Volledig scherm
Minister Ingrid van Engelshoven. © ANP

‘Maak hbo’s en universiteiten voor hun geld minder afhankelijk van studentenaantal’

Hogescholen en universiteiten moeten voor hun financiering minder afhankelijk worden van het aantal studenten dat er gaat studeren. Het ‘perverse’ huidige systeem, dat hbo’s en universiteiten aanmoedigt om zoveel mogelijk studenten – uit ons land én het buitenland – te werven, moet op de schop.

Dat stelt een commissie onder leiding van oud-staatssecretaris Martin van Rijn in een vanochtend verschenen advies aan Onderwijsminister Ingrid van Engelshoven. Volgens Van Rijn zorgt de manier waarop het hoger onderwijs nu wordt bekostigd, dat scholen Engels als voertaal kiezen en nieuwe opleidingen starten in de race om zoveel mogelijk studenten aan te trekken. Daardoor zijn de scholen vooral verwikkeld in een concurrentiestrijd, terwijl ze volgens Van Rijn juist zouden moeten samenwerken.

Veruit het grootste deel van het geld dat hbo’s en universiteiten van het Rijk krijgen, is afhankelijk van het aantal studenten dat er gaat studeren. Ze krijgen ook een vast bedrag, maar dat is een veel kleiner potje. Daardoor kregen technische opleidingen de afgelopen jaren minder geld, omdat er minder studenten op afkwamen. Nu de populariteit van de TU’s explosief is gestegen, kampen die scholen met geldnood. De commissie-Van Rijn stelt dat het variabele deel kleiner moet worden en het vaste bedrag moet stijgen.

Voor universiteiten zou de verhouding tussen variabel en vast van 72-28 dit studiejaar naar 60-40 gaan. Dat is een verschuiving van 300 miljoen euro, waarvan 250 wordt gestoken in universiteiten met technische opleidingen. Die moeten volgens Van Rijn extra profiteren van de herverdeling, om de capaciteit van deze opleidingen ‘snel te kunnen aansluiten op de hoge arbeidsmarktvraag’. Op hbo’s wordt 260 miljoen euro verschoven door de variabel-vast-balans van 87-13 naar 80-20 te brengen.

Reserves

Ook wil Van Rijn grenzen stellen aan het bedrag dat maximaal op de plank mag blijven liggen bij hoger onderwijsinstellingen. Hij wil zo voorkomen dat publiek geld bedoeld voor onderwijs en onderzoek te lang niet daaraan wordt uitgegeven. De reserves van alle hogescholen en universiteiten nemen toe, maar de commissie stelt dat het ‘onduidelijk is hoeveel dit is’ en ‘wat de precieze reden hiervoor is’.

In oktober stelde minister Van Engelshoven van Onderwijs de commissie in, die zij onder andere als opdracht meegaf om met maatregelen te komen die zij snel in kan voeren. Volgens Van Rijn kunnen zijn aanbevelingen in 2020 al ingaan. Voor de lange termijn stelt zijn commissie een onderzoek naar een nieuw systeem van bekostiging met meer flexibiliteit voor.