde Rikkert van het Radboudumc Alzheimer Centrum en achterhaalde dat de schatting dat over twintig jaar een half miljoen Nederlanders dementie heeft, ‘boterzacht’ is.

Vertrouwen

‘Voorspelling toename dementie achterhaald’, kopte haar krant boven een nieuwsbericht dat de aftrap van De Corts zes weken lopende dementieserie was. Maar had er eigenlijk niet iets anders moeten staan?

,,De aanvankelijke kop was ‘Hoogleraar maakt gehakt van Alzheimer-cijfer’, maar die heb ik aangepast na contact met de betreffende hoogleraar. Hij zei: ‘Zo is het een oorlogsverklaring aan Alzheimer Nederland en daar ben ik helemaal niet mee bezig. Het gaat mij sec om een wetenschappelijke benadering’.’’

De Cort: ,,Ik wil dat mensen op mij en de krant kunnen vertrouwen. Daarom geef ik geïnterviewden vooraf altijd inzage in een verhaal. Ik ga niet recht praten wat krom is, maar als geïnterviewden goede argumenten hebben voor aanpassingen dan denk ik daarover na.’’

Dat was het geval bij hoogleraar Olde Rikkert. ,,Hij wees me erop dat de eerste kop wel erg hard was. Bovendien kwam hij met aanvullingen die mijn verhaal genuanceerder maakten. Door inzage te geven werd de definitieve publicatie sterker. Dat is goed voor de lezer.’’ 

Een wandeling helpt hoofd leegmaken

De Cort wil de foto voor dit interview het liefst maken bij een kunstzinnige spiraal tegenover het Arnhemse Sonsbeekpark. Een spiraal als symbool voor een levensfilosofie: de journaliste ziet er wel wat in. Ze denkt graag in cirkels, zonder begin of eind. Ook wat werk betreft.

Haar adagium: gesprekspartners zijn geen passanten, instrumenten die een verslaggever eenmalig helpen op weg naar een lekker verhaal, maar het zijn mensen van vlees en bloed, met wortels in de samenleving waarin de verslaggever zelf ook rondloopt. ,,Mensen die je ook in de toekomst weer tegen kunt komen.’’  

Uiteindelijk levert het poseren bij de spiraal geen mooi beeld op, maar gaat De Cort in het bos met hondje Sammy op de foto.

,,Het is heerlijk om samen een eind te wandelen. Het helpt me om de dag naar bed te brengen, zoals ik dat noem. Het waren intensieve gesprekken met mensen met dementie, hun mantelzorgers en met zorgpersoneel. Ik heb geen teflonlaag waar zorgen, verdriet of overlevingshumor zomaar van afglijden. Maar als ik lekker met mijn hond in de natuur loop, kan het wel allemaal landen.”

Volledig scherm
Arnhem 2910- Wilma de Cort (met haar hond Sammy) schreef verhalen over dementie / DR © Erik van 't Hullenaar

Het mooie van mijn werk

De uit Brabant afkomstige De Cort (zie kader) werkt parttime op de nieuwsredactie van De Gelderlander en is vrijgemaakt voor research naar grotere projecten. Volgens haar bewijst de dementieserie dat het de moeite waard blijft om te investeren in journalisten die zich vastbijten in een onderwerp. ,,Soms werk je aan een project waar uiteindelijk weinig uitkomt, maar andere keren vind je van alles: nieuws én bijzonder verhalen. Dat is de toegevoegde waarde van journalistiek.’’

Inmiddels heeft De Cort zich alweer op een nieuw onderwerp gestort. Ze onderzoekt samen met een collega de staat én toekomst van dorpssupermarkten in het verspreidingsgebied van haar krant. Op de dementieserie kijkt ze tevreden terug. Al ziet ze wel een kritiekpunt. ,,Ik ben er niet meer aan toegekomen de mensen die meewerkten aan het laatste verhaal in de serie op tijd in te lichten over de dag waarop het stuk in de krant zou komen. Dat vind ik jammer omdat ik aan een goede band met geïnterviewden hecht.’’

We zijn weer terug bij De Corts spiraaltheorie. ,,Ook tijdens het maken van de dementieserie bleek weer dat journalistiek werk in cirkeltjes loopt en het dus belangrijk is goede contacten te onderhouden. Van mensen uit de zorgwereld die ik eerder had geïnterviewd kreeg ik tips die uiteindelijk tot mooi nieuws hebben geleid.’’

‘Slow journalism in strijd tegen fake news’

Geratel van telexen en getik op typemachines in een walm van rook. Dat is de krantenredactie zoals Wilma de Cort (11 januari 1958, Moergestel) zich die herinnert uit het begin van haar journalistieke loopbaan. Na de School voor Journalistiek in Tilburg werkte ze voor onder meer de Volkskrant, het Brabants Nieuwsblad en De Twentsche Courant voor ze in 1988 bij De Gelderlander neerstreek.

,,Sinds mijn begintijd is er veel veranderd’’, duidt de in Arnhem woonachtige journaliste op onder meer de komst van computers, smartphones en internet. ,,De sigarettendamp is van de redacties verdwenen en de focus ligt veel meer op online en zo snel mogelijk nieuws brengen.’’

Toch is één ding hetzelfde gebleven, meent De Cort. ,,De taak van de journalist is nog steeds het vinden van de waarheid. Sterker nog: in een periode waarin fake news steeds makkelijker tot ons komt, is het nog méér zaak dat journalisten voor hun lezers op zoek gaan naar de echte feiten. Daar moet je in investeren. Soms ben je wekenlang bezig met een speurtocht die leidt naar het werkelijke verhaal.’’

De Cort spreekt van een behoefte aan ‘journalistiek die gegroeid is’. ,,Als tegenwicht voor de snelle soundbites en geruchten waarmee gestrooid wordt, zullen mensen verlangen naar échte zorgvuldige informatie waarin tijd is gestoken. Slow journalism in gepersonaliseerde vorm heeft toekomst. Ik denk dat mensen voor echt goede verhalen die aansluiten bij hun interesses willen blijven betalen.’’ 

  1. ‘We kregen op de redactie veel mails van mensen die Frits Spits sterkte wensten’
    Over Ons

    ‘We kregen op de redactie veel mails van mensen die Frits Spits sterkte wensten’

    Het interview met radiomaker Frits Spits (71) van vorige week zaterdag raakte ontzettend veel lezers. Spits – echte naam: Frits Ritmeester – vertelde daarin openhartig over het verdriet na de dood van zijn vrouw Greetje, zijn grote liefde met wie hij 45 jaar was getrouwd. Het interview, dat ook in De Gelderlander werd gepubliceerd, werd gemaakt door Anniek van den Brand (52), chef AD Magazine. Zij vertelt waarom ze de radiomaker juist nu wilde interviewen, hoe het contact met hem tot stand kwam en wat het gesprek met haar deed.