Volledig scherm
Daan Viergever. ,,De gemiddelde Zettenaar weet het niet.” © Erik van 't Hullenaar

Strijd om strategisch gelegen Zetten in januari 1945 is (bijna) vergeten

ZETTEN - Drie dagen lang werden er in januari 1945 bloedige man tegen man gevechten gehouden in het dorp Zetten. De strijd tussen Duitsers en geallieerden was hevig, maar de burgers waren richting Brabant en Limburg geëvacueerd. Zetten was net als vele andere dorpen in de Betuwe een militaire zone. 

Mede daarom staat niemand stil bij ‘Unternehnmen Zetten’, zoals de aanvallen van de Duitsers op Geallieerden stellingen in Zetten werden genoemd. De Slag om Zetten, die deze week precies 75 jaar geleden plaatshad, gaat geruisloos voorbij.

,,Ik denk zelfs dat heel veel mensen helemaal niet op de hoogte zijn van wat zich hier tijdens barre winterse omstandigheden heeft afgespeeld op 18, 19 en 20 januari 1945. De gemiddelde Zettenaar weet het niet. Er waren ook geen burgers. Die kwamen pas maanden later terug in een grotendeels verwoest dorp. Ze waren drukker met de wederopbouw van Zetten dan zich te buigen over de strijd die hier heeft gewoed.”

,,Dat gebeurde pas in de jaren zestig door bewoners die geïnteresseerd waren in de geschiedenis toen de eerste veteranen het voormalige strijdtoneel kwamen bezoeken”, zegt de nu 85-jarige Daan Viergever, die op 10-jarige leeftijd op 1 juni 1945 met zijn ouders terugkeerde na een maandenlang verblijf in bevrijd Tilburg.

Steeds beter beeld

Sinds eind jaren zestig heeft hij zich met andere leden van de huidige Historische Kring Midden-Betuwe wel verdiept in de strijd die vele dodelijke slachtoffers eiste aan zowel Duitse als Geallieerde kant. 

Dankzij bezoeken aan bibliotheken, ook in Londen, en het lezen van boeken van schrijvers als Ferdinand van Hemmen, Jan Brouwer en Wouter van den Brandhof waarin de Slag om Zetten een rol speelde, kreeg hij een steeds beter beeld van de operatie in de Over-Betuwe.

Die eiste zeker honderden doden en gewonden aan weerszijden. Van Hemmen schreef Ooievaar Brengt Zondvloed over de onderwaterzetting van de Betuwe. Van den Brandhof dook in het leven van parachutistengeneraal Kurt Student, die tijdens de gevechten in Zetten aanwezig was. En Brouwer schreef het boek  ‘Van Market Garden tot bevrijding’ over de Over-Betuwe en omgeving in de laatste oorlogsperiode 1944-1945. 

Bruggenhoofd

Quote

Ik denk zelfs dat heel veel mensen helemaal niet op de hoogte zijn van wat zich hier tijdens barre winterse omstandig­he­den heeft afgespeeld

Daan Viergever

,,Het enige bericht dat wij in Tilburg via radio Herrijzend Nederland vernamen was dat er een strijd gaande was bij het bruggenhoofd over de Linge. Dat leidde bij ons tot enige hilariteit omdat de Linge toen niet meer was dan twee slootjes.”

,,Brabanders dachten dat het om een boogbrug over een grote rivier ging. Maar die brug tussen Zetten en Indoornik was wel van strategisch belang. Niet voor niets hebben geallieerde militairen een deel van het wegdek van de brug opgeblazen om te voorkomen dat Duitsers opnieuw met zwaar materiaal als kanonnen en tanks ons dorp binnen zouden kunnen rijden”, weet Viergever.

Springplank 

Voor zover hij heeft kunnen achterhalen wilden de Duitsers Zetten veroveren als springplank voor het opblazen van de Waalbrug in Nijmegen. Duitsers bevonden zich na het mislukken van de Slag om Arnhem aan de overkant van de Rijn bij Wageningen en Renkum. 

Een klein aantal zat in huizen in Zetten nabij de Linge. Het grootste deel van het dorp was in Engelse handen. De Duitsers wilden de brug in Nijmegen in handen krijgen om te voorkomen dat geallieerde troepen vanuit Brabant het Ruhrgebied zouden kunnen binnenvallen.

,,Drie dagen is hier hevig gevochten. Uit alles wat je leest en wat ik heb gehoord waren er onafgebroken beschietingen en werden de Duitsers uiteindelijk teruggedrongen door man tot man gevechten op straat, in kelders, in woonkamers. Er is zwaar geschut gebruikt. Alle huizen in Zetten waren beschadigd. Vele lagen in puin. Van de gebouwen langs de Hoofdstraat stonden er niet veel meer overeind. Dat heb ik met eigen ogen gezien toen wij uit Tilburg terugkwamen. Dat was een onvoorstelbare aanblik.”

De Gelderlander gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement. Reacties van mensen die de nickname anonymous, anoniem of een variant daarop voeren, worden niet geplaatst.

Betuwe