Volledig scherm

Van yogamat naar formatietafel

portret kathalijne buitenwegOnbekend in Den Haag, gevierd in Brussel. Daar leerde Kathalijne Buitenweg onderhandelen. Als sidekick van Jesse Klaver moet ze de principes van GroenLinks bewaken tijdens de formatie, door de aanwezige mannen in te palmen en sneren uit

Volledig scherm
© ANP

Femke Halsema en Kathalijne Buitenweg zijn ondanks verschillen - de één meer liberaal, de ander van 'de groene vleugel' - al jaren bevriend. Halsema, spottend: ,,Ze is van de vegetarische yogamatjes, zeg maar. Daar mag ze zichzelf ook graag over op de hak nemen hoor. Die zelfspot werkt ontwapenend. De andere onderhandelaars zullen misschien aan haar luide lach moeten wennen, maar ik denk dat Kathalijne ze zó heeft ingepalmd."

Dat Jesse Klaver haar meeneemt naar de onderhandelingstafel, is volgens Halsema een 'no-brainer'. De twee vullen elkaar aan, zegt ze. ,,Jesse is goed thuis in de financieel- en sociaal-economische onderwerpen. Kathalijne is sterk als het gaat om ethiek, de rechtsstaat, Europa." En, niet onbelangrijk: Buitenweg kan met een stralend gezicht - bam! - een vileine sneer uitdelen.

Bekoeld

Volledig scherm
© ANP

De 47-jarige Buitenweg werd in 1999 fractiemedewerker toen Halsema Kamerlid was. Later verruilde ze het Haagse parlement voor het Europees Parlement. Halsema was toen partijleider. De hechte relatie bekoelde. ,,In die tijd zaten we af en toe in elkaars vaarwater", verklaart ze nu.

Hoewel ze in Nederland bij het grote publiek nog onbekend is, gold Buitenweg in Brussel als bekend en invloedrijk. Dáár leerde ze onderhandelen. Ze trad er regelmatig op als degene die namens het Europarlement in de clinch moest met de lidstaten. ,,Het is een stevige onderhandelaar die ook compromissen kan sluiten", vertelt D66-Europarlementariër Sophie in 't Veld, die jarenlang met Buitenweg in Brussel werkte.

Als voorbeeld noemt ze de antidiscriminatierichtlijn waar Buitenweg in 2008 een grote meerderheid van het Europarlement voor wist te krijgen. ,,Zeker niet vanzelfsprekend voor iemand van de Groenen. Die genieten toch enig wantrouwen van rechts. Meestal wordt er dan gekeken naar iemand van een middenpartij om de vleugels te verbinden, maar Kathalijne lukte het óók."

Quote

Kathalijne is sterk als het gaat om ethiek, de rechts­staat en Europa

Femke Halsema

Voormalig fractiegenoot Joost Lagendijk herinnert zich ook dat Buitenweg er regelmatig in slaagde om in de EU alle neuzen dezelfde kant op te krijgen. ,,Dat is knap, al hebben ze in Brussel geen alternatief: als ze een wet willen, moet het parlement er met de lidstaten uitkomen. In Den Haag is die situatie toch anders: als het met GroenLinks niet lukt, dan nemen ze de ChristenUnie."

De band tussen de fractiegenoten was niet altijd hartelijk. In 2004 nam Buitenweg het geheel onverwachts op tegen Lagendijk als kandidaat-lijsttrekker voor de Europese verkiezingen. ,,Ik hoorde het een halfuur voor de stemming. Niet jofel", blikt Lagendijk terug. Buitenweg won. Er volgden 'een paar vervelende maanden'. Daarna konden de twee weer door één deur. Voor een deel had Lagendijk niet zoveel keus, hij moest immers weer met haar samenwerken. En Buitenwegs echtgenoot - oud-GroenLinks-wethouder Maarten van Poelgeest - is een goede vriend van Lagendijk, dus ook privé kon hij niet om haar heen. ,,De band is eigenlijk nog sterker geworden."

Geinen

Volledig scherm
© ANP

Met de VVD boterde het in Europa ook uitstekend. Gaan de Europarlementariërs na een vergaderdag in Brussel terug naar hun appartement, als het parlement eens per maand zitting heeft in Straatsburg wacht een kille hotelkamer. Dus gingen Buitenweg en Lagendijk op dinsdagavonden steevast uit eten in de Franse stad met hun liberale collega's, onder wie huidig defensieminister Jeanine Hennis. ,,Dat was geinen, lachen. Politiek is serieus, maar er is ook tijd voor leuke dingen."

Het leverde hechte vriendschappen op, weet ook In 't Veld. Met Buitenweg en Hennis werd het drie handen op één buik. ,,We hebben ontzettend veel lol gehad."

Buitenweg (Rotterdam, 1970) groeide op in een woongroep als dochter van een feministische moeder en een vader die doceerde. Ze werd er een paar jaar misbruikt door een medebewoner en stapte pas naar haar ouders en de politie toen ze 16 was. Misschien heeft ze daarom groot mededogen met mensen die kwetsbaar zijn - vooral vrouwen - en vindt ze de democratische rechtsstaat zo belangrijk. De dader werd destijds veroordeeld.

Promoveren

Volledig scherm

In 2009 zei ze Brussel vaarwel. Ze ging werken bij het College voor de Rechten van de Mens en werd voorzitter van de brancheorganisatie voor Maatschappelijke Kinderopvang. Vorig jaar zomer promoveerde ze op het Europees Parlement. De oud-professor uit haar studententijd, Tom Eijsbouts, vond het daar tijd voor. Een carrière in de wetenschap lag evenwel niet voor de hand, stelt hij. ,,Ze is geen geboren academicus, maar wel een geboren politicus."

Toch was haar promotie de reden waarom ze het aanbod afsloeg om in 2015 al terug te keren in de politiek, als opvolger van Bram van Ojik. In plaats daarvan nam Jesse Klaver zijn stokje over.

Op hetzelfde moment dat Buitenweg zwoegde op haar dissertatie, was Halsema bezig met haar politieke memoires Pluche. Om in alle rust te kunnen schrijven, betrokken ze samen een huisje op Terschelling. Buitenweg ging tussen het schrijven door hardlopen. Halsema: ,,Ik zat dan achter het raam te applaudisseren."

Supergeheim

Aan de onderhandelingstafel moet Buitenweg ervoor zorgen dat er genoeg voor GroenLinks wordt binnengehaald. Voor de beslissing om na acht jaar terug te keren naar de politiek ging ze niet over één nacht ijs. Ze besprak haar twijfel 'in het supergeheim' met vertrouwelingen. Het was Halsema die uiteindelijk zei dat ze het moest doen. ,,Ik merkte dat ze die reuring weer kon gebruiken."

Maar: de lat ligt wel hoog. Halsema vergelijkt het met Hennis, die ook vanuit Brussel doorstroomde naar de blauwe Kamerbankjes. ,,In Brussel werd ze op handen gedragen en in Den Haag werd het toch anders. Ook Kathalijne mag niet falen.''

Volledig scherm
© ANP