Volledig scherm
Een jeugdhulpverlener in gesprek met een meisje. © ANP XTRA

Oproer over verregaande reorganisatie jeugdzorg

Verbijstering en woede. Dat zijn de twee belangrijkste soorten reacties vanuit de Tweede Kamer en belangenorganisaties op de plotse kabinetsplannen om de jeugdzorg verregaand te reorganiseren. ,,Paniekvoetbal”, klinkt het zelfs vanuit de coalitie. 

Uit een rondgang van deze site blijkt dat zelfs de coalitiepartijen er vooraf niet van op de hoogte waren gesteld dat een groot deel van de jeugdzorg niet langer alleen zal worden georganiseerd door de afzonderlijke gemeenten. Verschillende parlementariërs laten weten woedend te zijn omdat het nieuws gisteravond al op straat lag, voordat de Tweede Kamer er officieel over was geïnformeerd. Maar verbijstering is er vooral bij hen over wat zij beschouwen als het deels terugdraaien van de eerdere decentralisatie.

Het leeuwendeel van de verantwoordelijkheid voor jeugdzorg werd in 2015 overgeheveld van het Rijk naar de gemeenten. Dat ging gepaard met een forse bezuiniging en veel gemeenten kampen sindsdien met oplopende tekorten in de jeugdzorg. Een onvoorziene toename van het aantal jongeren dat jeugdzorg nodig heeft, inmiddels gemiddeld 10 procent, heeft ook niet geholpen. Kinderen met zware problemen komen op wachtlijsten terecht en professionals hebben onvoldoende tijd om deze jeugd in nood goed te begeleiden.   

Op de schop

Nu het kalf verdronken is, dempt men de put. Dat is de algemene teneur van de inhoudelijke reacties op het besluit van minister De Jonge (Volksgezondheid) en Dekker (Rechtsbescherming) om de jeugdzorg op de schop te nemen. Zij maakten gisteravond via NRC Handelsblad bekend dat ze meer regionale samenwerking willen afdwingen door de jeugdzorg anders in te richten. Daarna ging er een brief naar de Kamer. In de praktijk wordt het mes gezet in de decentralisatie naar gemeenten.

De aankondiging van de minister om wetswijzigingen door te voeren, zoals een vast tarief voor jeugdhulp, voelt voor de VVD een beetje als ‘paniekvoetbal’. ,,De minister (Hugo de Jonge, red.) heeft zelf eerder aangegeven dat we veel rondom jeugdzorg nog niet weten, vandaar dat hij momenteel een onderzoek laat uitvoeren om zaken boven tafel te krijgen. Laten we daar nu op wachten en tegelijk operationele knelpunten aanpakken”, aldus parlementariër Martin Wörsdörfer.

,,Deze stap verbaast me weinig", zegt Kamerlid Lisa Westerveld (GroenLinks). ,,In de afgelopen jaren heb ik telkens aan de ministers laten weten dat het helemaal niet goed gaat in de jeugdzorg en hebben we voorstellen gedaan om de situatie te verbeteren. Het is vooral tragisch dat deze signalen niet eerder zijn opgepakt door het kabinet.”

Te laks

Quote

Onze jeugd is de dupe geworden van een hanenge­vecht tussen De Jonge en Hoekstra (de minister van Financiën, red.) over de opvolging binnen het CDA

PVV‘er Fleur Agema

PVV‘er Fleur Agema is echt boos op zorgminister De Jonge, die naar haar mening te laks is geweest. ,,Zijn houding is onacceptabel. Op alle domeinen van de Jeugdwet zijn er grote problemen. Ondanks dat gegeven wilde hij lange tijd pas volgend jaar gaan onderzoeken of dit met geld te maken heeft. Onze jeugd is de dupe geworden van een hanengevecht tussen De Jonge en Hoekstra (de minister van Financiën, red.) over de opvolging binnen het CDA.”

Ook het CDA constateert dat kinderen al langer slecht toegang krijgen tot voornamelijk zware gespecialiseerde jeugdhulp. Kamerlid René Peters: ,,In het regeerakkoord stond niet voor niets dat het Rijk regionale samenwerking desnoods af zou dwingen. Ik ben blij dat dat nu gaat gebeuren. Hoe precies, daar ga ik de ministers op bevragen.”    

Overheid neemt te weinig verantwoordelijkheid

Vandaag werd - niet toevallig - ook bekend dat de overheid op dit moment onvoldoende haar verantwoordelijkheid neemt om kinderen te beschermen die ernstig in hun ontwikkeling worden bedreigd. Het gaat hier om kinderen bij wie sprake is van mishandeling of verwaarlozing. Deze kwetsbare kinderen moeten zonder vertraging de hulp krijgen die ze nodig hebben, stellen de Inspectie voor de Gezondheidszorg en Jeugd en de Inspectie Justitie en Veiligheid vast.

,,Het rapport van de inspecties is helder", zegt D66-Kamerlid Vera Bergkamp. Ze heeft kritiek op zorgminister De Jonge, die nu ineens met een verregaande stelselwijziging op de proppen komt. ,,De minister slaat nu wel wat stappen over. We moeten uitkijken dat hier geen ‘campagne De Jonge’ van gemaakt wordt. Zorgvuldigheid is geboden, want het gaat hier over kwetsbare kinderen.”

Bergkamp vraagt zich af of met deze aanpassingen de problemen in de jeugdzorg het best verholpen zijn. ,,D66 vindt het belangrijk dat juist nu maatregelen worden genomen om problemen in de jeugdzorg op korte termijn op te lossen. Daarnaast willen we zorgvuldig alle rapporten bestuderen.”

SP‘er Maarten Hijink vindt het raar dat het kabinet afrekent met een eerdere bezuiniging, maar nu niet met extra geld op de proppen komt. ,,Terwijl de kritiek van de inspecties bikkelhard is. Om woest van te worden! Er is zoveel schade en leed berokkend bij jongeren uit politieke domheid en bezuinigingsdrift.”

Duurt te lang

Quote

Het kabinet laat verder de marktwer­king ongemoeid, de bureaucra­tie blijft groot en er is nog geen oplossing voor gemeenten die nu met grote tekorten zitten

PvdA-Kamerlid Attje Kuiken

De PvdA denkt dat de beloofde stappen te lang gaan duren, omdat bij de jeugdzorg al tijden het water tot aan de lippen staat. ,,Het kabinet laat verder de marktwerking ongemoeid, de bureaucratie blijft groot en er is nog geen oplossing voor gemeenten die nu met grote tekorten zitten. Ook dat moet worden aangepakt, willen we kinderen op korte termijn kunnen helpen.”

Gemeentekoepel VNG constateert dat er in de afgelopen jaren al grote stappen door gemeenten en gecertificeerde instellingen zijn gezet om de samenwerking te verbeteren, zoals het kabinet nu overal wil afdwingen. De koepel zegt ook ‘onaangenaam verrast’ te zijn dat de jeugdzorg zo ingrijpend op de schop gaat. Onlangs zou over het terugdraaien van de decentralisatie bij overleg niets zijn gezegd.

,,Het doet geen recht aan al die wethouders die hun zaken goed op orde hebben, om een vinger te wijzen en iedereen over een kam te scheren met generieke maatregelen vanaf een Haagse tekentafel", aldus de VNG. 

Erkenning voor de problemen

De FNV is blij dat er na al die tijd op zijn minst erkenning komt voor de problemen in de jeugdhulp, maar de vakbond wil nu wel snel visie en concrete verbeteringen zien. Maaike van der Aar, bestuurder FNV Zorg & Welzijn: ,,Het gros van de sector loopt nu op zijn laatste benen en de jeugdzorg is op dit moment nog steeds een zinkend schip. De tekorten zijn groot. De snelheid in het proces moet er komen, net als de benodigde middelen.”

Minister de Jonge pareerde vanmiddag na de wekelijkse ministerraad de kritiek. ,,Ik ben stelselverantwoordelijke. Als ik zie dat dat stelsel op een aantal punten onvoldoende functioneert, dan zal ik moeten zorgen dat dat stelsel wordt bijgestuurd. Dat is niet: terug naar vroeger. Dat is nog nooit een oplossing geweest voor de problemen van vandaag en morgen.”