Volledig scherm
Staatssecretaris Menno Snel (Financiën) © ANP/Tesla

‘Rekenmodel voor stekkersubsidie zal altijd onzekerheden bevatten’

De politiek moet de subsidiëring van elektrische auto’s jaarlijks tegen het licht houden en niet tot en met 2030 vastleggen op basis van huidige berekeningen. Zo wordt het risico verkleind dat de overheid nog veel meer stekkersubsidie geeft dan de circa 12 miljard euro die het beleid de komende 11 jaar al gaat kosten.

Dat stelt ontwikkelaar Robert Kok van Revnext over zijn omstreden rekenmodel CarbonTax, waarop de overheid de fiscale subsidiëring van stekkerauto’s baseert. Volgens Kok zal zijn model altijd onzekerheden bevatten, legde hij uit in een hoorzitting in de Tweede Kamer. Daardoor kan CarbonTax niet exact voorspellen hoeveel elektrische auto’s erbij zullen komen en hoeveel dat precies kost. ,,Het model biedt geen garanties”, aldus Kok.

Politici raadt Kok aan ‘grip te houden’ en bij te sturen als dat nodig is, want over een periode van ruim tien jaar zijn er gewoon te veel onzekerheden. Batterijen die onverwacht snel duurder worden of veranderende olieprijzen hebben grote effecten op de verkoop van elektrische auto’s en dus is het beter om die ontwikkelingen te monitoren en het model bij te stellen, stelt Kok.

Tegenvaller

Vorig jaar bleek dat de fiscale subsidiëring van e-auto’s 700 miljoen euro hoger is uitgevallen dan voorzien, doordat er ruim twee keer meer elektrische auto’s werden verkocht dan het model had voorspeld. Vooral dure Tesla’s vonden gretig aftrek: In Nederland boekt het Amerikaanse merk inmiddels een omzet van bijna 1 miljard euro. Volgens Kok is de tegenvaller voor de schatkist echter niet zijn model aan te rekenen, maar werd die veroorzaakt doordat de politiek het fiscale subsidiebeleid tussentijds aanpaste, zonder nieuwe berekeningen te maken.

De antwoorden van Kok konden Kamerleden van regeringspartijen VVD, CDA en ChristenUnie niet erg bekoren. Zij hebben vooral grote bezwaren tegen het feit dat het private rekenmodel van Revnext uit concurrentieoverwegingen niet openbaar is. Daardoor kan niemand nagaan hoe het model precies werkt. Bovendien is het model niet onafhankelijk gevalideerd maar door Revnext zelf. Kamerleden spreken van een ‘black box’ en vinden het ‘uiterst onwenselijk’ dat van een dergelijk model grofweg 12 miljard euro subsidie tot en met 2030 afhangt.

Omtzigt

Kok zei in antwoord op vragen van CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt ‘zeer bereid’ te zijn met departementen de planbureaus in overleg te gaan hoe CarbonTax toch beter gevalideerd kan worden. Directeur Hans Mommaas van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) zei dat hij bereid is daaraan mee te werken. Hij houdt echter staande dat Carbontax weliswaar niet het ideale model is, maar dat het nog steeds het best beschikbare model is dat dergelijke berekeningen over fiscale subsidiëring kan maken.

Daar is hoogleraar overheidseconomie Bas Jacobs van de Erasmus Universiteit juist niet van overtuigd. Ook het PBL kan volgens hem niet zeker weten of het model deugt. Jacobs zet sowieso vraagtekens bij fiscale subsidiering van elektrische auto’s. ,,Ik heb er geen enkele twijfel over dat elektrisch rijden veel te zwaar wordt gesubsidieerd”, hield hij de Kamer voor. Hij waarschuwt voor ‘nieuwe fiasco’s’, nadat eerder ook al de subsidiëring van plug-in hybrides, zoals de Mitsubishi Outlander, financieel uit de hand liep. ,,We verbranden publiek geld”, aldus Jacobs.

Opheldering

Kamerleden van PvdA en D66 hekelden tijdens de hoorzitting de houding van collega-Kamerleden. ,,Politici moeten eerst naar zichzelf kijken voordat ze wetenschappers en planbureaus de schuld in de schoenen schuiven”, meent PvdA’er Henk Nijboer. ,,Wij maken de wet.”

D66-staatssecretaris van Financiën Menno Snel moet binnenkort in de Kamer opheldering geven over de fiscale subsidiëring van stekkerauto’s. Als het aan D66-Kamerlid Steven van Weyenberg ligt wordt het rekenmodel niet overboord gegooid, maar vaker ‘herijkt’ dan nu het geval is. Volgens PVV-Kamerlid Alexander Kops is dat de verkeerde oplossing. ,,Het model heeft gewoon gefaald en Tesla profiteert ervan.”