Oorlogsgeschiedenis uit Buren in het Rijksmuseum

videoBUREN - In de bibliotheek van het Rijksmuseum ligt sinds kort een stukje Burense geschiedenis. Met het fotoboek Één dak, vijf generaties en een oorlog vertelt Steven van Koeverden (27) het verhaal van twee sleutelfiguren in het Nederlands verzet: zijn opa en oma.

Het markante ouderlijk huis van Steven van Koeverden aan de Haagse Uitweg in Buren, achter de Sint Gregoriuskerk, herbergt een bijzonder stukje Burense oorlogsgeschiedenis. Met daarin opa Jo en oma Olga Koeverden als sleutelfiguren. ,,Ik wist dat mijn grootouders bij het verzet zaten, maar niet wát ze precies deden. Daar spraken ze nooit over." Veel verzetsmensen deden dat niet, want 'je liep er niet mee te koop'. Maar het had nog een extra reden. Tijdens de Koude Oorlog was er de angst voor de inval van een nieuwe bezetter: de Sovjet-Unie. ,,Stel, er zou toen weer oorlog komen. Dan zouden de Russen meteen weten wie ze op moesten pakken." Bovendien was Jo van Koeverden, die in 1981 overleed, een publiek figuur. Hij zat namens de KVP, de voorloper van het CDA, 21 jaar lang in de Tweede Kamer. Toch wist bijna niemand iets van zijn oorlogsverleden.

Volledig scherm
Steven van Koeverden. © William Hoogteyling

Verlovingsfeest

Volledig scherm
Jo van Koeverden. © William Hoogteyling

Kleinzoon Steven, in het dagelijks leven net als zijn vader Chris fotograaf, raakte erdoor gefascineerd. ,,Mijn opa was eigenlijk het grote mysterie van het verzet. Er was heel weinig over hem bekend. Hij hield alles goed geheim en had veel schuilnamen, zoals Jo de Jager." Steven dook de familiearchieven in, nam contact op met documentatiecentra en sprak met nabestaanden van andere verzetsmensen. Een belangrijk puzzelstuk was een verslag van een verlovingsfeest in 1946, waarin veel schuilnamen van andere verzetsmensen werden genoemd. Beetje bij beetje kwam Steven meer over hem te weten: zo bleek dat Jo tijdens de oorlog is opgepakt. Hij zat zeven weken vast en werd voor een enorm bedrag (10.000 gulden) en levensmiddelen door zijn vader vrijgekocht. Hij ontkwam in 1944 aan de Duitsers toen hij besloot om toch niet mee te doen aan een overval op de Kamer van Koophandel in Utrecht. Jo vertrouwde het niet, en zijn gevoel bleek juist. Iemand verlinkte de overvallers en bijna de gehele top van het Utrechtse verzet werd opgepakt. 

Oma Olga

Volledig scherm
© William Hoogteyling

Tot Steven's eigen verbazing bleek tijdens zijn onderzoek dat oma Olga (in 2006 overleden) een veel grotere rol bij het verzet speelde, dan hij aanvankelijk had gedacht. Ze koerierde voor het verzet, maar deed ook veel werk voor het Kindercomité in Utrecht. Die organisatie zorgde ervoor dat honderden Joodse kinderen konden onderduiken. ,,Ze had blijkbaar heel veel lijntjes."
Met zijn fotoboek wil Van Koeverden de herinnering aan de oorlog levend houden. In het boek staan zijn eigen foto's, maar ook oude afbeeldingen en teksten van familieleden. Tijdens het maken van het boek realiseerde hij zich pas echt hoe bijzonder vrijheid eigenlijk is. ,,Ik besefte ineens wat voor enorme vrijheid ik eigenlijk heb. Ik wil met het boek vooral vertellen wat hier echt is gebeurd. De uitdaging was om niet te pochen met de dingen die mijn opa en oma hebben gedaan. Dat deden ze zelf ook niet. Zij voelden zich geen helden."

Rivierenland