Stilte vervangt de stilte bij speciale herdenking op de Grebbeberg, discussie en gepest in de chatbox

UPDATERHENEN - Geen geroezemoes van honderden mensen. Geen klikkende camera’s en filmende mensen. De dodenherdenking op de Grebbeberg bij Rhenen verliep maandagavond op bijzondere wijze. In bijna duizend huiskamers werd live meegekeken, én gechat.

‘Opdat we nooit vergeten’, schrijven meerdere mensen al in de reacties op YouTube, nog voor de daadwerkelijke herdenking op de Grebbeberg is begonnen. Via de onlineverbinding klinken dan alleen de geluiden van vogels, waar normaal op dit tijdstip volop geroezemoes van mensen te horen is. Dit jaar staan er geen stoelen, blijft de ruimte rond de klok leeg.

Barbara Visser legt krans

Door het coronavirus zijn er slechts enkelen fysiek aanwezig op de Grebbeberg. Burgemeester Hans van der Pas van de gemeente Rhenen, staatssecretaris Barbara Visser, Generaal-Majoor Rob Jeulink en generaal buiten dienst Tom Middendorp leggen een krans.

‘Voorkomen dat de doden vervagen in de tijd’

Aalmoezenier Niek Nijhuis houdt een korte toespraak. ,,Misschien was u juist wel dit jaar vastberaden hier te zijn, misschien heeft u wel nooit een herdenking overgeslagen. Maar dit jaar kunt u hier niet zijn.’’ Hij legt duidelijk de link met het coronavirus. ,,Misschien bent u iemand verloren en valt herdenken u dit jaar extra zwaar’’ Toch houdt hij de kijkers thuis voor dat het goed is vandaag te herdenken, ook vanuit de huiskamers. ,,Een jonge weduwe van een militair heeft me meerdere keren gezegd dat het moeilijk is voor haar om naar herdenkingen te komen. Maar ze is blij dat haar man niet vergeten wordt. Door onze doden te herdenken brengen we ze bij onze tijd en voorkomen we dat ze vervagen in die tijd.’’

‘Moment van eendracht thuis’

De herdenking is toch onwerkelijk om te zien, slechts zo weinig mensen op een verder leeg ereveld. Nu verstoort de klok alleen de stilte. Minutenlang klinkt het gelui over de Grebbeberg om heel zachtjes weg te sterven. Na het taptoesignaal volgen de twee minuten stilte. Dit moment van eendracht wordt vandaag thuis beleefd. Geen geschuifel met voeten, geen niet in te houden hoestjes; de twee minuten stilte op de Grebbeberg zijn stiller dan ooit. 

Discussie in de chatbalk

Even later speelt orkestmuziek onder beelden van de graven op de Grebbeberg. ,,De namen staan hier gegrift in steen en laten zich niet uitwissen‘’, zegt aalmoezenier Nijhuis. Ondertussen is in de commentaarbalk op Youtube iemand een discussie over corona begonnen. ‘​75 jaar vrijheid en nu gaan we leven in een politiestaat.’ 

Maar daar is niet iedereen van gediend. ‘Doe dit even ergens anders man’, zegt al snel iemand anders. Maar zelfs een herdenking blijkt niet veilig voor het anoniem pesten online. Er ontstaat een discussie. Er wordt geplaagd. De meeste kijkers lukt het dit te negeren. ‘Heel fijn dat dit zo kon. Een mooie herdenking’, schrijft iemand. ‘Respect’, schrijft een ander.

Chats bij de herdenking
Volledig scherm
Chats bij de herdenking © Videostill

850 graven met een bloem

Op het militaire ereveld rusten meer dan 400 militairen die langs de Grebbelinie sneuvelden in de meidagen van 1940, aan het begin van de Tweede Wereldoorlog. Sinds 1946 worden er nog regelmatig militairen herbegraven die elders in Nederland in die meidagen zijn gesneuveld en die ergens anders waren begraven. Het ereveld telt nu ruim 850 graven. Op alle graven is vandaag een Gerbera gelegd. 

Volledig scherm
© ANP Pers Support

De Vallei